‘चुरे संरक्षण मुख्य चिन्ता’

कान्तिपुर संवाददाता

दाङ — नेपालका प्रथम राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवले चुरे संरक्षण आफ्नो मुख्य चिन्ताको विषय भएको बताएका छन् । घोराहीस्थित शान्तिसुधा माविको रजत जयन्ती समारोहलाई शुक्रबार सम्बोधन गर्दै उनले वन र वातावरण संरक्षणमा लाग्न सबैलाई अनुरोध पनि गरे ।

‘वनजंगल मासिँदै गएको छ । प्रकृतिको अत्यधिक दोहन भएको छ,’ उनले भने, ‘प्राकृतिक स्रोत साधनको अव्यवस्थित निकासी भइरहेको छ । यसैगरी उत्खनन भए प्रकृति नाश हुन्छ । अब सबैले प्रकृति संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्छ ।’ विद्यार्थीलाई पनि वातावरण संरक्षणको शिक्षा दिन आवश्यक रहेको उनले बताए । ‘बालबालिकालाई पनि वातावरण संरक्षणको ज्ञान हुनुपर्छ । सानैदेखि वन वातावरणबारे चिन्ता हुनु जरुरी छ,’ उनले भने, ‘विद्यालयले नियमित प्रकृति संरक्षणका कार्यक्रम गर्नुपर्छ । मलाई प्रकृति बचाउने चिन्ता छ । यही चिन्ताले राष्ट्रपति हुँदा चुरे संरक्षणका कार्यक्रम ल्याएको हुँ ।’

धेरै बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित भएकामा उनले चिन्ता व्यक्त गरे । ‘धेरै बालबालिका विद्यालय जान पाएका छैनन् । कुनै पनि बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित हुनु हुँदैन,’ उनले भने, ‘बालबालिकालाई शिक्षाको पहुँचमा पुर्‍याउनुपर्छ । बालबालिका देशका भविष्य हुन् । उनीहरूको उचित संरक्षण हुनुपर्छ ।’

‘स्वास्थ्य क्षेत्रमा व्यापार भयो’
यसैगरी रिपोर्टस क्लब दाङले बिहीबार तुलसीपुरको टरिगाउँ विमानस्थलमा आयोजना गरेको पत्रकार भेटघाटमा बोल्दै यादवले स्वास्थ्य क्षेत्र सेवाभन्दा व्यापारमुखी भएको बताएका थिए । उनले बीपी, गणेशमान, मनमोहनजस्ता नेताका नाममा खुलेका अस्पतालमा पनि व्यापार हुनु नेताहरूको अपमान भएको बताए ।

‘उहाँजस्ता नेताहरूको लोकतन्त्रका लागि ठूलो योगदान छ । उहाँहरूको बदनाम हुने गरी व्यापार गर्ने होइन,’ उनले भने, ‘सबै अस्पताल जनताको सेवा गर्न तत्पर हुनुपर्छ । नेताको नाम जोडेर अस्पताल खोल्ने तर व्यापार गर्ने कुरा ठीक भएन ।’ अस्पतालमा अभ्यास गर्ने प्रसंगमा बोल्दै आफूले काम गर्नुपरे सरकारी अस्पतालमै गर्ने बताए । ‘म अहिले सर्वसाधारण नागरिक नै छु । अग्रज नेताहरूकै नाममा खुलेका धेरै अस्पताल छन्,’ उनले भने, ‘धेरैले मलाई अनुरोध पनि गरिरहेका छन् तर म कतै गएको छैन । जानैपरे सरकारी अस्पतालमा मात्रै जान्छु । निजीमा पैसा कमाउनेहिसाबले जान्नँ ।’

बीपी, गणेशमानजस्ता नेताका नाममा खुलेका अस्पतालमा अभ्यास गर्न अनुरोध आए पनि पूर्वराष्ट्रपतिका रूपमा सीमाहरू भएकाले राजनीतिक हिसाबले अभ्यास गर्न नसकिने उनले बताए । ‘म कांग्रेसमा प्रशिक्षित भएर राष्ट्रपति हुन सफल भए पनि अहिले राजनीतिक भूमिका निर्वाह गर्न सकिँदैन । मेरा सीमा छन्,’ उनले भने, ‘मलाई बस्नै मन लागे पनि सरकारी अस्पतालमै बसेर सेवा गर्ने हो । नाफा गर्ने अस्पतालमा बस्न मिल्दैन ।’ तर, आफ्ना चाहना अहिले स्वास्थ्यभन्दा अन्य क्षेत्रमा केन्द्रित भइरहेको उनले बताए । हिमाल, पहाड र तराईको वनजंगल र वातावरण कसरी जोगाउने भन्नेमा आफू चिन्तित भइरहेको उनले बताए ।

उनले संविधानको पूर्ण कार्यान्वयनका लागि पनि दबाब सिर्जना गर्दै आएको बताए । ‘मुलुकलाई सही दिशामा अघि बढाउन संविधानको पूर्ण कार्यान्वयन जरुरी छ । सबैले आवाज उठाइरहेमा सरकारलाई दबाब पुग्छ,’ उनले भने, ‘मैले पनि दबाब पुगोस् भनेर सबैतिर यही कुरा बोलिरहेको छु । आमजनताको संविधान कार्यान्वयन हुनुपर्छ भन्ने धारणा छ । मेरो चाहना पनि त्यही हो ।’

आफ्नो सपना देशमा जातीय, क्षेत्रीय सद्भाव कायम होस् भन्ने रहेको उनले बताए । ‘देशमा राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भाव कायम होस् भन्ने चाहना छ,’ उनले भने, ‘देशका सबै समस्या संविधान लागू भएर समाधान होऊन भन्ने चाहना छ ।केही असन्तुष्टि रहे पनि संविधानमार्फत सम्बोधन गर्नुपर्छ ।’

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

कर्मले बनाएका तागाधारी

कान्तिपुर संवाददाता

परासी — बाहुन र क्षत्रीलाई (तागाधारी) भनेर चिनिन्छ । उनीहरूले विधिपूर्वक चूडाकर्म गरी जनै धारण गर्छन् । पछिल्लो समय तागाधारीकै सन्तानले जनै लाउन छाडेका छन् ।

पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–३ का ४९ वर्षीय नरबहादुर सुनार (बुद्ध) अपवाद हुन् । उनका पुर्खाले जनै लगाएनन् । उनले विधि पूरा गरी जनै धारण गरेका छन् । दैनिक जप र मन्त्र पढ्छन् । उनमा संस्कृत भाषाको राम्रो ज्ञान छ ।

सुरुमा दलित समुदायको भएर पनि जनै लगाएको भनेर धेरैले आलोचना गरे । त्यसरी प्रश्न गर्ने नै अहिले उनीप्रति नतमस्तक छन् । हिन्दु धर्ममा गरिने कर्म जनैबिना अपूरो हुने सम्झाएपछि अहिले सबैले उनको प्रशंसा गरिरहेका छन् ।

उनले युवा अवस्थामा काठमाडाैं र भारतका विभिन्न स्थानमा मजदुरी गरी बिताए । त्यसक्रममा गीता, रामायण, कृष्ण चरित्रजस्ता ग्रन्थ अध्ययन गरे । उनी सानो हुँदा घरमा बुबाले गीता पाठ गर्थे । उनमा भने दलित भएर पनि बुबाले किन गीता पाठ गरिरहनुहुन्छ भन्ने खुल्दुली थियो ।

धर्मले मानिसलाई अहिंसावादी र अनुशासित बनाउने आशय मनमा पलाएपछि उनी विभिन्न मठमन्दिर घुम्न लागे । त्यस क्रममा थुप्रै सन्त र महात्माको संगत गरे । उनले आफ्नो समुदायलाई दलित भनेर कुनै व्यक्तिले कामको आधारमा वर्गीकरण गरेको थाहा पाए । ‘वास्तवमा हामी आर्य समुदायको हिन्दु धर्मावलम्बी भएकाले तागाधारी नै हौं भन्ने बुझें,’ उनले भने, ‘हिन्दु धर्मगुरुसँग यस विषयमा प्रश्न गर्दा उहाँहरूले पनि कर्मअनुसार मानिसको वर्गीकरण गरेको बताउनुभयो ।’

उनले ०४४ सालमा मुक्तिनाथ पुगेर १०८ धारा स्नान गर्दै विधिपूर्वक जनै धारण गरे । ‘धर्मले मानिसलाई अनुशासित बनाउँछ, मानव सेवा गर्न अभिप्रेरित गर्छ,’ उनले भने, ‘म एक पुजारी भएकाले जनैबिना कर्म सिद्धि नहुने शास्त्रमा उल्लेख भएअनुसार धारण गरेको हुँ । म मात्र होइन, मेरो घरका दुई छोराले पनि जनै लगाएका छन् ।’ विश्वकर्मा मन्दिरको मूल पुजारी रहेका उनलाई वेद, रामायण, गीताजस्ता ग्रन्थको राम्रो ज्ञान छ ।

गाई संरक्षणमास्थानीयले उनलाई बुद्ध भनेर चिन्छन् । सुनार ९ वर्षदेखि सडकमा बेवारिसे काठे गाई संरक्षणमा समर्पित छन् । ०६७ असोज १३ गते बेवारिसे २ गाई ल्याएर गौशालाको थालनी गरेका थिए । अहिले ५५ वटाको स्याहारसुसार गरिरहेका छन् । दूध दिने बेलासम्म घरमा राख्ने र उपयोगी हुन छाडेपछि गोठबाट धपाइदिने गरेका छन् । त्यस्ता गाई सडकमा पुग्छन् ।

‘पशुलाई आफ्नो स्वार्थअनुसार राख्ने र बूढो भएपछि छोड्नु पाप हो,’ उनले भने, ‘राष्ट्रिय जनावरलाई हिन्दु धर्ममा माताका रूपमा पूजा गरिन्छ । त्यसैले यसरी निकालिएका गाईको अपमान नहोस् भनेर संरक्षणको काम गरिरहेको छु ।’ बिहान उठेर गाईलाई घाँस, पराल हाल्छन् । मन्दिरमा नियमित पूजापाठ गर्छन् । दिउँसो स्थानीय वनमा गाई चराउन जान्छन् । पछिल्लो समय वनले चराउन रोक लगाएपछि दिनभर गाईबाच्छाको आहार जुटाउन भौंतारिन्छन् । यस्तो देखेर स्थानीयले गौशाला सेवा समिति गठन गरेका छन् । समितिमार्फत स्वेच्छाले स्थानीयले घाँस, पराल दिन्छन् ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT