राजमार्ग अवरोधले यात्रुलाई सास्ती

माधव अर्याल

पाल्पा — यातायातका साधन दैनिक ६ घण्टा बन्द गरेर सिद्धार्थ राजमार्ग मर्मत सुरु भएको छ । राजमार्गअन्तर्गत तानसेन–बुटवल सडक खण्डमा स्तरोन्नतिको काम गर्न डिभिजन सडक कार्यालयले सोमबारदेखि काम सुरु गरेको जनाएको हो । बाटो बन्द गरेर सडक मर्मत गरिँदा यात्रु भने मारमा परेका छन् । 

सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत पाल्पाको तानसेन–चिडियाखोला सडकको भूतखोलामा भासिएको सडकमा स्तरोन्नतिको काम गरिँदै । तस्बिर : माधव/कान्तिपुर 

बुधबारसम्म दिउँसोको समयमा सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ । बुटवल–तानसेन सडकअन्तर्गत चिडियाखोलादेखि भूतखोला सडकखण्डमा रहेका ठूला ढुंगा फुटाई बाटो सहज बनाउन लागेको कार्यालयले जनाएको छ । तीन दिनमा जोखिम र पहिरोले झारेका ढुंगा हटाउने डिभिजन सडकका इन्जियिनर पवित्रमणि आचार्यले बताए । ‘तीनदिने विशेष अभियानसहित सडक मर्मतगर्न लागेका हौं,’ उनले भने, ‘यसलाई आगामी दिनमा पनि निरन्तरता दिइनेछ ।’

Yamaha


राजमार्गको केराबारीदेखि चिडियाखोलासम्म अत्यावश्यक सवारी साधन मात्र चल्न दिइएको छ । अन्यत्र पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको उनले बताए । यसअघि पनि भूतखोलामा पहिरो मर्मतका लागि सवारी सञ्चालनमा रोक लगाएर काम गरेका थिए । त्यसबेलामा काम गर्न नसकेपछि पुन: राजमार्ग बन्द गरेर काम थालेको उनले बताए । वर्षायाममा राजमार्गको सिद्धबाबा क्षेत्र, भूतखोला, दोभान, झुम्सासम्मका विभिन्न स्थानमा पहिरो खसेको छ । भूतखोलामा ५० मिटर सडक भासिएको छ ।

कामको गति सुस्त रहेको स्थानीयको गुनासो छ । ‘दैनिक ६ घण्टा बाटो बन्द हुँदा बाटोभरि जनशक्ति र मेसिन प्रयोग होलान् भनेका थियौं,’ तिनाउ–२ दोभानका चोपलाल गिरीले भने, ‘बाटोका खाल्डाखुल्डी पुरिएला भनेको भूतखोलामा मात्रै काम गरेको देखियो ।’ राजमार्गको झुम्सादेखि चिडियाखोलासम्म ८० प्रतिशत सडकमा कालोपत्रे छैन ।

सामाजिक सञ्जालमा समेत स्थानीयले सडकको कामप्रति आलोचना गरेका छन् । टंक बस्यालले फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘सडकको काम कहिले जाला घाम । हजारौं यात्रुलाई दु:ख दिएर भत्ता पकाउने कामबाहेक केही देखिएन । तीन दिनमा भूतखोलाको काम सकिएलाजस्तो छैन । यहाँ त रातको समयमा पनि काम गर्न सकिन्थ्यो ।’

स्थानीय बासिन्दा भने बिग्रेको सडकको स्तरोन्नति हुने र सडकका खाल्डाखुल्डी पुर्ने आशामा थिए । ९ किलोमिटर सडकमा कालोपत्रे उप्किएको ५ वर्ष बितिसक्यो । ‘पहिला पहिरो कारण खसेका ढुंगा हटाउन र भासिएको सडकमा चौडा गराउन लागेका हौं,’ सडकका इन्जिनियर आचार्यले भने, ‘त्यसपछि कालोपत्रे मर्मतको काम पनि हुन्छ ।’ यस क्षेत्रमा ठेकेदारले काम नगर्दा ५ वर्षअघिको ठेक्काको काम पूरा भएको छैन । ‘यस्तो अवस्था भएको वर्षौं बित्दा पनि अझै समस्याको समाधान खोजिएको छैन,’ दोभानका स्थानीय विष्णुप्रसाद पाण्डेयले भने, ‘अहिले पनि काममा त्यति चासो दिएर गरेजस्तो देखिएन ।’

दिउँसोको समयमा सवारी सञ्चालन नहुँदा यात्रुको बिचल्ली भएको छ । गाउँबाट चल्ने सबै यातायातका साधनलाई बाटो बन्दका बारेमा थाहा छैन । सधैं धूलो र पहिरोको सास्ती खेप्दै आएका यात्रुले बिनाकारण बन्दको मार खेप्न बाध्य हुने गरेको गुनासो गरे । बिनाकारण पैसा खर्च गर्ने सरकारी निकायले बाटो बन्द गरेर विकास गर्नुको अर्थ नरहेको बागलुङबाट बुटवल हिँडेका यात्रु रमेशप्रसाद अधिकारीले बताए । ‘सरकारी रकम बालुवामा पानी हालेजस्तै भएको छ,’ उनले भने, ‘यति सुस्तरी काम भएको छ कि तीन दिनमा भूतखोलाको पहिरो मात्र हटाउने भए ।’

वर्षायाममा सडक अवलोकनमा आएका विभागीय मन्त्री रघुवीर महासेठले तीन महिनामा परिवर्तन देख्न सक्ने प्रतिक्रिया दिएका थिए । ६ महिना बित्दा पनि केही काम अघि बढेको छैन ।

‘जनप्रतिनिधि र सांसदले सिद्धबाबा क्षेत्रको सडकलाई मागी खाने भाँडो बनाएका छन्,’ मोटरसाइकल चालक मनोज रानाले भने, ‘चुुनाव जितेपछि रक नेट, कहिले पहाडै कटिङ त कहिले सुरुङ मार्गको नारा ल्याउँछन् अनि चुप लाग्छन् ।’ यस सडक खण्डकमा १० वर्षको अवधिमा २१ बस, ९ ट्रक, १२ कार–जिप र २५ मोटरसाइकल दुर्घटनामा परेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:४२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

महिनावारी हुँदा विद्यालय जाँदैनन् छात्रा

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — महिनावारी भएपछि तीन दिनसम्म घरभित्र नपस्ने र चार दिनसम्म कापी–किताब छुन नहुने अन्धविश्वासले यहाँका छात्राको पढाइ प्रभावित हुने गरेको छ ।

नयाँ पुस्तामा यस्तो संस्कार हटे पनि पुरानामा बाँकी रहेकाले महिनावारीका बेला दोस्रो व्यक्तिलाई छुँदा पाप लाग्छ भन्ने चलन छ ।

नरपानीकी सविना केसी महिनावारी भएको तीन दिनसम्म घरबाहिर सुत्छिन् र चार दिनपछि नुहाएर बल्ल घरभित्र पस्छिन् । चार दिनसम्म उनको पढाइ छुट्छ । ‘कसैसँग छोइनु हुँदैन, पाप लाग्छ भन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘तीनदिनसम्म घरमै बस्नुपर्ने बाध्यताले पढाइ पनि छुटछ ।’

विद्यालय जानेले पनि खुलेर भन्न सक्ने वातावरण नहुँदा पढाइ प्रभावित हुने गरेको छ । ‘म त पढ्न आउँछु,’ सतिनेटाकी सीता घमले भनिन्, ‘अरू बेलाजस्तो जाँगर हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘मिन्स भएको भन्न अप्ठ्यारो हुने भएकाले टाउको दुखेको भन्दै ढाँट्नुपर्छ ।’ महिनावारी भएकी छु भन्दा केटा साथीले जिस्क्याउने
उनले बताइन् ।

गोल्डेन गेट इन्टरनेसनल कलेज काठमाडौंमा कक्षा १२ मा अध्ययनरत ईशा पौडेल आफूले पढेको स्कुल शिवमदन मावि सतिनेटमा बेग्लै प्रस्तुत भइन् । बाबु गोविन्दराजलाई प्रमुख अतिथि, आमा सावित्रा र अंकल गणेशराजलाई विशेष अतिथि बनाएर उनले महिनावारीका बारेमा ज्ञानवद्र्धक कुराको प्रशिक्षण र छात्रालाई प्याड वितरण गरिन् ।

इन्ट्रयाक्ट क्लब अफ गोल्डेन गेट कलेजकी प्रेसिडेन्ड्समेत रहेकी ईशाले महिनावारी हुँदा हुने समस्या र प्याड प्रयोग गर्ने तरिकाबारे शिक्षा दिइन् । स्कुलका २ सय ५० जना छात्रालाई पाँच सयभन्दा बढी प्याड आफ्नै लगानीमा वितरण गरिन् ।

‘महिनावारी महिलामा हुने प्राकृतिक प्रक्रिया हो,’ उनले भनिन्, ‘पाप लाग्छ भनेर केही छुनु हुँदैन भन्ने भ्रम अब हटाउनूस् । सफा रहने र स्वास्थ्यको ख्याल गर्नुपर्छ ।’ पसलमा प्याड किन्न जाँदा साहूजीसँग माग्न लजाउने र किनेपछि पत्रिकाले बेरेर लुकाएर घरमा ल्याएर प्रयोग गर्ने चलन हटाउनुपर्ने उनले बताइन् । महिनावारी, सुत्केरी र गर्भावस्थालाई सबै दिदीबहिनीले पवित्र समयका रूपमा लिनुपर्ने उनको सुझाव थियो । विद्यालयका प्रअ राजेन्द्र पौडेलले केही महिनादेखि छात्रालाई नि:शुल्क प्याड वितरण गरेको बताए । ‘धेरै छात्रा प्याड माग्नै लजाउने गर्थे,’ उनले भने, ‘अहिले बानी पर्दैछ ।’

स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार महिनावारी भएको चार दिनसम्म स्तन, तल्लो पेट, ढाड दुख्ने र शरीर थकित हुने गर्छ । यस्तो बेलामा पोषिलो र प्रोटिनयुक्त खानुपर्छ । आराम चाहिन्छ । बाबु गोविन्दराजले महिनावारी हुँदा महिलामा हुने समस्यालाई सहज बनाउन अब सबैले सहयोग गर्नुपर्ने बताए । ‘सरकारले वडाबाटै नि:शुल्क प्याड बाँड्ने र आवश्यक स्वास्थ्य शिक्षा दिनुपर्छ,’ उनले भने । ईशाकाअंकल गणेशराज जनस्वास्थ्य अधिकृत हुन् । उनले प्याड लगाउनेतरिका सिकाए ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्