गोठबाटै खेदिए गाई

ठाकुरसिंह थारु

नेपालगन्ज — पहिले जति धेरै गाई पालिन्थे त्यति नै धेरै धनीमा गनिन्थे । दूधका लागि र खेतीपातीमा प्रयोग गर्ने मल बनाउन धेरै गाई पाल्ने चलन थियो तर हाल समय फेरिएको छ ।

नेपालगन्ज—कोहलपुर फोरलेन सडकमा छाडा गाई । तस्बिर : कान्तिपुर

सहरमा मात्रै होइन गाउँघरमा पनि गाई पाल्न छाडिएको छ । नि:शुल्क दिए पनि कोही लिन तयार छैनन् । तिहारमा गाईलाई लक्ष्मीका रूपमा पूजा गरिन्छ । राष्ट्रिय जनावर गाईलाई नै मानिएको छ ।

मर्नुअघि वैतरणी तर्न गाईकै पुच्छर समाउने हिन्दु परम्परा छ । विवाहमा दान गर्ने चलन थियो तर त्यही गाई गोठबाट खेदिएका छन् । छाडा भएपछि किसानका अन्नबालीमा नोक्सानी हुन थाल्यो । जताजतै लखेटालखेट छ । जंगलमा लगेर छाडिए पनि गाउँमा बसेको बानीले फेरि फर्किने गरेका छन् ।

Yamaha

बाँके र बर्दियाका सहर र गाउँमा छाडा गाई–गोरुको आतंक छ । छाडा गाई धपाउनैका लागि गाउँहरूले आलोपालो लगाएका छन् । केहीले पारिश्रमिक दिएर कर्मचारी राखेका छन् । ‘पहिले गाई पाल्दा किसानले गौरव गर्थे । धार्मिक कारणले पनि सम्मान जनाउँथे,’ बाँके कोहलपुर नगरपालिका पिपरीका सुन्दर चौधरी भन्छन्, ‘पहिले एउटै घरमा सयभन्दा बढी गाई पालिन्थे । हाल गाई पाल्ने चलन हरायो ।’ उनका अनुसार गाई कौडीको भाउमा पनि बिक्री हुँदैन । जसका कारण किसानले गोठबाट विस्थापित गरेका हुन् ।

जथाभावी बस्ती विस्तारले चरण क्षेत्र खुम्चिएको छ । रासायनिक मल बजारभरि पाइन थालेको छ । दूधका लागि विकासी गाई–भैंसी पाल्न थालिएको छ । जसका कारण रैथाने (लोकल) गाईको अस्तित्व नै संकटमा परिसक्यो । हिन्दु धर्मको लक्ष्मी र राष्ट्रिय जनावरको सम्मान हुनुपर्नेमा बालीनाली खाइदिएको भन्दै धारिलो हतियारले काटिएका छन् ।

कतिपयले घरनजिकबाट लखेट्न भन्दै तातो पानीसमेत खन्याइदिने गरेका छन् । राष्ट्रिय जनावरको बेहाल छ । जति नै यातना सहे पनि लखेटिएको गाई फेरि गाउँ फर्किने गरेको छ । ‘पहिले सहरमा मात्रै छाडा पशुको समस्या थियो । हाल गाउँ–गाउँमा छाडा पशुचौपायाको आतंक छ,’ कोहलपुर रझेनाका राधेश्याम चौधरी भन्छन्, ‘छाडा गाईबाट धान जोगाउन खेतमै बास भएको छ ।’ उनले चार/पाँच वर्षअघि आफ्नै घरमा ७० भन्दा बढी गाई पालेको सुनाए । ‘चराउने ठाउँ छैन । सामुदायिक वन र निकुञ्जमा पस्नै पाइँदैन,’ उनले भने, ‘त्यसैले होला गाई पाल्ने चलन हरायो ।’

लोकल गाईले त्यति धेरै दूध पनि दिँदैन । खेतमा गोबर मल राख्ने चलन हरायो । त्यसैले गाईको महत्त्व पनि घट्दो छ । कसैले नि:शुल्क लैजान नमान्ने र बिक्री नहुँदा व्यवस्थापनमा जटिलता थपिँदै गएको छ । एउटा गाउँबाट अर्को गाउँमा गाई धपाउँदा स्थानीयबीच विवादसमेत हुन थालेको छ । केही दिनअघि नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा गाई–गोरु छाड्न जाँदा कर्मचारीहरू पक्राउ परेका थिए ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय बाँकेका प्रमुख मदन भुजेलले छाडा गाई–गोरु व्यवस्थापनको काम निकै चुनौतीपूर्ण रहेको बताए । उनले गाई–गोरु बिक्री नहुँदा समस्या भएको जनाए ।

‘छाडा पशुचौपायालाई पक्राउ गरेर कान्जी हाउसमा राख्यो । लिलाम गर्न खोज्यो । अनि बिक्री हुँदैन,’ उनले भने, ‘यसका लागि छुट्टै नीति ल्याएर व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ ।’ त्यसो त पश्चिम तराईबाट गाई–गोरु खरिद गरी झापासम्म लैजाने एक समूह सक्रिय थियो । तर धार्मिक कारण देखाई गाई–गोरु लैजान स्थानीयले रोकेपपछि उक्त समूह पनि निष्क्रिय भएको छ ।

विभिन्न स्थानमा खोलिएका गौशालाहरू पनि प्रभावकारी हुन नसक्दा गाई व्यवस्थापनमा समस्या भएको हो । बाँके र बर्दियाका सबै स्थानीय तहमा छाडा गाई–गोरुको आतंक छ । किसानले पाल्ने गाई र उनीहरूबीच हाल द्वन्द्व बढेको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७५ ०९:१८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दिनदहाडै खुकुरी प्रहार

ठाकुरसिंह थारु

नेपालगञ्ज — नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–७ डिएसपी रोड नजिकै अरबीहुसेन अन्सारीमाथि शुक्रबार दिउँसो खुकुरी प्रहार भएको छ । खुुकुरी प्रहारबाट उनको टाउकोमा गहिरो घाउ बनेको छ । 

अन्सारीको टाउकोमा २० वटा टाँका लागेको र शिक्षण अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ।

घटनामा संलग्नरहेकाे आरोपमा नेपालगन्जकै सुदेश शाह र गोपाल श्रेष्ठलाई पक्राउ गरिएको वडा प्रहरी कार्यालय नेपालगन्जका इन्चार्ज प्रहरी निरीक्षक नारायण डाँगीले बताए।

उनका अनुसार पुरानो रिसइबीका कारण उक्त घटना भएको हो। घटनामा संलग्न भनिएका मुन्नी खान फरार रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १७:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT