विरोधपछि कर घट्याे

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — भूमिकास्थान नगरपालिकाले अचाक्ली कर निर्धारण गरेको थियो । नगरपालिकाबाट दुहुनो भैंसी किनेर लैजाँदा ५ सय रुपैयाँ सीमा कर, भेडा, च्यांग्रा, बंगुर, खसीबोकाको ६० रुपैयाँ, एक सय कुखुरा पाल्नेलाई दुई सय त्योभन्दा बढी पाल्नेलाई पाँच सय रुपैयाँ कर निर्धारण गरेको थियो । स्थानीयले यस्तो निर्णयको विरोध गरेपछि अबदेखि कृषि वस्तुमा कर नलिने जनाएको छ ।

चौथो नगरसभाबाट कर घटाइएको हो । विवाह दर्ताका लागि एक हजार र विदेश जानेको सिफारिसमा ५ हजार रुपैयाँ कर लागू गरेपछि नगरवासीले विरोध गरेका थिए । जिल्लाका ६ स्थानीय तहमध्ये भूमिकास्थानले सबैभन्दा बढी कर असुलीको निर्णय गरेको थियो ।

Citizen


जन्म–मृत्यु र व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्दा ८ रुपैयाँ र ३५ दिन नाघेपछि ५० रुपैयाँ जरिवाना लाग्नेछ । नाता सिफारिसमा ४ सयलाई घटाएर १ सय, जन्म मिति प्रमाणितलाई २ सयलाई घटाएर निःशुल्क, नागरिकता सिफारिस १ सयलाई २५ रुपैयाँ, नागरिकताको प्रतिलिपि सिफारिसलाई २ सयबाट १ सय रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ ।

वैवाहिक अंगीकृत नागरिकता सिफारिसमा २ हजारबाट घटाएर १ हजार, १५ देखि ३० लाखसम्म मूल्य पर्ने जग्गाको ८ हजारबाट ३ हजार रुपैयाँमा झारिएको छ । फरक–फरक नामथर, जन्ममिति तथा प्रमाणित दुवै नाम गरेको व्यक्ति एकै हो भन्ने सिफारिस ५ सयबाट एक सय रुपैयाँ कर निर्धारण गरिएको छ । नगरले निर्धारण गरेका हरेक कर आर्थिक वर्षभित्र नतिरेमा २० प्रतिशत र त्यसपछि प्रत्येक वर्ष १० प्रतिशतका दरले वृद्धि हुने नगर उपप्रमुखखडानन्द बेल्वासेले बताए ।

नगरभित्र रहेका कच्ची घरलाई १ सयबाट ५० र पक्की दुई सयबाट १ सय राखिएको छ । फुस (झुपडी) लाई वार्षिक कर ५० रुपैयाँ लिएकोमा अब कर नलिने भएको छ । नगरले १७ विधामा ६९ प्रकारमा कर निर्धारण गरेको छ । समग्रमा ६० प्रतिशत कर घटाएको उनले बताए । जनप्रतिनिधिले अचाक्ली कर वृद्धि गरेको भन्दै स्थानीय असन्तुष्ट बनेका थिए ।

बारम्बार जनप्रतिनिधिलाई कर घटाउन अनुरोध गरेका थिए । जनभावनाको कदर गर्दै कर घटाउनुपरेको नगर प्रमुख रेशम थापाले बताए । ‘जनगुनासो धेरै आएपछि घटायौं,’ उनले भने, ‘कृषि, पशुपालन क्षेत्रको कर शून्यमा झारियो । अन्यमा पनि कमी गरायौं ।’ कर घटे पनि नगरको विकास र समृद्धिमा योजनाबद्ध रूपमा काम भइरहेको उनले बताए । कृषि, सडक मर्मत, खानेपानी योजना, उत्पादनमुखी कार्यक्रम र सीपमूलक कार्यक्रममा नगरको बजेटखर्च भइरहेको उनले बताए ।

कर घटाएपछि नगरवासीलाई राहत भएको छ । कृषि, पर्यटन विस्तार, पशुपालन, उत्पादनमूलक बजेट दीर्घकालीन नभएको गुनासो छ । बजेट शीर्षकमा सम्बोधन त भएको छ । तर, पुरानै कार्यक्रमकै निरन्तरता छ । नयाँ केही छैन । नेकपाका जिल्ला नेता प्रेमनारायण गैरेले आवश्यकताभन्दा बढी कर लागू गरिएकाले घटाउनु सकारात्मक पक्ष भएको बताए ।

जनप्रतिनिधि अभ्यास र सिकाइमै रहेकाले सुरुमै कर धेरै लगाए । अहिले जनगुनासो बढेपछि घटाएको हुन सक्ने उनले बताए । ‘बजेट विनियोजन गरेर खर्च भएको छ, जनप्रतिनिधि खटिएका पछि छन्,’ गैरेले भने, ‘प्याकेजमा योजना बनाउन सकेनन् । पुरानै परम्परागत बजेट भयो ।’

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७५ ०९:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एसईई परीक्षा : परीक्षार्थी र शिक्षकलाई पोसाक अनिवार्य

शिक्षक, केन्द्राध्यक्ष, सहायक केन्द्राध्यक्ष साथै निरीक्षकले पोसाक नलगाएमा केन्द्रमा बस्न नपाउने
आश गुरुङ

लमजुङ — आगामी आइतबारदेखि हुने यस वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईईमा परीक्षार्थी र शिक्षकलाई लमजुङमा विद्यालय पोसाक अनिवार्य गरिएको छ । 

लमजुङको बेंसीसहरमा एसईई परीक्षा केन्द्रका केन्द्राध्यक्षलाई अभिमुखीकरण गराइँदै । तस्बिर : आश गुरुङ/कान्तिपुर 

विद्यालय पोसाक नलाएका परीक्षार्थीले परीक्षा दिन पाउने छैनन् भने शिक्षक, केन्द्राध्यक्ष, सहायक केन्द्राध्यक्ष साथै निरीक्षकले पनि केन्द्रमा बस्न पाउने छैनन् । परीक्षा हलभित्र मोबाइल लैजान पूर्णरूपमा निषेध लगाइएको छ ।

सहायक केन्द्राध्यक्ष, परीक्षार्थी र निरीक्षकले पनि भित्र मोबाइल बोक्न पाउने छैनन् । केन्द्राध्यक्ष र निरीक्षणमा जाने व्यक्तिले मोबाइल बोक्न पाउने भए पनि साइलेन्स मोडमा राखेको हुनुपर्छ । कसैले पनि गेसपेपर तथा सोही प्रकृतिका पकेट बुकहरू बिक्रीवितरण गर्न पाउने छैनन् । परीक्षा लक्षित फोटोकपी तथा फ्याक्स गर्न पाउने छैनन् ।

जिल्लास्थित स्थानीय तहका प्रमुख तथा उपप्रमुख, अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षभन्दा तल्लो मर्यादाक्रमका सबैलाई प्रवेशमा रोक लगाएको छ । शिक्षा समन्वय समिति, सुरक्षा निकायका प्रमुखबाहेक असम्बन्धित व्यक्तिले परीक्षा केन्द्रमा प्रवेश गर्न पाउँदैनन् । परिचयपत्र अनिवार्य गरिएको छ ।

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ कार्यालयले सबै लक्षित ८ बुँदे आचारसंहितालाई केन्द्राध्यक्षमार्फत परीक्षा केन्द्रमा पठाएको छ । इकाइ प्रमुख नारायण रेग्मीका अनुसार परीक्षा केन्द्र वरपर भीडभाड, सामाजिक–सांस्कृतिक तथा राजनीतिक प्रकृतिका कार्यक्रम गर्न साथै माइक तथा हल्ला हुने अन्य उपकरण प्रयोग गर्न पाइने छैन ।

शिक्षा समन्वय समितिको अनुमतिबिना परीक्षा सञ्चालन सहयोग समिति, समन्वय समिति, विव्यस तथा शिक्षक अभिभावक संघका पदाधिकारी वा सामाजिक व्यक्तिलाई प्रवेशमा रोक लगाएको उनले बताए । परीक्षा केन्द्र वरिपरि भीडभाड, जम्मा, होहल्लाजस्ता कार्य गर्न पाइने छैन ।

परीक्षा केन्द्र तथा छिमेकी विद्यालयका शिक्षक परीक्षा समयमा केन्द्र वरिपरि नरहन र आफ्नो विद्यालयमा अनुपस्थित हुने काम नगर्नसहितको विशेष जानकारीसहितको फ्लेक्स परीक्षा केन्द्रमा पठाएको इकाइ प्रमुख रेग्मीले बताए । ‘परीक्षामा गर्न नहुने भनेर रोक लगाएका कुनै पनि कार्य गर्न पाइने छैन । गरेमा कानुनबमोजिम कारबाही हुन्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार परीक्षा बिथोल्ने अमर्यादित कार्य गर्दा शिक्षा ऐन २०२८ कोविपरीत हुने भएकाले उक्त कार्य गरेमा सोही ऐनको दफा १७, १ (क) को क, ग, ङ तथा च अनुसार कसुर हुने र कसुरको मात्रा हेरेर १ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना, ६ महिनासम्म कैद वा दुवै सजाय हुने उनले बताए ।शिक्षा समन्वय समितिमा मंगलबार केन्द्राध्यक्षलक्षित अभिमुखीकरणमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी झंकनाथ ढकालले परीक्षालाई अमर्यादित गतिविधि कसैबाट भएमा कानुनले कसैलाई नछाड्ने बताए ।

‘परीक्षा भनेको गुणस्तर नाप्नका लागि हो । चिट चोरेर गुणस्तरीय भइँदैन’ उनले भने, ‘कसैले चिट चोरेको र चोर्न लगाएको थाह पाएमा परीक्षा केन्द्रमा जो कोही होस् कानुनी दायरमा ल्याइनेछ, सजायको भागीदारी हुनैपर्छ ।’ बेंसीसहर नगरपालिका शिक्षा शाखा प्रमुख उपसचिव गोविन्दराज पोखरेलले परीक्षा परीक्षाजस्तो हुनुपर्ने बताए ।

‘पढ्ने र पढाउने बेलामा ध्यान नदिने । परीक्षा दिने विद्यार्थी चिट चोर्ने, शिक्षक, अभिभावक चोराउँदै हिँडेर फाइदा कसलाई हुन्छ ?’ उनले भने । चोरेर बढी नम्बर ल्याए पनि यसले व्यक्ति, समुदाय, राष्ट्र कसैलाई पनि फाइदा नपुग्ने उनले बताए ।

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका अनुसार यस वर्ष सामुदायिक ७९ र निजी २१ गरी १ सय विद्यालयका २ हजार ९ सय ९० परीक्षार्थीले एसईई दिँदैछन् । १ हजार ६ सय १४ छात्रा र १ हजार ३ सय ७६ छात्र छन् । ग्रेड वृद्धिका लागि ३० जना परीक्षार्थी सहभागी हुनेछन् ।

सहायक केन्द्राध्यक्ष २१ जना तोकिएका छन् । २ सय ५० परीक्षार्थीभन्दा बढी केन्द्र रहेका ३ केन्द्रमा सहायक केन्द्राध्यक्ष थप गरिएको कार्यालयका प्राविधिक सहायक सुरेन्द्र मण्डलले बताए । सहायक कर्मचारी र कार्यालय सहयोगी १/१ जना छन् । १८ परीक्षा केन्द्रमा १ सय ५० जना निरीक्षक रहने कार्यालयले जनाएको छ । हरेक केन्द्रमा १५ जना सुरक्षाकर्मीमा दरले २ सय ७० प्रहरी खटिनेछन् ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७५ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT