प्रदेश लोकसेवा आयोग विधेयक पुनः पेस

घनश्याम गौतम

रूपन्देही — प्रदेश ५ सरकारले छुट्टै कर्मचारी भर्ना गर्न सक्ने गरी प्रदेश लोकसेवा विधेयक प्रदेशसभामा छलफलका लागि पेस गरेको छ  । यसअघि असार २५ मा पेस भएको विधेयक फिर्ता गरी पुनः परिमार्जनसहितको विधेयक पेस गरिएको हो  ।

प्रदेश ५ को सोमबारको प्रदेशसभा बैठकमा प्रदेश पर्यटनसम्बन्धी विधेयक पारित गर्दै प्रदेशसभा सदस्य । तस्बिर : घनश्याम/कान्तिपुर

लोकसेवा आयोग गठन, काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक सोमबारको बैठकमा प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री कुलप्रसाद केसीले पेस गरेका हुन् । विधेयकमाथि मंगलबारको बैठकमा सैद्धान्तिक छलफल सुरु हुनेछ । यसअघि पेस भएको विधेयकमा आयोग गठनको प्रक्रिया अस्पष्ट रहेको र संघीय कानुनसमेत तयार नभएकाले सभामा पेस भएर विषयगत समितिमा लामो समय थन्किएको थियो ।


सरकारका प्रवक्ता एवं भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री बैजनाथ चौधरीले पहिलो विधेयकमा काम, कर्तव्य र अधिकार मात्र उल्लेख भएकाले अहिले आयोग गठनको विधिसहित पेस गरिएको बताए । ‘अब विधेयक पारित भएपछि आवश्यक कर्मचारी भर्ना आयोगबाटै हुन्छ,’ उनले भने, ‘अहिलेको कर्मचारी समस्यासमेत समाधान हुन्छ ।’ विधेयकले अध्यक्षसहित तीन सदस्यीय आयोग गठन गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ । अध्यक्षका लागि मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको र नियुक्ति हु“दाका बखत कुनै राजनीतिक दलमा आबद्ध नभएको हुनुपर्ने उल्लेख छ । अध्यक्षका लागि ४५ र सदस्य बन्न ३५ वर्ष उमेर पूरा भएको हुनुपर्ने उल्लेख छ ।


अध्यक्षका लागि कम्तीमा २० वर्ष वा सोभन्दा बढी अवधिसम्म कुनै सरकारी सेवामा रहेका व्यक्तिमध्येबाट र महिलासहितका दुई सदस्य विज्ञान, प्रविधि, कला, साहित्य, कानुन, जनप्रशासन, समाजशास्त्र वा राष्ट्रिय जीवनका अन्य क्षेत्रमा शोध, अनुसन्धान, अध्यापन वा अन्य कुनै महत्वपूर्ण कार्य गरी ख्याति कमाएको व्यक्ति हुनुपर्ने उल्लेख छ । अध्यक्षले प्रदेश प्रमुखको उपस्थितिमा उच्च अदालतको मुख्य न्यायाधीशसमक्ष र सदस्यले अध्यक्षसमक्ष शपथ लिनुपर्ने व्यवस्था छ ।


विधेयकले प्रदेश प्रहरीको सेवाको पदपूर्तिका लागि लिइने परीक्षासमेत प्रदेश लोकसेवा आयोगले नै सञ्चालन गर्ने व्यवस्था गरेको छ । प्रदेश लोकसेवा आयोगको समन्वयसम्बन्धी व्यवस्थामा भने संघीय लोकसेवा आयोगले प्रदेश लोकसेवा आयोगमा सम्पर्क गर्दा मुख्यमन्त्री वा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमार्फत नै गर्नुपर्ने छ । त्यस्तै प्रदेश लोकसेवा आयोगसमक्ष पनि कुनै अनुरोध गर्नुपरेमा सीधै गर्न पाउने छैन ।


उसले पनि प्रदेश सरकारमार्फत नै कुनै परीक्षा संचालनको अनुरोध गर्न सक्ने विधेयकले अधिकार दिएको छ । आयोगका अध्यक्ष र सदस्य नियुक्तिका लागि मुख्यमन्त्री अध्यक्ष, प्रदेशसभाको सभामुख र प्रदेशसभाको विपक्षी दलको नेता सदस्य रहेको समितिको सिफारिसमा प्रदेश प्रमुखले अध्यक्ष र सदस्यको नियुक्त गर्ने उल्लेख छ ।


सोमबारको बैठकले प्रदेश पर्यटनसम्बन्धी व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक पारित गरेको छ । चैत १० गते बैठकमा पेस भएको विधेयक विषयगत समितिको छलफलपछि आइतबारको बैठकमा प्रतिवेदनसहित पेस भएको थियो । सोमबारको बैठकले सर्वसम्मत पारित गरेको हो । विधेयक पारित भएस“गै प्रदेशमा पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न विभिन्न समिति र पर्यटन नीति बनाउन सहज भएको र अब थप कार्यविधि बनाएर अघि बढ्ने उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव धनन्जय पौडेलले बताए ।


बैठकमा गाउँ र नगरसभाको कार्य सन्चालन सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक पेस भएको छ । सभामुख पूर्णबहादुर घर्तीले सोमबारको बैठकमा शून्य र विशेष दुवै समय उपलब्ध गराएका थिए । शून्य समयमा कपिलवस्तुका दीर्घनारायण पाण्डे, दाङकी धमकली चौधरी र कपिलवस्तुकै रुन्धावती शर्माले बोल्दै जिल्लाका विकास निर्माणदेखि किसानका समस्या राखेका थिए । त्यस्तै विशेष समयमा ६ जना प्रदेशसभा सदस्यले बोले ।


लेखा समितिका सभापति डिल्लीबहादुर चौधरीले संघीय सरकारले साझा अधिकार सूचीमै उल्लेख गरिएका अधिकारसमेत कटौती गर्दै जान थालेकाले प्रदेश सरकारले संंकल्प प्रस्ताव नै पारित गरेर त्यसको विरोध गर्नुपर्ने बताए । ‘आज हामी कानुन बनाउदै जान्छौं,’ उनले भने, ‘भोलि अधिकार नै कटौती हुन्छ अनि प्रदेशसभाको के अर्थ ?’ साझा अधिकार सूचीमा उल्लेख भएको नदीजन्य पदार्थ र काठजन्य पदार्थको राजस्व आफूमातहत राख्ने केन्द्रीय सरकारले निर्णय गरेको थियो ।

प्रकाशित : वैशाख १०, २०७६ ११:४९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महिनौंदेखि सडक अवरुद्ध

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — प्यूठान नगरपालिका ४, जुम्री बजारस्थित झिमरुक फाँटतर्फको प्लटिङतर्फ जाने सडक अवरुद्ध गरिएपछि अहिले त्यँहा घडेरी किन्ने र घर बनाउने समस्यामा परेका छन्  । महिनौदेखि सडक रोकिएपछि उनीहरू समस्यामा परेका हुन्  ।

प्यूठान नगरपालिका ४, जुम्री बजारस्थित झिमरुक फाँटतर्फको अवरुद्ध सडक । तस्बिर : गिरुप्रसाद/कान्तिपुर

चौडा सडक देखेर महँमा घडेरी किनेर घर बनाएका ३० बढी परिवार र ५० भन्दा धेरै घडेरी किनेका स्थानीयलाई अचेल मोटरसाइकलसमेत लैजान सक्ने सडक छैन । घर बनाउने निर्माण सामग्री बोकेरै लैजानुपर्ने बाध्यता छ ।


सुरुमा ६ मिटर चौडा सडकसहितको प्लटिङ देखेर १६ हात घडेरी किनेको ऐरावती ४ का गोविन्द पुनले बताए । पुनले घडेरीमा बा“सले बारेर कटेज चलाएका थिए । सडक अवरुद्ध भएपछि अहिले कटेज बन्द गर्नुपरेको उनले गुनासो गरे । ‘प्लटिङमा धेरै लफडा र झगडा रहेछ,’ उनले भने, ‘हिजोआज मोटरसाइकलसमेत लैजाने सडक छैन ।’ गाउँ छोडेर सुविधा खोज्दै महगोमा घडेरी किन्दा नराम्रोसँग फसेको उनले बताए । सडक रोकिएको विषयमा इलाका प्रहरी कार्यालय बिजुवार र प्यूठान नगरपालिकामा गुनासो गर्दा अझै सुनुवाइ नभएको उनले बताए ।


महिनौं सडक अवरुद्ध गर्दा कतैबाट निकास ननिस्केको प्यूठान नगरपालिका ३, विजयनगरकी मीना न्यौपानेले बताइन् । सडकछेउको घडेरी भनेर किनेकामा अहिले निर्माण सामग्री बोकेर ओसार्नु परेको गुनासो गरिन् । गाउँका सोझासाझा जनता ठगिएको विषयमा स्थानीय सरकार र प्रशासन मूकदर्शक बनेको उनको गुनासो छ ।

‘कि त प्लटिङ गर्न नै रोक्नु पर्थ्याे ,’ उनले भनिन्, ‘कि व्यवस्थित गर्न लगाउनु पर्‌यो ।’ महिनौं सडक अवरुद्ध हुँदा स्थानीय सरकारले हेरेर मात्र बसेको उनले बताइन् । ‘यहाँ बनेका घरको नगरपालिकाले कर लिने गरेको छ,’ उनले भनिन्, ‘तर, समस्या पर्दा समाधानमा पहल लिएको अनुभूति हामीलाई भएन ।’


जग्गा प्लटिङ गर्नेहरूले सर्त अनुसारको रकम नदिएपछि सडक अवरुद्ध गर्नु परेको स्थानीय कालीबहादुर परियारले बताए । ‘१० लाख रुपैयाँ दिने भनेर १४ हात मोहडा सडक खुलाउनका लागि दिएको थिएँ,’ उनले भने, ‘प्लटिङ गरेर घडेरी बिक्र गरिसकेपछि सर्त कार्यान्वयन गरेनन् । त्यसैले सडक रोकेको छु ।’


सडक चौडा पार्दा आफ्नो कच्ची घर नै भत्किने अवस्थामा पुगेको उनले बताए । ‘सर्तअनुसारको रकम नदि“दासम्म सडक खुलाउन दिन्नँ,’ उनले भने, ‘अर्काका नाममा रहेको जग्गालाई बाटो भनेर देखाउने र घडेरी बिक्री गर्नेले समस्याको समाधान खोज्नुपर्छ ।’ मल्लरानी गाउँपालिका–४, खलंगाका दामोदर रिजाल, माधव रिजाललगायत जग्गाधनीसहित तारा रिजाल, दिनेश केसीलगायतले ८ वर्षअअघि यहाँ जग्गा प्लटिङ गरेका थिए ।

प्रकाशित : वैशाख १०, २०७६ ११:४८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT