'ओके बाजे’ लाई अभिनन्दन

माधव अर्याल

(पाल्पा) — जापानी नागरिक काजुमासा काकिमी ‘ओके बाजे’ लाई २५ वर्षसम्म जिल्लामा सेवा गरेको अवसरमा बिहीबार तानसेनमा नागरिक अभिनन्दन गरिएको छ । अभिनन्दन समितिका संयोजक सुन्दरप्रसाद श्रेष्ठलगायत १ सय ७१ संघसंस्थाले काकिमीलाई अभिनन्दनपत्र प्रदान गरे । पाल्पाली ढाकाको दौरा सुरुवाल, टोपीमा सजिएका उनलाई तानसेन बजार परिक्रमा गराइयो । बन्दले गर्दा गाउँगाउँबाट जनता आउन नपाएको आयोजक समितिले जनाएको छ । 

२५ वर्षे सम्झना स्वरूप पुस्तकसमेत प्रकाशित गरिएको छ । अभिनन्दन समारोहमा जापानबाट सयभन्दा बढी जापानी नागरिकसमेत सभागी हुन आएका छन् । काकिमीले जिल्लाको पूर्वभेगका सयौं स्थानीयलाई शैक्षिक र सामाजिक विकासका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका छन् । ग्रामीण भेगका विद्यालयको भवन निर्माण, क्लबलाई सहयोग, गरिब तथा विपन्न समुदायका बालबालिकाको शैक्षिक विकास, आमा समूह, बालक्बल, स्वास्थ्य क्षेत्रका विकासका लागि सहयोग गर्दै आएका थिए । कहीं कतै रेकर्ड नभए पनि २५ वर्षमा ५० करोडभन्दा बढी सहयोग भित्र्याएको अनुमान स्थानीयको छ ।

Citizen


सन् १९३९ मा जापानको टोकियोमा जन्मेर बासोदा विश्वविद्यालयबाट स्नातक उत्तीर्ण छन् । उनले टोकियोमै उच्च माविमा २३ वर्ष अध्यापन गराए । अवकाशपछि २०५० सालमा नेपाल आए । उनी गरिबी, अशिक्षा र चेतनास्तरको कमीका कारण गाउँमा अधिकांश बालबालिका विद्यालय नजाने, सरसफाइमा ध्यान नदिने गरेको देखेपछि यहीं बसेर जापानमा सहयोग जुटाउने र ल्याएर वितरण गर्ने गरेका छन् । ७९ वर्षको ढल्किँदो उमेरमा पनि गाउँको समाजसेवामा रमाएको मूल आयोजक समितिका सचिव देवराज देवकोटाले बताए । मगरी परिवेश र गाउँमा रमाउने उनलाई समय बितेको पत्तै नहुने उनले बताए । जापानिज र अंग्रेजी भाषासमेत नबुझ्ने यहाँका मगर समुदायले उनको नामै ‘ओके बाजे’ राखिदिएका छन् । जल्पाको ढोलीमारा, सिलुवाको छिस, ज्यामिरेको भुटुकेमा उनी बढी बसोबास गर्ने निस्दीका पूर्णबहादुर सोमैले बताए । अहिले उनलाई सबैले ‘ओके बाजे’ नै भनेर चिन्छन् ।

२०५० सालतिर नेपाल आएका उनी अन्नपूर्ण बेस क्याम्प घुमेर जल्पास्थित ढोलीमारामा बस्ने मौका पाए । ‘मलाई पाल्पामै केही गरौं भन्ने लाग्यो,’ उनले भने, ‘त्यसैले पुनः नेपाल आएँ र समाजसेवी बनें ।’ उनले एक–एक वर्षे भिसा नवीकरण गर्दै आएका छन् । ‘अहिले आवासीय भिसा पाइसकेका छन्,’ नेकपा नेता ठाकुर गैरेले भने, ‘अब हामीले नागरिकता दिलाउन पहल गर्नुपर्छ ।’ जिल्लाको पूर्व, मध्य र पश्चिमका विभिन्न स्थानमा उनको सहयोग जुटेको छ । जापानका विभिन्न संस्थासँग सहयोग मागेर उनले यहाँ खर्चिन्छन् । आफूले जापानमा पाएको सम्मानको रकमबाट अक्षयकोष राखेका छन् । दुर्गम, मगरबस्ती, खसभाषा नबुझ्ने गाउँका विद्यार्थी पढ्न जान सक्ने भएका छन् । विद्यालय भवन नभएको स्थानमा भवन बनेको छ । विद्यालय जान नसक्नेलाई घरमै पढ्न बालकक्षा पनि सञ्चालन गरेका छन् । सिलुवा, ज्यामिरे, मित्याल, बाकामलाङ, ख्याहालगायतका स्थानमा झोलुङ्गे पुल निर्माणमा समेत सहयोग गरेका छन् । काकिमीले तानसेनको मिसन अस्पताल र लुम्बिनी मेडिकल कलेज प्रभासमा खाता खोलेर गरिब र औषधि उपचार गर्न नसक्नेका लागि निःशुल्क सेवा पुर्‍याएका छन् ।

पढ्न नसक्नेलाई पढ्न पठाउने, घरमा खान छैन भने खान दिने, आवश्यकताअनुसार सहयोग गर्ने गरेको नेकपा नेता धनेन्द्रराज घिमिरेले बताए । यातायात, कृषि, सिँचाइ, पुललगायतका विकास निमार्णका काम गरेका छन् । ७ सयभन्दा बढी शौचालय बनाउन सहयोग गरेका छन् । मासिक सयदेखि दुई हजारसम्म छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने विद्यार्थी २ सयभन्दा बढी छन् । नेपालमा बसेर ग्रामीण विपन्न जनताको सेवा गरेबापत जापानको संस्था ‘को दान स्ले योसिकावा एईजी कल्चर’ ले सन् २००९ मा सम्मान गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दलित बस्ती राताम्य

गिरुप्रसाद भण्डारी

(प्यूठान) — गौमुखी गाउँपालिका–२ स्थित अर्खा डाँडागाउँमा ४ महिनाअघिसम्म सबैका घर खरले छाएका झुप्रा थिए । दलित बस्तीमा पुग्ने जोकोहीले खरले छाएका घर भएकाले आगलागीको जोखिम हुने बताउँथे । अहिले बस्तीको त्यो अवस्था फेरिएको छ । पहिलेका एक तले झुप्रा अहिले २ तले जस्तापाताले छाएका घरमा परिणत भएका छन् । आगलागीको जोखिम पनि हटेको छ । 

प्युठानको गौमुखी गाउँपालिका–२ अर्खा डाँडागाउँमा जस्तापाताले छाएको  घर । तस्बिर : गिरुप्रसाद/कान्तिपुर

जस्तापाताले छाएपछि डाँडागाउँ रातै देखिन्छन् । २ महिना अवधिमा गाउँमा १६ नयाँ घर निर्माण गरेर जस्तापाताले छाइसकेको स्थानीय चुमान कामीले बताए । ‘स्थानीयले वर्षौं लागेर पनि बदल्न नसकेका खरका छाना अहिले फेरिएका छन्,’ उनले भने, ‘गाउँपालिकाबाट जस्तापाता पाउने भएपछि भारतमा रोजगारीमा जानुपर्ने पनि घर छाउन यतै बसेका छन् ।’ डाँडागाउँमा अझै १०/१२ घर निर्माणको चरणमा रहेको उनले बताए । ‘सबैले नयाँ घर बनाउन थालेपछि गाउँमा काम गर्ने ज्यामी अभाव भएको छ,’ उनले भने, ‘यसले गर्दा ढिलाइ भएको हो । नत्र सबैघर निर्माण भइसक्थे ।’

सबैका घर जस्ताले छाएर रातै भएपछि गाउँमा रौनक बढेको स्थानीयले बताए । खरका छाना हुँदा पानी चुहिएर हैरान बनाउँथ्यो । जस्तापाताले छाउन पाउँदा धेरै खुसी लागेको स्थानीय जीतु कामीले बताए । ‘पर्म गरेर बुकुरो घर अग्लो बनाएर जस्तापाताले छाएको छु,’ उनले भने, ‘अब पानी पर्दा बर्खामा ढुक्कसँग सुत्न/बस्न पाइने भो ।’ डाँडागाउँमा मात्र नभएर यस वर्ष गाउँपालिकामा खरले छाएका घर हटाएर जस्तापाताले छाउने काम भइरहेको छ । यहीआर्थिक वर्षभित्र खरका सबै छाना हटाउने गरी बजेटको व्यवस्था गरेर जस्तापाता वितरण गरिने गाउँपालिकाको दाबी छ ।

गाउँपालिकाले उपलब्ध गराएको तथ्यांक अनुसार यस वर्ष पालिकाले १ हजार १ सय ३३ घरमा जस्तापाता लगाउँदै छ । अहिलेसम्म ९ सय ४४ घर जस्तापाताले छाइसकिएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत प्रेमचन्द्र अर्यालले बताए ।
वडा–१ मा १ सय ६, २ मा १ सय १५, ३ मा ३ सय ८, ४ मा १ सय ९८, ५ मा ९०, ६ मा ५५ र ७ वडामा ७५ घर जस्तापाताले छाइसकिएको अर्यालले बताए । जस्तापाता खरिदका लागि गाउँपालिकालाई प्राप्त वित्तीय समानीकरण अनुदानबाट ५ करोड ३० विनियोजन गरेको थियो । हुलास कम्पनीका राता जस्तापाता खरिद गरेर वडामा वितरणका लागि पठाइसकेको उनले बताए । ‘केही महिनामै पालिकाभरि नै खरले खाएका छाना हटनेछन्,’ अर्यालले भने, ‘त्यसपछि गौमुखीमा आगलागीको डर कम हुनेछ ।’

पिछडिएको समुदायलाई प्रत्यक्ष पाइदा पुगोस् भनेर जस्तापाता वितरण गर्ने कार्यक्रम बनाएको गाउँपालिका अध्यक्ष विष्णुकुमार गिरीले बताए । ‘पहिलो कुरा सुरक्षित आवास हो,’ उनले भने, ‘गरिबले काम गरेर जुटाएको दुई छाक ढुक्कले बसेर खाऊन् भन्ने हाम्रो उद्देश्य हो ।’

गरिब परिवार एकै ठाउँमा बसोबास गर्ने र सधैं आगलागीले नोक्सानी भइरहने भएकाले खरका छाना हटाऊने कार्यक्रम ल्याइएको गिरीले बताए । कार्यत्रमले प्रत्यक्ष रूपमा गरिब परिवारलाई फाइदा पुगेको उनले बताए । ‘जनताका वर्षौं पुराना झुप्रा फेरिएका छन्,’ अध्यक्ष गिरीले भने, ‘हरेक वर्ष घर छाउनुपर्ने झन्झटबाट समेत स्थानीय मुक्त भएका छन् ।’

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्