साना योजना गाभ्दै प्रदेश सरकार

संघले पठाएको ६ सय ८० प्रादेशिक सडक १ सय ३ मा झारिए
अमृता अनमोल

बुटवल — संघीय सरकारले ससर्त अनुदानमा पठाएका टुक्रे योजनालाई प्रदेश सरकारले गाभेको छ । थोरै बजेट जताततै बाँडदा उपलब्धि नदेखिने भएपछि योजना गाभिएको प्रदेश सरकारको भनाइ छ ।

चालु आर्थिक वर्षका लागि संघीय सरकारले ६ सय ८० प्रादेशिक सडक निर्माणका ससर्त योजना पठाएको थियो । त्यसका लागि ४९ करोड ११ लाख ५५ हजार बजेट विनियोजन भएको थियो । यस हिसाबमा एउटा प्रादेशिक सडकका लागि जम्मा ७ लाख २२ हजार रुपैयाँ छुट्टिन्थ्यो । ती सडकका लम्बाइ भने ५ सय मिटरदेखि ३० किलोमिटरसम्म थिए ।

Yamaha


उक्त बजेटबाट सडक निर्माणको चरणमै जान नसक्ने भएपछि योजना गाभेर थोरै बनाएको प्रदेश सरकारका प्रवक्ता तथा भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री वैजनाथ चौधरीले बताए । ‘संघीय सरकारले ससर्त अनुदानमा पठाएका ६ सय ८० प्रादेशिक सडक पुन: प्राथमिकीकरण गरेर अहिले १ सय ३ मा झारेका छौं,’ मन्त्री चौधरीले भने, ‘अब बल्ल निर्माणको चरणमा जान सक्ने आशा जागेको छ ।’

यसअघि सांसद मात्र होइन, प्राविधिक कर्मचारीले समेत ससर्त अनुदानको उक्त बजेटबाट ती सबै सडकको सम्भावित अध्ययनसमेत हुन नसक्ने राय दिएका थिए । त्यसपछि प्रदेश सरकारले संघीय सरकारलाई बजेट र योजना पुनर्मूल्यांकन गरी पुन: प्राथमिकीकरण गर्ने जानकारी पठाएको थियो ।

अघिल्लो महिना पाएको सरकारले सांसदहरूको मागका आधारमा सडकको पुन: प्राथमिकीकरण गरेको हो । ‘एउटा सांसदलाई आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रका २ वटा सडक छानेर ल्याउन आग्रह गर्‍यौं,’ सरकारका प्रवक्तासमेत रहेका मन्त्री चौधरीले भने, ‘उहाँहरूले त्यस क्षेत्रका नागरिकको रायमा योजना ल्याउनुभयो । सांसदहरूले ल्याएकै सडकलाई प्राथमिकतामा राखेर योजना घटाएका हौं ।’ प्रदेशमा ५२ वटा प्रदेश निर्वाचन क्षेत्र छन् । एउटा निर्वाचन क्षेत्रका सडकमा ९० लाख रुपैयाँ नघट्ने गरी योजना बनेको छ । ‘केही सडक विस्तार गर्नुपर्ने छन् । केही ग्राभेल र पिच गर्नुपर्ने छन्,’ मन्त्री चौधरीले भने, ‘यो बजेट त्यसको मापदण्ड हेरेर बनाएका छौं ।’

रूपन्देहीका सांसद भोजप्रसाद श्रेष्ठले पछिल्लो पटक बजेट विनियोजनसमेत सडक क्षेत्र र आवश्यकता हेरेर गरेकाले प्रभावकारी हुने बताए । ‘योजना लिएर नागरिकमाझ गयौं । आवश्यकताबारे छलफल गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘यसपछि मात्रै योजना र बजेट किटान गरेर सरकारलाई बुझाएका हौं ।’ पुन: प्राथमिकीकरणले योजना घटे पनि काम देखिने खालका भएको उनले बताए । यसअघि सम्भावित प्रादेशिक सडक बजेट शीर्षकमा रूपन्देही जिल्लाका मात्रै ७३ वटा सडक समावेश थिए । अहिले घटेर १८ भएका छन् ।

सामान्यत: साविक सहायक राजमार्ग अहिलेका प्रादेशिक सडक हुन् । यसका लागि क्षेत्रफल केन्द्रबाट १५ मिटर दायाँ र १५ मिटर बायाँ फैलिएको हुन्छ । दायाँबायाँ ६ मिटर सेडब्याक अर्थात् किनार छोड्नुपर्छ । यसको चौडाइ २१ मिटर हुन्छ ।

प्रदेश ५ सरकारले यसमै आधारित रहेर प्रादेशिक सडकको मापदण्ड तयार गर्दै छ । यसअघि बजेट र सडक योजनाको किटानी संघीय सरकारले हचुवाका भरमा पठाए पनि अब मापदण्ड हेरेर मात्रै योजना छनोट र रकम विनियोजन हुने मन्त्री चौधरीले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २२, २०७५ ११:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उपत्यकाका लागि १५ लाख माला

पहिला जिल्लाको उत्पादन र भारतबाट आउने फूल बराबरी हुन्थ्यो, अहिले ८० प्रतिशत स्थानीय र २० प्रतिशत मात्र भारतबाट आउने गरेको छ । 
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — चितवनका फूल व्यवसायी प्रकाश पन्त दुई दिनयता भाइटीकाका लागि माला तयार पार्न व्यस्त छन् । बजारमा एकै प्रकृतिका मालाको खरिद/बिक्री भएको देखेपछि उनले भाइटीकाका लागि नयाँ माला तयार पारेका हुन् । 

राजधानीको कालीमाटीमा लक्ष्मीपूजाका लागि फूलमाला किन्दै ग्राहक । तस्बिर : बिजु महर्जन/कान्तिपुर

१८ वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा फूल खेती गर्दै आएका उनले पहिलो पटक सयपत्रीमा गुलाफ मिसाएर माला तयार पारेका छन् ।

‘गुणस्तरीय मालाको बजारमा माग धेरै छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले माग धान्न यो पटक नयाँ प्रयोग गरेका हौं ।’ उनले १ हजार ५ सय माला तयार पारेको बताए । माला तयार पार्न ४० जना खटिएका छन् ।

‘बिहीबार माला बिक्री गर्नेछौं,’ उनले भने, ‘सबै माला नारायणगढ बजारमै खपत हुनेछ ।’ बजारमा मालाको मूल्य मनपरी छ । उनले मेहनत र लगानी बढी भएकाले ४ सय रुपैयाँ गोटामा बिक्री गर्ने तयारी गरेको बताए । जिल्लामा पहिला भारतबाट माला धेरै आयात हुन्थ्यो । अहिले घटेको उनको दाबी छ ।

‘पहिला जिल्लाको उत्पादन र भारतबाट आउने फूल बराबरी हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अहिले ८० प्रतिशत स्थानीय र २० प्रतिशत मात्र भारतबाट आउने गरेको छ ।’ पन्तले विभिन्न प्रजातिका गुलाफ, गोदावरी, ग्लाडी वलस फूललगायत लगाउने गरेका छन् । ‘फर्ममा सयपत्री लगाउने गरेको छैन,’ उनले भने, ‘तर चाडबाडमा माग धेरै हुने भएकाले अन्य किसानले उत्पादन गरेको फूल ल्याएर माला बनाई बिक्री गर्दै आएका छौं ।’ पछिल्लो समय सयपत्रीको माग बढदो छ । अहिले काठमाडौं उपत्यकाको मुख्य बजार, चोकमा फूल बिक्री गर्न व्यापारीहरूबीच तँछाडमछाड छ ।

जता हेर्‍यो, उतै सयपत्री फूल र माला राखिएको छ । फ्लोरी कल्चर एसोसिएसन नेपालका महासचिव विश्वमणि पोखरेलका अनुसार तिहारमा सबैभन्दा बढी सयपत्री फूलको माला खपत हुने गरेको छ । त्यसपछि मखमली र गोदावरीको माला खपत हुँदै आएको छ । मखमलीको माग विदेशमा धेरै हुने गरेको छ ।

‘तिहारमा करिब डेढ लाख मखमलीको माला विदेश जाने गरेको छ,’ उनले भने, ‘मखमली नसुक्ने भएकाले बढी माग विदेशमा भएको हो ।’ उनका अनुसार यो फूल अस्ट्रेलिया, बेलायत र अमेरिका जाने गरेको छ । नेपालबाट आफन्तले विदेशमा रहेकालाई माला पठाउने गरेका छन् ।

उपत्यकामा सबैभन्दा बढी १५ लाख सयपत्रीको माला खपत हुने गरेको छ । त्यस्तै ७ लाख सयपत्री र १० हजार गोदावरीको माला खपत हुने गरेको पोखरेलले बताए । ‘गोदावरीको माला महँगो पर्छ, त्यही भएर यसको खपत कम छ,’ उनले भने, ‘यसको बढीमा १ हजार १ सयसम्म मूल्य पर्ने गरेको छ ।’ चाडबाडमा मुलुकमै उत्पादन भएको सयपत्रीले बजार धान्ने गरेको छ । तिहारका लागि मुलुकका विभन्न ठाउँमा व्यावसायिक रूपमा सयपत्री लगाउने गरिएको छ ।

‘बर्सेनि १० देखि १५ प्रतिशत मालाको खपत बढ्ने गरेको छ,’ उनले भने, ‘लक्ष्मी पूजा र भाइटीकाको दिन सबैभन्दा बढी माग हुने गर्छ ।’ तिहारमा यो वर्ष १२ लाख माला मुलुकभित्रै र ३ लाख माला भारतबाट आएको उनले बताए ।

तिहारमा भारतबाट कम माला आयात हुने पोखरेलको दाबी छ । ‘अघिपछि भारतबाट बढी सयपत्री फूल आयात हुन्छ, त्यो बेला नेपालमा फूल लगाउने किसान कम हुन्छन्,’ उनले भने, ‘तर तिहारलाई लक्षित गरेर फूल लगाउने किसान बढी हुने भएकाले यो बेला भारतबाट कम फूल आउँछ ।’ काठमाडौं आसपास १ सय जना किसानले व्यावसायिक रूपमा फूल लगाउने गरेका छन् ।

चितवन, मकवानपुर, धादिङ, झापा, सुनसरी, नुवाकोट, सिन्धुली, काभ्रेलगायत जिल्लाबाट तिहारमा उपत्यकामा फूल आउने गरेको छ । यो बेला मनपरी मूल्यमा मालाबिक्री गर्ने गरिएको छ । ‘अघिपछि तरकारी बिक्री गर्नेहरूले पनि तिहारको बेला माला बिक्री गर्छन्, जताततै फूल र माला बिक्री गर्नेको भीड लाग्छ,’ उनले भने, ‘मूल्य मनपरी भएकोगुनासो जताततैबाट आउने गर्छ, यसमा नियमन गर्ने निकायले ध्यान दिन जरुरी छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक २२, २०७५ ११:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT