रामपुरमा व्यवस्थित बस्ती

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — पाँच वर्षअघि नगरपालिका घोषित रामपुर नगरपालिकाले व्यवस्थित बस्ती विकासको योजना अघि सारेको छ । जसका लागि उसले १५ वर्षे एकीकृत सहरी विकास योजना बनाउन सुरु गरेको हो ।

पाल्पाको रामपुर नगरपालिकामा १५ वर्षे आवधिक योजना निर्माणका लागि आयोजना गरेको सरोकारवालासँगको छलफल कार्यक्रममा सहभागी । तस्बिर : माधव अर्याल

‘आवश्यक रणनीतिबारे छलफल अघि बढाएर काम सुरु गरेका छौं,’ रामपुर नगरपालिकाका मेयर रमणबहादुर थापाले भने, ‘नगरपालिका बने पनि ग्रामीण क्षेत्रमा पर्ने भएकाले व्यवस्थित बनाउन जरुरी छ ।’

अघिल्ला वर्षमै धेरै योजनाका काम सुरु हुन्थे तर सहरी विकास मन्त्रालयले योजना अघि सारेकाले पर्खेर बसेको उनले बताए । रामपुर नगरपालिका सदरमुकाम तानसेनबाट ६५ किलोमिटर टाढा पर्छ । जहाँ बस्ती बसोबास बल्ल सुरु भएको छ । उपत्यकाजस्तै भौगोलिक वनाबट भएपछि पहाडी गाउँबाट बसाइँसराइको भने तीव्रता छ ।

Yamaha

नवलपुर, स्याङ्जा, तनहुँ र जिल्लाकै डाँडा भेगका बस्तीबाट रामपुर झर्ने क्रम बर्सेनि बढ्दो छ । नगरपालिकाका मेयर थापाले एकीकृत रूपमा सहरी विकास योजना अगाडि बढाउन सकियो भने आगामी दिनमा यहाँको बस्ती विकासमा सहजता हुने बताए ।

‘त्यसैले पनि अहिले नै यसका विषयमा काम गर्न जरुरी देखियो,’ उनले भने, ‘किन भनेपछि झन् अप्ठेरो हुन्छ ।’ उनका अनुसार अहिले परामर्शदाताको समन्वयमा नगरका विषयमा छलफल अघि बढाएको हो । पहिलो चरणको छलफलमा स्थानीय सरोकारवालालाई सहभागी गराइएको छ ।

एकीकृत सहरी विकास योजना सहरी विकास मन्त्रालयअन्तर्गत सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागको सहयोगमा निर्माण हुनेछ । रिब्स इन्जिनियरिङ कन्सल्ट, नेपाल डेभलपमेन्ट कन्सल्टेन्सी र सिभिल ओएसिस इन्जिनियरिङ प्रालि काठमाडौंको प्राविधिक सहयोग रहेको छ ।

रामपुर नगरको दीर्घकालीन सहरी विकास योजनाको काम थालनी बढेको नेपाल डेभलपमेन्ट कन्सल्टेन्सीका प्रमुख कृष्णप्रसाद तिमिल्सिनाले बताए । ‘स्थानीय नागरिक नै सकारात्मक सोचका साथ अगाडि नबढेसम्म यस क्षेत्रको विकास हुँदैन,’ उनले भने, ‘रामपुरको विकासमा एकबद्ध भएर सघाउन जरुरी छ ।’ कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, संस्कृति र पर्यटनको विकासका लागि योजना बनाउने सुझाव स्थानीयले दिएका छन् ।

सहरी विकास योजनाविज्ञ नारायणप्रसाद खनालले एकीकृत सहरी विकास योजना तर्जुमाले व्यवस्थित सहर र योजना बन्ने बताए । उनले मुलुकका ३३ नगरपालिकामा एकीकृत योजना विकासका लागि योजना छनोटमा लागेको बताए । ‘रामपुर नगरपालिकालाई सुरुवातमै छलफल गराई प्राथमिकतामा राखेका छौं,’ उनले भने, ‘मन्त्रालयले सबै नगरपालिकामा केही न केही व्यवस्थित योजनाको काम गरिरहेको छ ।’ स्थानीय नागरिकबाट योजनाको खाका ल्याउने वातावरण सरोकारवालाहरूले गरेमा विकास सहज हुने उनले बताए ।

परामर्शदाताले आवश्यक छलफल र स्थलगत रिपोर्टिङको काम भइरहेको जानकारी गराए । सरकारले निजगढ, लुम्बिनी र पालुङटारलाई पहिलो चरणमा स्मार्ट सिटीको काम गरिरहेको छ । थप १० नगरलाई स्मार्ट सिटी बनाउने अवधारणामा काम गरिरहेको उनले बताए । रामपुरलाई स्मार्ट सिटीको खुड्किलोका लागि एकीकृत सहरी विकासको यस योजनाले सघाउनेछ ।

आवश्यक सहयोगका लागि नगरपालिका प्रमुख रमणबहादुर थापाको संयोजक, राजुप्रसाद श्रेष्ठ उपसंयोजक र प्राविधिक, कार्यपालिका सदस्य रहेको विशेष समन्वय समिति गठन गरेको छ । रामपुरका १० वडालाई ७ समूहमा विभाजन गरिएको छ । स्थानीयस्तरको वस्तुस्थिति बुझ्ने र योजना प्राथमिकीरणको काम गरिनेछ ।

असोज १५ भित्र पहिलो प्रतिवेदन बाहिर ल्याउने परामर्श दाता तिमिल्सिनाले बताए । विस्तृत परियोजना अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार सहरी सडक, ऐतिहासिक, धार्मिक र पर्यटकीय क्षेत्र, हाटबजार, बृहत् खानेपानी, बसपार्क, सहरी क्षेत्र ढल निकाल सञ्जाल, सामुदायिक भवन, फोहोरमैला व्यवस्थापनमा ल्यान्डफिल्ड साइटको अध्ययन थालिने उनले बताए । पहिलो चरणमा प्रतियोजना ३० करोडभन्दा बढीको लागतमा नगरको दुई योजनामा काम सुरु गरिनेछ ।

जसका लागि योजना अध्ययन, समितिको सुझाव र प्राविधिक मूल्यांकन गरी योजना प्राथमिकीकरण हुनेछ । प्राविधिक मूल्यांकनमा वस्तुस्थिति, विपत् जोखिम न्यूनीकरण व्यवस्था, आवासीय क्षेत्र र संस्थागत विकासमा अध्ययन गरिनेछ । प्रदेशसभा सदस्य युवराज खनालले उत्पादनका हिसाबले धनी रामपुरले योजना प्राथमिकीकरण र सुदृढीकरण गर्दै जानुपर्ने सुझाव दिए ।

‘गुरुयोजना भनेको नगरको विकासलाई उचित दिशा दिने मार्ग हो,’ उनले भने, ‘त्यसैले भूगोलसँग मेल खाने गरी योजना निर्माण गर्नुपर्दछ ।’ जिल्ला समन्वय समितिका सदस्य भेषबहादुर वंशीले सरकोकारवालाहरूबाट प्राप्त सुझावलाई मध्यनजर गर्दै अगाडि बढ्नुपर्नेमा जोड दिए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रमणीय नरपानी उपेक्षित

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — पर्यटकीय स्थल नरपानीको वनभोजस्थलमा प्रसाद ग्रहण गर्नेबीच बारम्बार झगडा, भनाभन र झडप भएपछि त्यस क्षेत्रमा मदिरा निषेध गरिएको छ ।

अर्घाखाँचीको पर्यटकीयस्थल नरपानीमा रमाउँदै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक । तस्बिर : वीरेन्द्र

धार्मिक पर्यटकीय स्थल सुपा देउराली दर्शन, पूजापाठ र बलि चढाएपछि प्रसाद ग्रहण गर्न दुई किमि उत्तरको नरपानी आउने गरिन्छ । दैनिक बोका र पाठीको बलि चढाइन्छ । दैनिक एक सयभन्दा बढी तीर्थालु दर्शन गर्न नेपाल र भारतका विभिन्न ठाउँबाट यहाँ आउँछन् । नरपानी चिसो ठाउँ भएकाले गर्मी छल्न तराईबाट पर्यटक आउने गर्छन् ।

शनिबार सन्धिखर्क र कपिलवस्तु चार नम्बरका दुई समूहबीच प्रसाद ग्रहण गर्ने सबालमा कुटाकुट भएपछि घुम्तीदेखि बुढीचौरसम्म करिब १० किमि क्षेत्रमा मदिरा सेवन गर्न र बेच्न प्रतिबन्ध लगाइएको हो । जिल्ला प्रशासनमा बसेको सर्वदलीय बैठकले रोक लगाएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी खिमराज भुसालले बताए ।

यस क्षेत्रमा सार्वजनिक स्थलमा मदिरा सेवन गर्ने र कुनै पनि पसलेले बिक्री गरेमा अब कानुनबमोजिम कारबाही हुने भएको छ । लाइसेन्स लिएर मदिरा बिक्री गर्ने पसल र होटलवालाले पनि बिक्री गर्न नपाउने उनले बताए ।

मन्दिरमा बलि चढाएको प्रसाद नरपानीमा ल्याएर खानपिन गरिन्छ । त्यसैले नरपानी पर्यटकीय गन्तव्य बन्दैछ । गर्मी सिजनमा शीतल हुने भएकाले तराईबाट बस्न आउने बढदै गएपछि होटल र रेस्टुराँ खुल्ने क्रम बढदो छ ।

सुपा देउराली मन्दिर आसपासमा यसअघि नै मन्दिर व्यवस्थापन समितिले मदिरा सेवन निषेध गरेको थियो । १० वर्षसम्म मन्दिर सानो आकारको थियो । धार्मिक व्यक्ति नरनारायणले आधुनिक मन्दिर निर्माण गरिदिएपछि तीर्थालु बढेका हुन् । धार्मिक जनविश्वासले भक्तजन बर्सेनि थपिँदै गएको मन्दिर समितिका सचिव यादव घिमिरेले बताए ।

जिल्ला सदरमुकाम पुग्ने सन्धिखर्क–गोरुसिंगे सडक छेउमै रहेकाले यो बाटो भएर गुड्ने गाडीका यात्रु त्यहाँ पुगेपछि मन्दिरको दर्शन गरी भेटी चढाउने गर्छन् । पछिल्लो समय भारतका विभिन्न ठाउँबाट उल्लेख्य मात्रामा तीर्थालु आउने गरेका छन् ।

स्वदेशी र भारतका यिनै तीर्थालु प्रसाद ग्रहण गर्न नरपानी गएर दिनभर नाचगान, मनोरञ्जन, इष्टमित्र, नातेदार र साथीभाइबीच आपसमा खुसियाली साटासाट गरेर बेलुका फर्कने गर्छन् । पिकनिक स्पोटर्समा दिन बिताउने पर्यटकलाई भुल्ने पर्यटकीय पूर्वाधार बनाउनतिर कसैको ध्यान गएको छैन । नरपानीका स्थानीय युवा र नेपाली सेनाले स्पोटर्स निर्माण गरेपछि त्यहाँ पुग्ने पर्यटकलाई खाना पकाउन भने केही सजिलो भएको छ । नरपानी र सुपा देउराली क्षेत्रमा अग्ला चुचुरासहितका पहाड भएकाले सामान्य संरचना बनाएर यहाँ आउने पर्यटकलाई कम्तीमा एक दिन बास बसाल्न सकिन्छ । ‘यससम्बन्धी कुरा लिएर बारम्बार नेता र सरकारी निकायमा धायौं तर अहिलेसम्म कसैको ध्यान गएको छैन,’ घिमिरेले भने ।

पूर्वाधारबिना चिसो मौसम र रमाइलो ठाउँ नरपानीमा पुग्ने पर्यटकलाई शान्ति सुरक्षाको व्यवस्था मिलाउनुको साटो मदिरा निषेधित गर्नु बेठिक रहेको घिमिरेको भनाइ छ । ‘आवेशमा आएर निषेधित गरे,’ उनले भने, ‘बरू मदिरा नखाने समय निर्धारण गर्नुपथ्र्याे ।’ पर्यटकलाई केन्द्रित गरेर करोडौं लगानीका होटल सञ्चालन भएका छन् । स्थानीय उत्पादन बिक्री गरेर गाउँले स्वरोजगार बनेका छन् । पर्यटक नै बसेनन् भने आम्दानीको स्रोत हराउने निश्चित छ । नरपानीको घटनालाई मन्दिरासँग गाँस्न नहुने घिमिरेले बताए । ‘यस क्षेत्रमा पर्यटकीय पूर्वाधार बनाउनतिर नेताको जोड छैन,’ उनले भने, ‘खालि मन्दिरमा भेटी कति संकलन भयो भनेर पैसाको मात्रै कुरा गर्छन् ।’

नरपानीमा पर्यटकीय पूर्वाधार बनाउँछौं भनेर चुनाव र अन्य समयमा यहाँ हुने कार्यक्रममा नेताले खुबै भाषण गर्छन् । तर, कसैले पनि गुरुयोजना बनाएर विकास गर्नेतिर चासो दिएको देखिँदैन । ‘नेता टोपबहादुर रायमाझीले गुरुयोजना बनाएर पूर्वाधार बनाउन करोडौं रुपैयाँ बजेट भित्र्याएर पर्यटकको केन्द्र बनाउने बारम्बार भाषण गर्छन् तर काम कहिल्यै भएन,’ नरपानीका पर्यटन व्यवसायी पदम केसीले भने, ‘राज्यबाटै नरपानी उपेक्षित छ । जनप्रतिनिधिले पनि गफ गरे, काम गरेनन् ।’ नरपानीमा आएका पर्यटकलाई शान्ति सुरक्षा दिनुपर्नेमा उल्टै मदिरा निषेधित क्षेत्र घोषणा गरेर नकारात्मक सन्देश प्रवाह गरिएको उनले बताए ।

नरपानीको अग्लो पहाडमा र मसिनाको लेकमा जाने पैदल मार्ग बनाउने, पर्यटकलाई भुलाउने र रमाउने खालमा संरचना निर्माण हुनु जरुरी छ । ‘स्वस्फूर्त आएका पर्यटकलाई भुलाउन सक्यौं भने गाउँ स्वरोजगार हुन्थ्यो, राज्य सञ्चालन गर्ने प्रतिनिधिका गफले मात्रै केही हुँदो रहेनछ,’ केसीले भने, ‘लुम्बिनी आएका पर्यटकलाई सुपा देउराली र नरपानी भित्र्याउने र त्यसपछि सन्धिखर्क हुँदै अर्घा लैजाने कुरा बारम्बार उठ्छ । यत्तिकै गाउँ हेर्न कोही जाँदैनन्, पहिले पर्यटक भुल्ने, फोटो खिच्ने र रमाउने संरचना बनाउनतिर ध्यान दिनुपर्‍यो ।’

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT