खुल्दैन वाचनालय

नवीन पौडेल

परासी — वाचनालय भन्नासाथ प्रशस्त पुस्तक भएको, आफ्नो अनुकूल पुस्तक तथा पत्रपत्रिका अध्ययन गर्ने स्थलका रूपमा बुझिन्छ । पश्चिम नवलपरासीको सुनवलस्थित सहिद स्मृति वाचनालयको अवस्था भिन्नै छ । त्यसको ढोकासमेत खुल्दैन ।

करिब ७ वर्षदेखि वाचनालय बन्द रहेको छ । सञ्चालनका लागि कसैले चासो दिएका छैनन् । मुख्य बजारमा रहेको वाचनालयको भवनपनि जीर्ण भएको छ ।

Citizen


वाचनालय २०५० सालमा स्थापना भएको थियो । अहिले वाचनालयभित्रको अवस्था के छ भन्ने कसैलाई जानकारी छैन । पुस्तक धमिराले खाएर नष्ट गरेको छ । स्थानीयका अनुसार सुरुवातमा त्यहाँ पाठकको भीड लाग्ने गरेको थियो । फुर्सदको समय वाचनालयमा अध्ययन र छलफल गर्नेको घुइँचो लाग्ने गरेको स्थानीयले बताए । सञ्चालनमा आएको केही वर्षपछि समस्या देखियो । सडक विभागले आफ्नो जग्गामा वाचनालयको भवन पर्ने भन्दै भत्काउन र खाली गर्न निर्देशन दियो । त्यसपछि यसलाई स्थानान्तरण गर्नेतर्फ कसैलेध्यान दिएनन् ।

द्वन्द्वकाल सुरु भएपछि पुस्तकालयमा आउने पाठकको संख्या घट्न थाल्यो । व्यवस्थित स्थान्तरण र प्रविधिको प्रयोग नगर्दा नयाँ पुस्ताको आकर्षण घट्दो छ । त्यसभित्र पुराना ऐतिहासिक पुस्तक रहेको बताइन्छ । ती अध्ययन गर्न रुचाउने पुस्ताले भने वाचनालयलाई नयाँ रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन् ।

वाचनालयका संस्थापक अध्यक्ष सुदर्शन पहारीका अनुसार कुनै समय नमुना वाचनालयका रूपमा स्थापित थियो । वर्षौंदेखि बन्द भएकाले यसलाई नयाँ स्थानमा स्तानान्तरण गरेर पुन: सञ्चालन गर्ने तर्फ लागिपरेको बताए । ‘सुरुमा नमुना वाचनालयको रूपमा स्थापित थियो, घरमा पुस्तक लैजान नपाउने, वाचनालय कक्षमा बसेर अध्ययन गर्ने र छलफल गर्ने बानीको विकास भएको थियो,’उनले भने, ‘पछि कसैको पनि ध्यान यसमा जानसकेन । अहिले पुन: सञ्चालन गर्नका लागि पहल भइरहेको छ ।’

सडक विभागले भवन भत्काउने जनाएपछि ७ वर्षदेखि अलपत्र परेको वाचनालय अहिलेसम्म सञ्चालन हुन नसकेको हो । पछिल्लो समय इन्टरनेटमा पहुँच बढेको र अधिकांश सूचना सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक हुन थालेपछि यसमा चासो कम भएको हो ।

वाचनालयका वर्तमान अध्यक्ष कृष्ण पौडेलले स्थानान्तरणका लागि जग्गा प्राप्त भएकाले भवन निमार्ण गरेर नयाँ प्रविधिअनुसार सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेकने बताए । ‘पुरानो शैलीको वाचनालय र पुस्तकालयमा पाठकको रुचि पनि घटेको छ ।
सबैजना सामाजिक सञ्जाल र अनलाइनमा झुम्मिन थाले,’ उनले भने, ‘अब आफ्नै भवनमा आगामी वर्षदेखि इन्टरनेट सेवासहितको वाचनालय सञ्चालन गर्नेतयारीमा छौं । यसमा सबैको सहयोगको खाँचो छ ।’

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाँकेका जनप्रतिनिधि : जो रात–दिन काममै खटिन्छन्

ठाकुरसिंह थारु

नेपालगन्ज — दिन–रात नभनेर विकासका काममा खटिने वडाध्यक्ष बाँकेमा थोरै छन् । तीमध्ये एक हुन्, खजुरा गाउँपालिका–४ का वडाध्यक्ष तिलकवीर सुनार । उनी अहिले सडक ग्राभेल गरेर त्यसलाई रोलिङ गर्ने कार्यमा दिन–रात नभनेर खटिएका छन् ।

 बाँके खजुरा गाउँपालिका–४ मा निर्माण भइरहेको सडक । तस्बिर : ठाकुरसिंह/कान्तिपुर 

खेलकुदका लागि मैदान निमार्णदेखि विद्युत् विस्तारका काममा जुटेका छन् । विद्यालय अनुगमन गर्नुत उनको दैनिकी नै हो ।

गाउँलेको घरदैलोमा पुगेर वडाको विकासबारे छलफल गरी नमुना वडा बनाउन लागिपरेका छन् । सर्वसाधारणलाई आउजाउमा समस्या नहोस् भन्दै सडक मर्मत गर्दै आएको उनले बताए । ‘गाउँको विकासकै लागि जनताले हामीलाई जिताएका हुन् । त्यसैले रातबिरात नभनेर उनीहरूकै सेवामा जुटेका छौं,’ वडाध्यक्ष सुनारले भने, ‘बिहान १० वजेदेखि कार्यालय समयमा वडामै बसेर सेवा दिन्छु । त्यसबाहेकको समय भनेको घरदैलो हो ।’

उनले ५ वर्षमा नमुना वडा बनाउने सपना बोकेका छन् । त्यसका लागि धेरै काम गरेर देखाउनु पर्नेछ । धार्मिक आस्थाका केन्द्रदेखि सडक, कल्भर्ट, सडक कालोपत्रको काम अगाडि बढाइएको छ । उपभोक्ता र ठेकेदारमार्फत काम अगाडि बढाइए पनि गुणस्तरका लागि आफंै निगरानी गर्दै आएको उनले बताए ।

खजुरा–१ का वडाध्यक्ष सुमन मल्ल फ्रि वाइफाइ क्षेत्र बनाउन लागिपरेका छन् । उनले वडाभरि नै वाइफाइ जडान गरिसकेका छन् । ग्राभेल सडकालाई पक्की, बर्थिङ सेन्टरको स्थापनालगायतका काम सम्पन्न गरिसकेका छन् । ‘वडाभरिका सर्वसाधारणलाई इन्टरनेटको पहुँचमा पुर्‍याउने लक्ष्य छ । त्यससँगै बेरोजगार युवालाई रोजगार बनाउने कार्यक्रम ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘सर्वसाधारणले हामीसँग ठूलो आशा गरेका छन् । त्यो पूरा गर्न रात–दिन नखटिएर हुँदैन ।’

राप्ती सोनारी गाउँपालिका–७ का वडाध्यक्ष रामलखन थारू पनि नमुना वडा बनाउन खटिएका छन् । उनले पहिलो चरणमै बिजुलीविहीन गाउँमा विद्युत् पुर्‍याएका छन् । बाँकेकै कान्छा वडाध्यक्ष मानिएका उनले आफ्नो क्षेत्रभरिका गाउँमा बिजुली पुर्‍याइसकेका छन् । सर्री, गेडवा, भर्ता, वसन्तापुर, सैंया, खल्ला भलगडिया, उच्चा झगडिया, फरेंडा, देवपुरवा, पिप्रहवा, नन्कोपुर र लालपुर गाउँमा बिजुली पुर्‍याएका छन् ।

‘गाउँहरू अन्धकार थिए । त्यसैले बिजुलीलाई पहिलो प्राथमिकतामा पारेका हौं,’ वडामा रहेको विद्यालयको स्तरोन्नतिका लागि पहलकदमी गर्न प्रदेश ५ को राजधानी बुटवल पुगेका २९ वर्षीय चौधरीले भने, ‘वडाका सबै सडक ग्राभेल गरिसकियो । अन्य विकासका योजना कार्यान्वयन गर्न लागिपरेका छौं ।’ उनको वडा राप्ती नदीपारि पर्छ । कटान, पटान र डुबानको समस्या अधिक छ । त्यसका लागि प्रदेश तथा संघको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएका छन् ।संघ तथा प्रदेश सांसदले कटानबाट जोगाउन प्रतिबद्धता जनाइसकेका छन् ।

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–१ का वडाध्यक्ष प्रमोद रिजालले स्थानीयको सहकार्यबिना विकास सम्भव नहुने बुझेका छन् । त्यसैले उनी साँझ–बिहान घरदैलो गर्दै सहकार्यका लागि अनुरोध गर्छन् । उनले नमुना विकासका लागि टोलटोलमा समूह गठन गरी विकासका योजना माग्ने र कार्यान्वयन गर्दै आएका छन् । वडाका धेरैजसो टोलमा सडक कालोपत्रे भइसक्यो । केही टोलमा हुने क्रममा छ ।

‘सर्वसाधारणका गुनासा सुन्नैपर्‍यो । आएका माग पूरा गर्न बजेट खोज्नैपर्‍यो,’ उनले कान्तिपुरसँग भने, ‘समय निकाल्नै समस्या छ । रातदिन नभनेर काम गर्दा पनि समय अभाव छ ।’ बैजनाथ गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष रूपबहादुर मल्लले सडकमा कमसल कालोपत्रे भएको भन्दै भत्काएर फेरि काम गराए । करिब साढे तीन सय मिटर सडकमा ठेकेदारले कालोपत्रे गरेका थिए ।

ठेकेदारलाई दोहोरो काम गर्न परे पनि सर्वसाधारणले भने गुणस्तरीय सडक पाएका छन् । ‘आफैं पुगेर अनुगमन नगरिएको भए गुणस्तरहीन काम हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘यसैबाट बुझ्नुस् हाम्रो दौडधुप कति छ † जनताका गुनासा सुन्नेदेखि योजना अनुगमन गर्दा दिन बितेको थाहै हुँदैन ।’

कानुनले वडाध्यक्षहरूलाई करिब पाँच दर्जन अधिकार दिएको छ । वडाका विकासका योजना छनोट, कार्यान्वन, विद्यालयलगायतका सरकारी कार्यालय तथा बजारको अनुगमन गरी सुधार गर्न निर्देशन दिनेलगायतका अर्धन्यायिक अधिकार पनि छन् । त्यस्तै वडाको जनसंख्या, सार्वजनिक जग्गा, बेरोजगारी, गरिबी, वैदेशिक रोजगारमा जाने व्यक्तिको अभिलेखीकरणदेखि लिएर सडक, शिक्षा, स्वास्थ्यको अवस्थाबारे काम गर्ने अधिकार वडा कार्यालयलाई छ । जन्म, मृत्यु दर्ता वडाबाटै हुन्छ । त्यससँगै ज्येष्ठ नागरिक, सामाजिकसुरक्षा भत्ता वितरण, छात्रवृत्ति दिने काम वडाहरूले सम्पादन गर्दै आएका छन् ।

वडा कार्यालयको कामदेखि सर्वसाधारणको माग पूरा गर्न वडाध्यक्षलाई कम्ती चुनौती छैन । सयौं काम वडाध्यक्षले गर्नुपर्ने भएका कारणले पनि उनीहरूलाई समय व्यवस्थापनमा समस्या भएको वडाध्यक्षहरूको गुनासो छ ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्