खुलेनन् छोटी भन्सार

कान्तिपुर संवाददाता

बर्दिया — जनशक्ति अभावमा १८ वर्षदेखि बन्द जिल्लाका आधा दर्जन छोटी भन्सार सञ्चालनमा आएका छैनन् । द्वन्द्वकालमा बन्द भएका कार्यालय जनशक्ति अभावमा पुन:स्थापना नहुँदा राजस्व संकलन प्रभावित भएको छ ।

भन्सार बन्द भएकाले चोरी पैठारी नियन्त्रण भएको छैन । साथै, वार्षिक झन्डै पाँच करोड राजस्व संकलन गुमाउनु परेको छ ।

मूल भन्सार प्रमुख ओपेन्द्र हमालले जनशक्ति अभावमा छोटी भन्सार सञ्चालन गर्न नसकिएको बताए । अहिले मूल भन्सार राजापुर र छोटी भन्सार ताराताल र गुलरियामा १७ कर्मचारी छन् । बन्द भन्सार सञ्चालन गर्न करिब ५० कर्मचारीको आवश्यकता रहेको उनले बताए । ‘सबैभन्दा बढी तस्करी हुने कोठियाघाट र पडेरिया हुन्,’ प्रमुख हमालले भने, ‘त्यहाँ तत्काल छोटी भन्सार कार्यालय सञ्चालन गरिएमा अवश्य राजस्व वृद्धि हुन्छ ।’

द्वन्द्वकालमा पडेरिया, गणेशपुर र पश्चिम छेदापुर, धनौरा, कोठियाघाट र ईश्वरीगन्ज नाकामा रहेका छोटी भन्सार अन्यत्र स्थानान्तरण गरिएका थिए । जमुनीस्थित पडेरिया नाका द्वन्द्वकालपछि सञ्चालनमा आएको थियो । तर, जनशक्तिको अभाव देखाउँदै एक दशकअघि बन्द छ । नाकाबाट लाखौं रुपैयाँका दैनिक उपभोग्य खाद्यान्नलगायत हार्डवेयरका सामान खुलेआम तस्करी हुँदा राजस्व उठ्न सकेको छैन ।

छोटी भन्सार नभएका कारण राजस्वमा ठूलो असर परेको भन्सारका अधिकारीहरू बताउँछन् । ‘प्रशासनको सहयोगबिना तस्करी नियन्त्रण हुनै सक्दैन,’ प्रमुख हमालले भने, ‘पूर्व र पश्चिमका छोटी भन्सार नहुँदा चोरी तस्करी बढेको छ ।’ व्यापारिक स्रोतका अनुसार भारतबाट आयात गरिएका शतप्रतिशत सामानको भन्सार गरिँदैन । केही मात्रामा गरिए पनि सामान कम देखाएर राजस्व र भन्सार बुझाउने गरिएको छ ।

कार्यालयका अनुसार आव ०७४/०७५ को असार मसान्तसम्म २ करोड ६० लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरिएको भन्सार कार्यालयले जनाएको छ । भन्सारले चालु आवमा ३ करोड ६५ लाख राजस्व उठाउने लक्ष्य राखेको छ ।

गुलरियासँग जोडिएको भारतीय सीमा मूर्तिहामा नाका सञ्चालन नहुँदा राजस्व संकलनमा प्रभाव परेको कर्मचारीहरूको गुनासो छ ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:१२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कामकाजीको तीज कार्यस्थलमै

दुई दर्जन सञ्चारकर्मीले तीजमा बिदा पाएनन् । उनीहरूको चाड सञ्चार माध्यममै बित्यो । तिर्सना मेटाउन कार्यालयमै दर खाए । तीज विशेष कार्यक्रम चलाए । धेरैजना प्रत्यक्ष प्रसारणमै खटिए ।
अमृता अनमोल

बुटवल — स्याङ्जाको कालीगण्डकी गाउँपालिका ३ पटुकाकी अस्मिना पाण्डेलाई तीज रमाइलो लाग्छ । सानोमा गाउँमा नाचगानमा भाग लिन्थिन् । उनलाई कसैले जित्दैनथे । अस्मिनाले पछिल्लो समय तीज मनाउन पाएकी छैनन् ।

बुटवलस्थित एक एफएम रेडियोमा कार्यरत महिला । तस्बिर : अमृता

‘बेलुकि ८ बजेसम्म अफिसमै हुन्छु, कसरी तीज मनाउनू ?’ रेडियो मुक्तिकी समाचार प्रमुख उनले सुनाइन्, ‘पेसा नै यस्तो रहेछ, पर्व पनि मनाउन नपाइने !’ महिलाले मात्र सञ्चालन गरिरहेको यो रेडियोमा दुई/दुई घण्टाको अन्तरमा समाचार प्रसारण हुन्छ ।

समाचारमा मात्र ध्यान दिएर पुग्दैन । सूचना केन्द्रित कार्यक्रम पनि उनकै जिम्मामा छन् । यसैले छुट्टी होइन, घटना/दुर्घटना होला कि भनेर चनाखो हुनुपर्ने अस्मिनाले बताइन् । ‘दर खाने कार्यक्रमको दिन पनि रातिसम्म समाचार कक्षमै काम गरेर बिताएँ,’ उनले दुखेसो पोखिन्, ‘तीजको दिन पनि दिउँसोदेखि साँझसम्म ड्युटीमै खट्नुपर्ने छ ।’

अहिले सार्वजनिक यातायातमा तीज मनाउन माइती जानेको भीड छ । एक सातादेखि यो क्रम जारी छ । यसरी जानेहरू आफन्तसित भेटघाटमा मस्त छन् । नाचगान गरिरहेका छन् । तर, कामकाजी महिलाले यो अवसर पाएका छैनन् । अस्मिनाजस्तै यहाँका दुई दर्जन सञ्चारकर्मीले बिदा पाएनन् । उनीहरूको चाड सञ्चार माध्यममै बित्यो । तीजको तिर्सना मेटाउन कार्यालयमै दर खाए । तीज विशेष कार्यक्रम चलाए । धेरैजना प्रत्यक्ष प्रसारणमै खटिए ।

‘हामीलाई बिदा नलिने बानी भइसक्यो,’ रेडियो रिपब्लिककी स्टेसन म्यानेजर उषाकिरण पन्थले भनिन्, ‘पछिल्लो समय मिडियामा प्रवेश गरेका दिदीबहिनीले दु:ख नमानून् भनेर रेडियोमा दर खुवायौं ।’ माइत वा आफन्त भेट्न जान नपाए पनि केही बेर कार्यालयमा नाचगान गरेर रमाइलो गरेको उनले बताइन् । ‘तीजको दिन रमाइलो गर्ने समय हुँदैन,’ उषाले भनिन्, ‘बिहानैदेखि शिवालयदेखि चोकमा हुने क्रियाकलापको प्रत्यक्ष प्रसारणमा खट्नुपर्छ ।’

सञ्चारकर्मीजस्तै अधिकांश सुरक्षाकर्मी महिला पनि कार्यस्थलमै काम गरेर तीज मनाउन बाध्य छन् । बिदाको दिन पनि काममा खट्नुपर्दा यस्ता महिलाको तीज निरस बन्ने गरेको छ । नेपाली सेनाको २२ नम्बर बाहिनीमा कार्यरत सविता चौधरीले सेनामा आएपछि तीज मनाउने संस्कार नै भुल्नुपरेको बताइन् । ‘तीज होस् या दर खाने दिन, हाम्रा लागि सधैं उस्तै छ । माइती र आफन्त भेटेर रमाइलो गर्न पाउँदैनौं,’ उनले दुखेसो पोखिन्, ‘यस्तोमा सानी छँदा मनाएको तीज सम्झँदै आफ्नो ड्युटी गर्छौं ।’ तीजको समयमा महिला प्रहरी विशेष खटिनुपर्छ । यो दिन बिदा होइन, उनीहरू दोहोरो–तेहरो ड्युटीमा हुन्छन् ।

बिहान शिवालयहरूमा खट्नुपर्छ । त्यता मान्छेको चाप कम भए तीज विशेष कार्यक्रममा खटिनुपर्छ । महिलाको चाड र धेरै महिला रामरमितामा सक्रिय हुने भएकाले महिला प्रहरी बढी खटिनुपर्ने भएको हो । ‘आज तीज हो भनेर मनमा लिने हो,’ इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवलमा कार्यरत प्रहरी जवान जमुना पुलामीले भनिन्, ‘तर, तीज मनाउन माइतीघर वा आफन्त भेट्न जान पाइँदैन ।’ गुल्मी ठूलो लुम्पेककी जमुनालाई आफूले मनाउन नपाए पनि तीज भने निकै लाग्छ । सानोमा नाचगान गरेको र रमाएको याद आउँछ । ‘आफन्तकहाँ गएर रमाउन मन लाग्छ,’ उनले भनिन्, ‘तर, प्रहरीमा भर्ती भएपछि कहिल्यै त्यस्तो अवसर जुरेको छैन ।’

पछिल्लो समय महिला प्रहरीका लागि एक दिन कार्यालयका तर्फबाट दर खुवाउने र एकछिन नाचगानको अवसर जुटाइदिने गरिएको छ । ‘चाडपर्वमा प्रहरी धेरै नै सक्रिय हुनुपर्ने भएकाले तीजमा महिला प्रहरीलाई बिदा दिन सकिएन,’ इप्रका बुटवलका प्रहरी नायब उपरीक्षक डिलबहादुर मल्लले भने, ‘तीज नजिकिँदै गर्दा एक साँझ दर भने खुवायौं ।’ दर खाने दिनमा केही बेर कार्यालय परिसरमै नाचगान गरेर महिला प्रहरीले तीजको रहर मेटाएको उनले बताए ।

तीजको दिन बिदा पाउने अन्य धेरै महिला कर्मचारी पनि यसपटक तीजमा माइत जान वा आफन्तकहाँ जानबाट वञ्चित भए । सरकारले एक दिन मात्रै बिदा दिँदा तीजलाई खुलेर मनाउन नपाएको उनीहरूको दुखेसो छ । ‘यसअघि तीज र तीजको पर्सिपल्ट हुने ऋषिपञ्चमी गरी दुई दिन महिलाका लागि बिदा हुन्थ्यो । यसपालि ऋषिपञ्चमीको बिदा काटिएको छ,’ प्रदेश ५ को मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्की कर्मचारी अम्बिका बेल्बासेले भनिन्, ‘यसले गर्दा माइत जाने अवसर खोसिएको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT