‘टोलटोलमा प्रहरी’ ले राहत

माधव अर्याल

हरियाली गाउँ (पाल्पा) — तिनाउ गाउँपालिका २ हरियाली गाउँमा बस्ती बसेको ४४ वर्ष भयो । जंगलको बीचमा ९० घरपरिवारको बसोबास छ । तर, स्थानीयले यसअघि गाउँमा प्रहरी आएको भेटेका थिएनन् ।

‘यसअघि कहिल्यै पनि प्रहरी टोलबस्तीमा आएको थिएन,’ स्थानीय छविलाल खत्रीले भने, ‘अहिले भने एक महिनामा तीनपटक गाउँमा प्रहरी आएको पाउँदा खुसी लागेको छ ।’

सिद्धार्थ राजमार्गको दोभान प्रहरी चौकीमा तीन साताअघि मात्र प्रहरी नायब निरीक्षक एकबहादुर नेपाली इन्चार्ज भएर आएका थिए । त्यसपछि हरियाली गाउँमा प्रहरी पुगेका हुन् । गाउँपालिकासँगको समन्वयमा प्रनानि नेपालीले गाउँमा प्रहरीको सक्रियता बढाएका हुन् । अहिले ‘टोलटोलमा प्रहरी’ अभियान चलेको छ ।

त्यसअन्तर्गत लागूऔषध दुव्र्यसन, प्रहरीको काम, कर्तव्य, अधिकारलगायत विषयमा टोलमा जानकारी दिन सुरु गरिएको छ । जनताले प्रहरी आफ्नै लागि हो भन्ने बुझेको प्रनानि नेपालीले बताए । स्थानीय लक्ष्मण बोहराका अनुसार बस्ती बसेपछि यहाँ प्रहरी पुगेकै थिएन । ‘सामान्य झैझगडा यहीँ मिलाइन्थ्यो,’ उनले भने, ‘ठूलै उजुरी भए प्रहरीले गाउँलेलाई चौकीमै बोलाउँथे ।’

यसअघि कहिल्यै नआउने प्रहरी अहिले लगातार आउँदा त्यसै पनि खुसी लागेको उनले बताए । अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, वडाध्यक्ष गाउँमा पुग्दा प्रहरी पनि सँगै थिए । त्यसरी प्रहरी गाउँमा पुग्दा स्थानीयमा खुसी छाएको प्रनानि नेपालीले बताए ।

Yamaha

‘गाउँ घोषणा र स्वास्थ्य शिविर कार्यक्रममा म आफैं उपस्थित भएँ,’ उनले भने, ‘सबै टोलमा प्रहरी पुग्ने अभियान चलेको छ ।’ तिनाउको कार्यक्षेत्रभर यसरी नै सबै गाउँ, बस्ती र टोलमा प्रहरी पुगेको उनले बताए ।

कतिपय गाउँ, टोलमा जान जिप, मोटरसाइकल चल्दैन । हरियाली गाउँ पुग्न पनि समस्यै छ । तीन महिनादेखि सवारी साधन पुग्न सकेका छैनन् । सात किलोमिटर टाढाको खुर्सानेसम्म मोटरसाइकल चल्छ । त्यसपछि पुन: तीन घण्टा पैदल हिँडेर हरियाली गाउँ पुगिन्छ । ‘टाढा र उकालो–ओरालो भएकाले पुगेर फर्किंदा लखतरान भइन्छ,’ उनले भने, ‘टोल, बस्तीमा पुगेपछि केही राहतको महसुस गरेको अनुभव भएको छ ।’ ‘बेलुकी खोरमा भएको बोका बिहान थिएन भन्ने उजुरी आयो,’ प्रनानि नेपालीले भने, ‘पुरुष नभएको घरमा राति मदिरा सेवन गरी ढोका हान्न आएको पनि उजुरी पर्‍यो ।’ यसपछि हरियाली गाउँमा दुई पटक प्रहरी पुगेको उनले बताए ।

पछिल्लोपटक गाउँमा आयोजित जनचेतनामूलक कार्यक्रममा प्रहरी पुगेको थियो । ‘१५ दिनमै जनताले सुरक्षाको अनुभूति गरेका छन्,’ उनले भने, ‘यहाँ कहिल्यै प्रहरी नपुगेको गुनासो आएपछि अहिले पटकपटक पुग्न थालेका हौं ।’

हरियाली गाउँमा मदिरा सेवन गरेर लडाइँ, झै–झगडा गर्ने, कुटाकुट हुने गथ्र्याे । तर, त्यसको उजुरी प्रहरीसमक्ष पुग्दैनथ्यो । त्यसैले कतिपयले यस गाउँलाई ‘दारु गाउँ’ पनि भन्थे । अहिले भने त्यस्तो हुन छाडेको छ । ‘मेरा घरमा पुरुष छैनन् भनेर खै कसले हो राति ढोका हान्न आयो,’ स्थानीय पीडित दुर्गा खड्काले भनिन्, ‘अहिले प्रहरी आएपछि राहतको श्वास फेरेकी छु ।’

स्थानीयले अहिले प्रहरीमा उजुरी गर्न सिकेका छन् । प्रहरीले पनि टोलटोलमा प्रहरी कार्यक्रम लगेपछि झन् राहत पुगेको स्थानीय मधु जैसीले बताइन् । ‘प्रहरीसमक्ष उजुरी गर्न जाँदा झमेला आइपर्छ भन्ने लाग्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘अहिले प्रहरी आएर त्यस विषयमा जानकारी दिएपछि अब चौकीसम्म जान थालेका छौं ।’ अहिले प्रहरी गाउँमा पुग्न थालेपछि जाँड, रक्सी खाने, होहल्ला गर्नेमा कमी आएको छ ।

घरका गाईबस्तु, बाख्रा, थाल, गाग्री चोरिन कम भएको स्थानीयले बताए । ‘हामीले तीजका बेलामा पनि प्रहरीलाई आइदिन अनुरोध गरेका छौं,’ स्थानीय खगेन्द्र केसीले भने, ‘चाडपर्वमा बढी होहल्ला गर्ने, मदिरा सेवन गर्ने र झै–झगडा हुन्छ ।’

वडाअध्यक्ष राजेश श्रेष्ठले गाउँमा प्रहरी जाँदा स्थानीयले सुरक्षाको अनुभूति गरेको बताए । ‘जनताले आफू सुरक्षित भएको महसुस गरेका छन्,’ उनले भने, ‘टोलटोलमा प्रहरी कार्यक्रमले जनता लाभान्वित भएका छन् ।’ गाउँपालिका र वडा कार्यालयले पनि प्रहरीलाई टोल–टोलमा पुग्न सहयोग गर्ने जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डेढ दर्जन पक्की पुल अलपत्र

माधव अर्याल

पाल्पा — जिल्लामा निर्माणाधीन पुल अलपत्र हुँदा स्थानीय सास्ती खेप्न बाध्य छन् । यहाँका १५ भन्दा बढी स्थानमा पक्की पुल निर्माण भइरहेका छन् । तर, तोकिएको समयमा निर्माण पूरा नहुँदा स्थानीयले वर्षायाममा दु:ख खेपिरहेका छन् । असारदेखि असोजसम्म अधिकांश स्थानमा खोला बढ्ने गर्छन् । त्यस्ता खोलामा मोटरसाइकल, साना सवारी साधन चल्न सक्दैनन् ।

‘खोला बढेपछि सवारी साधन चल्न सक्दैन,’ तिनाउ गाउँपालिका ५ बिस्कुनडाँडाका भूपालसिंह घर्ती मगरले भने, ‘पुल कहिले बन्ने हो र हामीले कहिले सवारी साधन चलाउन पाउने हो, थाहा छैन ।’ सिद्धार्थ राजमार्गबाट कोलडाँडा जोड्ने पुलको काम अघि बढेको छ । जिल्लाका अधिकांश खोला भएका स्थानमा सवारी साधन चल्न सक्दैनन् । बोकाएर खोला तार्नुपर्ने बाध्यतासमेत छ । खोलामा पानी बढेपछि ट्रयाक्टरले तानेर पनि जिप सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।


‘वर्षामा खोलामा जिप फसेपछि पैसा तिरेर निकाल्नुपर्छ,’ रम्भा १ हुँगीका नारायण भट्टराईले भने, ‘यस्तो समस्या समयमा पुल निर्माण कार्य नसकिँदा नै भएको हो ।’ कालीगण्डकी करिडोरको पीपलडाँडाबाट बाँकामलाङसम्म १० भन्दा बढी पुल अलपत्र छन् । यहाँ खोला ठूलो हुनासाथ सवारी साधन बन्द गर्नुपर्ने बाध्यता छ । पीपलडाँडा, हुँगी, हेक्लाङ, गेझा, खालीवन, रामपुर, दर्छा, गाडाकोट, बाँकामलाङका विभिन्न स्थानमा पक्की पुल निर्माणका लागि ठेक्का भएका छन् । तर, निर्माण व्यवसायीले समयमा काम नगर्दा स्थानीय सास्ती खेप्न बाध्य छन् ।


‘भएको खोलाको बहावसमेत बिगारेर छाडा सवारी चलाउनै समस्या हुन्छ,’ रामपुर नगरपालिका ५ का चालक दिनेश पोखरेलले भने, ‘अहिले पहिलाभन्दा बढी सास्ती खेप्नु परेको छ ।’ चालकका अनुसार पुल बनाउन थालेर अलपत्र पार्दा खोलाको बहाव नै बिग्रन्छ । त्यसपछि गाडी तार्न झन् समस्या हुन्छ । पहिले एउटा बाटोमा हिँडेको गाडी पुन: अर्को बाटोमा हिँड्नु पर्दा झनै समस्या हुने उनले बताए । कचल खोला र दोभान खोलामा पुल नबन्दा स्थानीयलाई बजार गर्न आउँदा जाँदा चार घण्टा बढी हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । कालीगण्डकी नदीमा समेत पुल निर्माण सुरु भए पनि सम्पन्न भएका छैनन् ।

तिनाउको कचल जाने सडक पक्की पुल नभएकै कारण तीन महिनादेखि बन्द छ । दोभानबाट नुवाकोट हुँदै रूपन्देहीको बेलवास जोड्ने सडक पनि पक्की पुलकै कारण तीन महिनादेखि बन्द छ । यस सडक खण्डलाई सिद्धार्थ राजमार्गको बाइपास सडकका रूपमा समेत हेरिएको छ । ‘पुल नभएकै कारण समस्या बेहोर्नु परेको छ,’ तिनाउ२ की मधु जैसीले भनिन्, ‘अहिले चार/पाँच घण्टा हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ कोलडाँडा, सत्यवती, बिस्कुनडाँडामा पनि सवारी साधन चल्न सकेका छैनन् । पुल नहुँदा निस्दीको अर्चलेको अवस्था पनि उस्तै छ । ज्यामिरेमा पनि पुल नभएकै कारण दुई महिनादेखि सवारी साधन चल्न सकेका छैनन् । अरुणखोला क्षेत्रमा पनि समस्या छ । बहादुरपुर, ज्यामिरे, मित्यालका बासिन्दा वर्षासँगै तीन/चार घण्टा हिँडेर बजार जानुपर्छ ।


सहलकोट, गाँडाकोट, झिरुवासमा पनि अहिले सवारी साधन चलाउन समस्या छ । ‘खोलामा पुल नबन्दासम्म सधंै दु:ख पाउने भइयो,’ अर्चलेका होम राई मगरले भने, ‘जहिले खोलाकै सास्ती छ ।’ उनका अनुसार वर्षाको तीन महिना यस्तै समस्या हुन्छ । जिल्लाको तिनाउ खोला बढदा अम्ल्याहानमै समस्या छ । यस वर्ष ठूलो पानी नपरेकाले यहाँ यातायात सहज छ । गत वर्ष यही खोलामा आठ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । ठेक्का लागेको पुल समयमा सम्पन्न नहुने, कतिपय खोलामा पुलको योजना नै नपर्दा अझै पनि धेरै गाउँमा हिउँदमा मात्र सवारी साधन चल्ने गर्छन् । कालीगण्डकी करिडोर, जिल्ला समन्वय र सडक डिभिजनअन्तर्गत यस्ता पक्की पुल निर्माण भइरहेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १२:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT