मूल्य नपाएको गुनासो

कान्तिपुर संवाददाता

नेपालगन्ज — बाँकेका किसानले कृषि उत्पादन बिक्रीमा उचित मूल्य पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्  । किसानले उब्जनी गरेको तरकारीलगायतको बजारीकरणमा समस्या रहेको भन्दै उनीहरूले स्थानीय स्तरमा कृषि बजारको आवश्यकता भएको बताए  ।

कृषि क्षेत्रका प्रतिनिधिमूलक अगुवाहरूले बाँकेमा कृषि उत्पादन बढे पनि किसानले त्यसको उचित मूल्य पाउन नसकेको बताएका हुन् ।


नेपाल कृषि विकास फार्मका संचालक देवेन्द्र अधिकारीले खुला सिमानाका कारण नेपाली कृषि उपजले बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न समस्या हुने गरेको बताए । ‘बिनाभन्सार भारतबाट भित्रिने कृषि उपजसँग नेपाली उत्पादनले प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘उत्पादनमै लागत बढी परेका कृषि उत्पादनले बजारमा उपयुक्त मूल्य पाउन सकिरहेका छैनन् ।’


पछिल्लो समय बाँकेमा कृषि उद्यमतर्फ आकर्षण बढेको छ । तर, थोरै फाइदामा काम गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको श्री हरियाली कृषक समूह बैजनाथका किसान दीपककुमार थारुले बताए । अधिकांश भारतीय उत्पादन स्थानीय उत्पादनभन्दा सस्तोमा बिक्री हुने गरेका कारण यस्तो अवस्था आएको उनले बताए ।


खजुरा गाउँपालिकास्थित एकता महिला किसान समूहकी तारा ज्ञवालीले पनि खुला सीमाका कारण नेपाली उत्पादनले पर्याप्त मूल्य पाउन नसकेको बताइन् । ‘भारतीय कृषि उपजको मूल्यमै हामीले आफ्ना उत्पादन बिक्री गर्न बाध्य हुनुपरेको छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसैले हाम्रा उत्पादनले उचित मूल्य पाउन सकिरहेका छैनन् ।’


विभिन्न किसिमका तरकारी र फलफूलका विरुवा उत्पादन गर्दै आएका नेपाल कृषि विकास फार्मका संचालक अधिकारीले राज्यले नीतिगत रूपमै स्थानीय उत्पादन प्रवर्द्धनको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए ।


स्थानीय तहले बाँडने तरकारी तथा फलफूलका बिरुवासमेत बाहिरबाट आयात गरिन्छ,’ उनले भने, ‘यसले यहाँको कृषि उद्यमलाई फस्टाउन असहयोग गरेको छ ।’ केही स्थानीय तहको उदाहरणसमेत दिंदै उनले नमुनाका रूपमा भए पनि आफ्ना विरुवा खरिद गर्न गरिएको प्रस्ताव अस्वीकार गरिएको बताए । ‘आफ्नै ठाउँमा उत्पादित विरुवा बाँडने हो भने त्यसले यहींको कृषि क्षेत्र फस्टाउने र उद्यमीलाई जिम्मेवारसमेत बनाउँछ,’ उनले भने ।

भारतीय किसानका तरकारी, फलफूलजन्य उत्पादन उनीहरूको खेतबाट नेपाली बजारसम्म पुग्दा त्यसको गुणस्तरमा ह्रास आइसक्ने विज्ञहरूले बताए । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य कृष्णप्रसाद श्रेष्ठ उपभोक्ताले लालचका कारण नै स्वास्थ्यमा ध्यान नदिएको बताए । ‘हामी दुई रुपैयाँ सस्तोको लोभमा आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गरिरहेका हुँदैनौं,’ उनले भने, ‘यसमा उपभोक्ता आफैं सचेत हुनुपर्छ ।’


साना तथा मझौला कृषक आयस्तर वृद्धि कार्यक्रम (रिज्म) नेपालगन्जका प्रमुख गोकर्ण अर्यालले स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन नागरिक स्तरबाट नै सुरु हुनुपर्ने बताए । ‘कागजी योजना, नीति र बोलेर मात्रै हुँदैन, स्थानीय कृषि उपजलाई प्रवर्द्धन आफैंबाट सुरु गरिनुपर्छ’, उनले भने, ‘सस्तो मात्रै हेरेर भएन, आफ्नो स्वास्थ्यको पनि ख्याल गर्नुपर्‍यो ।’ आफुले खानाका लागि प्रयोग गर्ने कृषि उपज कहाँबाट ल्याइएको हो र त्यो कुन गुणस्तरको छ भन्नेमा उपभोक्ता सचेत हुनेपर्ने उनले बताए ।


किसानले भने भारतबाट आउने कृषि उपजमा कर लगाउने र त्यसको नियमनमा कडाइ गरे मात्रै नेपाली उत्पादन फस्टाउन सक्ने बताए । ‘खाद्य पदार्थ उपभोक्ताको स्वास्थ्यसँग जोडिने हुनाले त्यसको गुणस्तर भन्सारमा नै परीक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाइनुपर्छ,’ श्री हरियाली कृषक समूह बैजनाथका किसान थारुले भने ।


नेपालगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नन्दलाल वैश्यले नेपाली उत्पादकको पहुँच सीधै उपभोक्तासम्म नहुँदा किसानले उचित मूल्य पाउन नसकेको बताए । उनले किसानलाई बिचौलियाबाट जोगाएर सीधै उपभोक्ताको पहुँचमा पुर्‍याउन हाट बजारको व्यवस्था गरिनुपर्ने दाबी गरे ।

‘किसानले सीधै आफ्ना उत्पादन उपभोक्तालाई बेच्न पाउने हो भने कृषि उत्पादनको राम्रो मूल्य प्राप्त गर्न सक्छन्,’ अध्यक्ष वैश्यले भने । उनले कृषि हाट बजारको आवश्यकता महसुस गरी प्रयास गरे पनि सफल हुन नसकेको बताए । ‘कृषि हाट बजारका लागि प्रयासरत छौं,’ उनले भने, ‘स्थानीय तहलाई पनि त्यसबारे ध्यानाकर्षण गराउँदै आएका छौं ।’


वस्तुको उत्पादनसँगै त्यसको उपयुक्त बजारीकरण नहुँदा पनि कृषि उपजले उपयुक्त मूल्य प्राप्त गर्न नसकेको वैश्यले बताए । ‘किसानले आफूले उत्पादन गरेका वस्तु ताजा र स्वस्थ छन् भन्ने सन्देश प्रवाह गर्न नसक्दा बजारीकरणको समस्या भएको हो,’ उनले भने ।

रिज्म नेपालगन्जका प्रमुख अर्यालले किसानले आफ्नो श्रम र लगानी अनुसार प्रतिफलको अपेक्षा राख्नुपर्ने बताए । ‘हामीले स्थानीय उत्पादनको प्रयोग बढाउनैपर्छ,’ उनले भने, ‘यसले उत्पादन बढ्छ र बजारीकरण पनि हुँदै जान्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ ११:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फ्लुका कारण यसवर्ष अष्ट्रेलियामा ४२ जनाको मृत्यु

क्विन्सल्याण्ड र दक्षिण अष्ट्रेलियामा महामारी कै रुपमा समस्या
नारायण खड्का

अष्ट्रेलिया — फ्लुका कारण यसवर्ष अष्ट्रेलियामा ४२ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । ज्यान गुमाउनेमा अधिकांश वृद्धवृद्धा रहेको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छ । अष्ट्रेलियाको क्विन्सल्याण्ड र दक्षिण अष्ट्रेलियामा मात्र यसवर्ष ज्यान गुमाउनेहरुको संख्या अत्याधिक रहेको छ ।


हालै सार्वजनिक गरिएको तथ्यांक अनुसार क्विन्सल्याण्डमा २५ जनाले अहिलेसम्म ज्यान गुमाइसकेका छन भने दक्षिण अष्ट्रेलियामा फ्लुकै कारण १७ जनाको मृत्यु भएको छ। ६ वटा राज्य र दुई टेरिटोरी रहेको अष्ट्रेलियाको अन्य राज्य तथा टेरिटोरीको तथ्यांक सार्वजनिक नभइसकेकाले यो संख्या अझ बढ्नसक्ने अनुमान गरिएको छ।

दक्षिण अष्ट्रेलियामा मात्र यसबाट मृत्यु हुनेहरुमा वृद्धवृद्धा रहेको समाचारमाध्यमहरुले जनाएका छन्। जसका कारण केही वृद्धवृद्धाहरुले जीवन बिताउने ओल्ड एज होमहरु अस्थायी रुपमा बन्द समेत गरिएको छ। प्रमुख स्वास्थ्य अधिकृत प्रोफेसर प्याडी फिलिप्सले वर्षको शुरुवातदेखि अहिलेसम्म विभिन्न ५३ नर्सिङ्गहोमहरु यो रोग देखिइसकेको र १८ वटालाई अस्थायी रुपमा बन्द गरिएको बताएका छन्।

यसैगरी क्विन्सल्याण्ड हेल्थले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार फ्लुकै कारण अहिलेसम्म ८ सय बढी बिरामीहरु अस्पतालमा भर्ना भइसकेका छन् भने करिब १० हजारजना यस रोगका कारण बिरामी परेका थिए। अष्ट्रेलियामा यसवर्षको सुरुवातदेखि अहिलेसम्म करिब ४० हजार बिरामीहरु पाइएको समेत जनाइएको छ।

क्विन्सल्याण्डका प्रमुख स्वास्थ्य अधिकृत डा. जेनेट योङ्गले सबै नागरिकहरुलाई यथासक्य चाँडो फ्लुको भ्याक्सिन लगाउनका लागि आग्रह गरेकी छिन्। उनले फ्लु सामान्य रुघाखोकी जस्तो नभई गम्भिर किसिमको भाइरल रोग भएको बताउँदै भ्याक्सिन नै यो रोगबाट बचाउने सर्वोत्तम उपाय भएको बताइन्।

अष्ट्रेलियाको अन्य राज्यहरु न्यु साउथ वेल्स, पश्चिम अष्ट्रेलिया लगायतका राज्यहरुमा समेत फ्लुका कारण दर्जनौ बिरामी परेको सञ्चारमाध्यमहरुले जनाएका छन्। हरेक वर्ष मौसमी फ्लुका कारण अष्ट्रेलियामा दर्जनौं नागरिकहरुले ज्यान गुमाउने गरेका छन्। फ्लुबाट बच्नका लागि अष्ट्रेलिया सरकारले नागरिकहरुलाई सहुलियतमा फ्लुको भ्याक्सिन लगाउन पाउने सुविधा समेत दिने गरेको छ भने अधिकांश रोजगारदाताहरुले समेत आफ्ना कर्मचारीहरुलाई निशुल्क भ्याक्सिन दिलाउने गरेका छन्।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ ११:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT