पार्क बनाउँदै प्रदेश सरकार

अमृता अनमोल

बुटवल — वातावरण संरक्षण र शैक्षिक अध्ययनलाई जोडेर प्रदेश सरकारले १३ वटा पार्क निर्माणको तयारी थालेको छ । 

उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री लीला गिरीले कोलाहल र व्यस्त जीवनबाट फुर्सदको समय सही ठाउँमा व्यवस्थापन गराउन र पर्यटक आकर्षित गरी आर्थिक क्रियाकलाप बढाउन पार्क निर्माणलाई प्राथमिकता दिएको बताए । ‘क्षेत्र र भौगोलिक अवस्था हेरेर फरक–फरक प्रकृतिका पार्क निर्माण गर्दैछौं,’ उनले भने, ‘यी पार्क सौन्दर्य बढाउन, पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न, शैक्षिक अध्ययन गराउन र वातावरण संरक्षण गर्न महत्त्वपूर्ण हुनेछन् ।’

Citizen


चालु आवमा पर्यटन क्षेत्रका लागि मन्त्रालयले १७ करोड ३० लाख रुपैयाँभन्दा बढी विनियोजन गरेको छ । त्यसमा जुलोजिकल पार्कदेखि बोटानिकल गार्डेनसम्म बनाउने योजना छ । रूपन्देही, दाङ र बाँकेमा बोटानिकल गार्डेन र पाल्पामा इको पार्क बन्नेछन् । त्यसका लागि १० लाखदेखि २ करोड रुपैयाँसम्म बजेट विनियोजन गरिएको छ । २ करोड लागतका ८ पार्क निर्माण हुनेछन् । मुख्यमन्त्रीको गृहजिल्ला दाङमा ७ पार्क बन्दैछन् । प्रतिपार्क २ करोड लागतका ५ पार्क छन् । रूपन्देहीमा २ र बाँकेमा एक पार्कका लागि पनि २ करोड रकम विनियोजन गरिएको छ ।

पाल्पा र रूपन्देहीको सिमानामा रामापिथेकस जुलोजिकल पार्क निर्माण गर्दैछ । उक्त क्षेत्रको पूर्वाधार विकासका लागि भन्दै थप ३० लाख रकम विनियोजन गरिएको छ । ‘यसले सिद्धबाबा क्षेत्रमा तराईको प्रचण्ड गर्मी छल्न आउने मात्रै होइन, वनस्पति, जलचर, पत्रे चट्टानलगायतको अध्ययन गर्ने पर्यटकलाई समेत तान्न सकिनेछ,’ मन्त्री गिरीले भने,‘यसले रामापिथेकस, सिद्धबाबा मन्दिरलगायतको महत्त्व पनि अझ बढ्नेछ ।’ लुम्बिनी आउने बाह्य पर्यटकलाई पनि रोक्न सकियोस् भन्ने यो पार्कको दीर्घकालीन लक्ष्य हो ।

तिलोत्तमामा रहेको वनबाटिकामा बोटानिकल गार्डेन र पूर्वाधार विकासका लागि २ करोड बजेट छुटयाइएको छ । सामुदायिक वन क्षेत्रमा रहेको यो क्षेत्रलाई नमुना बाटिका बनाउन बोटानिकल गार्डेन बनाउने मन्त्री गिरीले बताए । बाँकेमा पनि यसै वर्ष मानसरोवरको प्रतिकात्मक स्थलसहित २ करोडको लागतमा बोटानिकल गार्डेन बन्नेछ ।

मानसरोवरको महत्त्व बढ्दै गएकाले त्यसको प्रतिकात्मक चिह्नलाई मान्यता दिइएको हो । चालु आवमा दाङको तुलसीपुर र घोराहीमा बहुउद्देश्यीय बोटानिकल गार्डेन निर्माण हुनेछ । दाङको दंगीशरणमा थारू कल्चर भिलेज तथा पार्क निर्माण, धारापानी धार्मिक क्षेत्रमा पार्कसहित भौतिक निर्माण, बाह्रकुने दहमा बहुउद्देश्यीय पार्कका लागि बजेट छुटयाइएको छ ।

पाल्पाको मुख्य पर्यटकीय क्षेत्रमध्येको रानीमहलमा इको पार्क बन्नेछ । यसका लागि चालु आर्थिक वर्षमा २० लाख रकम विनियोजन भएको छ । पाल्पाकै सहिद चुनमाया पार्कको गुरुयोजना बनाउन १० लाख, बर्दियामा सतखलुवा तालछेउमा पार्क, पिकनिक स्पट र भ्यु–टावर निर्माणका लागि १०, दाङको बिजुवार क्षेत्रमा पार्क र पिकनिक स्पट निर्माणमा ५० लाख र श्रीकृष्ण मन्दिर धार्मिक वन क्षेत्र उद्यानका लागि २० लाख रुपैयाँ बजेट छ ।

रामापिथेकस वनस्पति उद्यानका सचिव लकुश श्रेष्ठले वन वातावरण जोगाउँदै पर्यटक प्रवद्र्धन गर्न प्रदेश सरकारले थालेको पार्क निर्माण योजना निकै महत्त्वपूर्ण भएको बताए ।

प्रकाशित : माघ ३, २०७५ ०९:५६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संस्कृति जोगाउन थारू महोत्सव

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — लोप हुँदै गएको थारू कला र संस्कृति जोगाउन थारू महोत्सव आयोजना गरिएको छ । थारू कल्याणकारिणी सभाको संयोजनमा शिवराज नगरपालिका–५ चन्द्रौटामा जिल्लास्तरीय तीनदिने महोत्सव आयोजना गरिएको हो ।

समाजमा बाह्य प्रभावका कारण थारू गाउँको संस्कृति र पहिचान हराउँदै गएकाले सचेतना फैलाउन महोत्सव आयोजना गरिएको छ । बुधबारबाट सुरु भएको महोत्सव शुक्रबारसम्म चल्नेछ । माघ १ लाई थारू समुदायले नयाँ वर्षका रूपमा मनाउँदै आएको छ ।

त्यसैले नयाँ वर्षको उमंग र उत्साहमा रमाउँदै जातीय परम्परा, कला र संस्कृतिको जगेर्ना गर्न महोत्सवमा रूपान्तरण गरिएको थारू कल्याणकारिणी सभा अध्यक्ष उमाशंकर चौधरीले बताए । थारू समुदायमा आफ्नै पृथक संस्कृति छ । थारू मात्र बसोबास गरिरहँदा संस्कृतिमा मौलिकता थियो । भाषा, पहिरन, चाडपर्व, रहनसहन र संस्कृतिमा कसैको प्रभाव थिएन । ०४० पछि जिल्लामा गैरथारू समुदायको बस्ती बाक्लिन थालेपछि अन्य समुदायको प्रभाव पर्दा समस्या हुन थालेको थारू अगुवा कृष्णबहादुर चौधरीले बताए ।

‘त्यसपछि संस्कृतिमा मौलिकता कम हुँदै गयो,’ उनले भने, ‘त्यसको प्रभाव थारू बस्तीमा पर्न थाल्यो ।’ आफ्नो संस्कृतिको मौलिकता जोगाउन नसकेर हराउँदै गएपछि युवा पुस्तालाई जानकारी दिन महोत्सव गरिएको उनले बताए । महोत्सवमा थारू कला, संस्कृति र परिकारका ५० स्टल राखिएका छन् । विगत ४ वर्षदेखि महोत्सवलाई निरन्तरता दिइएको छ ।

यसअघि हथौसा, बरकुलपुर र गोरुसिंगेमा गरिएको थियो । क्रमश: गरेर ठाउँ छान्ने गरिएको अगुवा चौधरीले बताए । पहिला मधेसमा मलेरियाको प्रकोप रहेका बेला थारूलाई लाग्दैनथ्यो । अहिले यो समुदायले समेत परम्परागत र पौष्टिक खाना खान छाडेपछि यो रोगले सताउन थालेको उनले बताए । थारूको परम्परागत खाना घोंगी, सुंगुर, माछा, हाँस, कुखुरा, परेवाको मासु, ढिकरी र चिचरलगायतका परिकार हुन् ।

माघी मनाउन विभिन्न ठाउँमा पेसा व्यवसाय गर्दै बसेका, वैदेशिक रोजगारीमा गएका पनि घर फर्केका छन् । माघीको गाउँ–गाउँमा छुट्टै रौनक छ । युवकयुवती, वयस्क महिला–पुरुष र बूढापाका गाउँबस्तीमा नाचगान गरिरहेका छन् । विभिन्न ठाउँबाट आएका थारू समुदाय नेपाल राष्ट्रिय माविमा भेला भएका थिए ।

त्यसपछि बाजागाजाका साथ थारू पहिरनमा उनीहरू चन्द्रौटा बजार हुँदै महोत्सव स्थल पुगेका थिए । साना बालबालिकादेखि बूढापाका थारू पहिरनमा थिए । युवतीहरूले सजिएका ढकिया बोकेका थिए । उनीहरूले हसुली, कर्धन, कल्ला, नथुनी, बाला र बिन्दिया लगाएका थिए ।

युवक धोतीमा सजिएर हलो, जुवा र कोदालो बोकेका थिए । काठको चप्पल लगाउनेदेखि माछा मार्ने हेलुका र पखई नामको जाल र माछा राख्ने भाँडासहित मेलामा सहभागी भएका छन् । जिल्लामा दोस्रो बढी जनसंख्या थारू समुदायको छ । यहाँ झन्डै १७ प्रतिशत थारू छन् ।

प्रकाशित : माघ ३, २०७५ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT