प्रदेश ५ मा महिला हत्या बढ्यो

अमृता अनमोल

बुटवल — १९ वर्षे सवनाम निशाको घरमा विवाहको सरसल्लाह हुँदै थियो । आफन्तले जेठ महिनामै बिहे गर्ने टुंगो लगाए । उनी बिहेको टुंगो लगाएकै साँझ घरबाटै हराइन् । वैशाख ३० मा हराएकी उनलाई घरपरिवारले निकै खोजी गरे ।

आफन्तकहाँ चहारे । तर रूपन्देहीको गैडहवा गाउँपालिका भुजौलीकी निशा भेटिइनन् ।

तिनै निशा बुधबार बिहान अर्थात जेठ १ मा घरनजिकै कुलोमा मृत अवस्थामा फेला परिन् । आफन्तले हत्या गरेर फालेको दाबी गरेका छन् । प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले पनि त्यही देखाएको छ । स्थानीयको भनाइमा निशा घरनजिकै छिमेकीसँगको प्रेम सम्बन्धमा थिइन् । उनी हराएदेखि ती युवा पनि फरार छन् ।

'यद्यपि हत्या कि आत्महत्या वास्तविकता पोस्टमार्टमपछि मात्रै खुल्नेछ,' रूपन्देहीका प्रहरी प्रमुख तथा प्रहरी नायब उपरीक्षक हृदय थापाले भने, 'मृतकको शब पोस्टमार्टका लागि टिचिङ अस्पताल काठमाडांै पठाएका छौं ।' घटनामा संलग्न भएको आशंकामा प्रहरीले छिमेकी अजित उद्दिन मुसलमानलाई पक्राउ गरेको छ । हराएका युवाको पनि खोजी तीव्र पारेको प्रहरी प्रमुखथापाले बताए ।

वैशाख २१ मा बुटवल उपमहानगरपालिका १४ विनायकपुरकी २५ वषर्ीया लक्ष्मी खत्री घरभित्रै मृत अवस्थामा भेटिइन् । मृत्युको अघिल्लो बिहान उनी सासूबाट कुटिएर घाइते भएकी थिइन्। स्थानीयका अनुसार उक्त दिन राति १० बजेतिर घरमा रुवाबासी चलेको थियो ।

अर्को दिन बिहान झुन्डिएको अवस्थामा भेटिएकी थिइन् । अर्घाखाँची, गोखुंगाकी लक्ष्मीको ७ वर्षअघि रूपन्देहीमा विवाह भएको थियो । उनले बिहेपछि नै दाइजो नल्याएको निहुँमा सासू लगायतका परिवारबाट हिंसा भोगेकी थिइन् । पछिल्लो समय हिंसा कुटपिटमा बदलिएको थियो । उनकी ६ वर्षे छोरी छन् ।

पति वैदेशिक रोजगारीको सिलसिलामा छन् । बाबु डोमबहादुर खत्रीले नातिनी जन्मिसकेकाले यसअघि छोरीले हिंसाका कुरा बताउँदा पनि बेवास्ता गरेको बताए । तिनै बाबु र छिमेकीले अहिले लक्ष्मीको हत्या भएको भन्दै उजुरी दिएका छन् ।

इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवलका प्रहरी नायब उपरीक्षक डिलबहादुर मल्लले सासू हरिमाया खत्रीलाई पक्राउ गरी आत्महत्या गर्न बाध्य बनाएकामा मुद्दा दायर गरिएको बताए । 'हत्या हो कि भन्ने विषयमा पनि थप अनुसन्धान हुँदैछ । छिमेकीले नन्दको पनि संलग्नता भएको दाबीसहित नाराजुलुस गरेका छन्,' उनले भने, 'त्यसबारे पनि छुट्टै अनुसन्धान गरेका छौं ।'

पछिल्लो समय रूपन्देही मात्र होइन प्रदेश ५ मै महिला हत्याका घटना बढेका छन् । चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि वैशाख मसान्तसम्मको १० महिनामा प्रदेशमा ४१ महिलाको हत्या भएको छ । ३ सय ६४ महिलाले आत्महत्या गरेका छन् । आत्महत्या गरेका धेरैमा हिंसा सहन नसकेर आत्महत्या गरेको उल्लेख छ ।

कतिपयमा आफन्तले हत्या नै भएको जाहेरी दिएका छन् । प्रदेशका प्रहरी कार्यालयहरूमा दिनहुँजसो प्रहरीमा हत्या भएका वा आत्महत्या गर्न बाध्य भएका उजुरी आउने गरेका छन् । महिला मृत अवस्थामा भेटिने तर अनुसन्धान गर्दै जाँदा हत्या भएको वा आत्महत्या गर्न बाध्य भएका घटना धेरै भएको प्रदेश ५ प्रहरी कार्यालय दाङका प्रवक्ता टीकाबहादुर कार्कीले बताए । धेरै घटनामा घरपरिवार नै संलग्न भएको पाइएको छ ।

प्रहरी अनुसन्धानमा लोभ, लालच र इगोलाई बेलैमा समाधान गर्न नसक्दा ससाना विवाद र कारणमा महिला हत्याका घटना भएकोे देखाइएको छ । श्रीमान्-श्रीमती र घरपरिवार, साथी तथा छिमेकी बीचको अविश्वास बढ्दा पनि धेरै हत्याका घटना भएका छन् । अपरिपक्व उमेरमा हुने प्रेमसम्बन्ध, यौन विचलन र नशालु पदार्थको सेवनले पनि महिलामाथि हिंसा हुँदै हत्यामा परिणत भएका छन् ।

महिला अघि बढ्नु वा सक्षम हुनु पुरुषको अधिकार खोसिनु हो भन्ने हिसाबको बुझाइले रोक्न खोज्दा पनि कतिपय हत्या भएका छन् । हिंसा सहने धेरै महिला हिंसामै छन् । धेरैमा हिंसा सहन नसकेर उपाय खोज्ने वा प्रतिकार गर्न खोज्ने महिलाको हत्या भएको छ ।

त्यसको उदाहरण वाणगंगा नगरपालिका बालापुरकी २१ वषर्ीय सुनीता थारू हुन् । १६ वैशाखमा उनको शव हत्या गरी फालिएको अवस्थामा घर नजिकैको वाणगंगा खोला किनारमा भेटिएको थियो । पारिवारिक मनमुटावपछि उनी र उनका पति सुरेश थारूबीच हत्याको अघिल्लो दिन प्रहरीमा मिलापत्र भएको थियो ।

कागजी रूपमा मिलापत्र भए पनि सुरेशले त्यसको इगो पालेका थिए । यही इगोका कारण हत्या गरेको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ४, २०७६ १०:१४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कार्यान्वयन भएनन् पुराना फैसला

कैद भुक्तान गर्न र जरिवाना तिर्न बाँकी १ हजार ७ सय ९० जनालाई कुनै पनि सार्वजनिक सेवा नदिन अदालतले सम्बन्धित गाउँपालिका र नगरपालिकालाई पत्र पठाएको छ । 
दुर्गालाल केसी

दाङ — विभिन्न कसूरमा दोषी ठहर भई लामो समयदेखि कैद तथा जरिवाना भुक्तान गर्न बाँकी अपराधीको विवरण जिल्ला अदालतले बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ । विवरणअनुसार २००८ सालदेखिका फैसलासमेत अझै कार्यान्वयन हुन सकेका छैनन् ।

दाङ जिल्ला अदालतमा आयोजित कार्यक्रममा पुराना दोषीलाई सार्वजनिक सेवामा रोक लगाउन सम्बन्धित सरकारी तथा गैरसरकारी निकायमा पत्राचार गरिएको जानकारी दिंदै जिल्ला न्यायाधीश हेमन्त रावल । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

कैद भुक्तान गर्न र जरिवाना तिर्न बाँकी १ हजार ७ सय ९० जनालाई कुनै पनि सार्वजनिक सेवा नदिन अदालतले सम्बन्धित गाउँपालिका र नगरपालिकालाई पत्र पठाएको छ । प्रशासन, बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई पनि पत्र पठाउने तयारी भइरहेको जिल्ला अदालतका न्यायाधीश हेमन्त रावलले बताए ।

'उनीहरूलाई कुनै पनि सेवा दिन पाइने छैन । पत्रमा सबै विवरण लेखी सम्बन्धित स्थानीय तहमा पठाएका छौं,' उनले भने, 'अदालतको वेबसाइटमा पनि विस्तृत विवरण राखिएको छ । प्रशासन, बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सेवा दिनुअघि वेबसाइट हेरेर नाम भए/नभएको यकिन गर्नुपर्नेछ ।'

कुनै कारणवश अपराधीले सेवा पाएमा सम्बन्धित कार्यालयका अधिकारीलाई कारबाही हुने व्यवस्था भएकाले यसमा सतर्क रहन उनले सबैलाई अनुरोध गरेका छन् । 'सेवा दिनुअघि एकपटक नाम रुजु गर्न र नाम भेटिएमा तत्काल हामीकहाँ पठाएर कैद तथा जरिवाना भुक्तानीमा सहयोग गर्न अनुरोध गरेका छौं,' उनले भने, 'अपराध गरेको व्यक्तिले कुनै पनि हालतमा छुट पाउन सक्दैन भन्ने सन्देश दिन र अपराधी समाजमा निर्धक्क हिंडेर पीडितलाई झनै पीडित नबनाओस् भनेर यस्तो काम सुरु गरेका छौं ।' मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा ६५ तथा जिल्ला अदालत नियमावली २०७५ को नियम ८७ को व्यवस्थाअनुसार सबैलाई पत्राचार गरिएको उनले बताए ।

कैद तथा जरिवाना भुक्तान गर्न बाँकीमध्ये १८ जना विदेशी छन् । त्यसमध्ये कैद मात्र लागेका नौ, जरिवाना मात्रै लागेका पाँच र कैद तथा जरिवाना दुवै लागेका चार जना छन् । यसैगरी १ हजार ७ सय ७२ नेपालीमध्ये कैद मात्र लागेका २ सय ७९, जरिवाना मात्रै लागेका १ हजार ८५ र कैद तथा जरिवाना दुवै भएका ४ सय ८ छन् ।

उनीहरूबाट २ हजार ४० वर्ष ९ महिना साढे अठार दिनको कैद भुक्तान गर्न बाँकी रहेकामा अहिलेसम्म ५ सय ७५ वर्ष ४ महिना २७ दिनको भुक्तान भएको छ । अझै १ हजार ४ सय ६५ वर्ष ४ महिना साढे २१ दिनको बाँकी रहेको रावलले बताए ।

यसैगरी, ११ करोड २८ लाख २९ हजार २ सय ८३ रुपैयाँ ७७ पैसा जरिवाना असुल हुन बाँकी रहेकामा अहिलेसम्म ६९ लाख ८६ हजार ४ सय २९ रुपैयाँ असुल भएको र अझै १० करोड ५८ लाख ४२ हजार ८ सय ५४ रुपैयाँ ७७ पैसा बाँकी रहेको उनले जानकारी दिए ।

२००८ सालदेखिका बाँकी
सबैभन्दा पुरानो जरिवानाको मुद्दा २००८ सालको छ । तत्कालीन गुरुवा गाविसको गोठुवा ठेगाना भएका प्रेमलाल खत्रीलाई २००८ पुस ७ गते चोरी मुद्दामा ३ हजार १ सय ८ रुपैयाँ ६१ पैसा जरिवानाको फैसला भएको छ । त्यस्तै सबैभन्दा पुरानो कैद भुक्तान हुन बाँकी मुद्दा ०११ सालको छ ।

०११ फागुन ६ गते दंगिशरण गाउँपालिका-३ का कुमलाल कुँवर योगीलाई आगलागी मुद्दामा चार वर्ष कैद फैसला भएको थियो । बंगलाचुली गाउँपालिका-४ र राजपुर गाउँपालिका-७ हालसम्म कैद र जरिवाना असुल हुन बाँकी नरहेको क्षेत्रमा पर्छ । अन्य सबै स्थानीय तहका सबै वडामा कुनै न कुनै अपराधी रहेको देखिएको छ ।

सबैभन्दा बढी कैद भुक्तानी हुन बाँकी तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा छ । तुलसीपुरमा रहेका अपराधीबाट ४ सय ६९ वर्ष साढे २९ दिन बाँकी छ । त्यसपछि घोराही उपमहानगरपालिकाबाट ३ सय ५८ वर्ष ५ दिन र राप्ती गाउँपालिकाबाट १ सय ९८ वर्ष ११ महिना ९ दिन बाँकी छ ।

सबैभन्दा कम बंगलाचुली गाउँपालिकामा १५ वर्ष २ महिना २० दिनको छ । जरिवाना असुलीमा सबैभन्दा बढी घोराहीमा बाँकी छ । घोराहीमा ७ करोड २२ लाख ३६ हजार ६ सय ९२ रुपैयाँ बाँकी छ । त्यसपछि बंगलाचुलीमा २ करोड ४६ लाख ८३ हजार २ सय ५० रुपैयाँ छ । जरिवाना असुली सबैभन्दा कम राप्ती गाउँपालिकामा १ लाख ३९ हजार ८ सय ९५ रुपैयाँ छ ।

कैद भुक्तान हुन बाँकीमध्ये २२ जना जन्मकैद, १७ जना १० देखि २० वर्ष कैद, ५३ जना ५ देखि १० वर्ष कैद, १ सय ३१ जना १ देखि ५ वर्ष कैद र ३ सय ४० जना एक वर्षसम्म कैद भएका रहेको अदालतका फैसला कार्यान्वयन अधिकारी वसन्तराज जोशीले बताए ।

एउटै व्यक्तिसँग ८ करोड जरिवाना बाँकी
जम्मा जरिवानामध्ये ८ करोड १० लाख ३२ हजार ७ सय ३३ रुपैयाँ एकै व्यक्तिबाट असुल हुन बाँकी छ । घोराही उपमहानगरपालिका-१ र बंगलाचुली-३ ठेगाना भएका कोमानन्द अधिकारीले बैंकिङ कसुर कर्जा दुरुपयोग मुद्दामा ५ करोड ७३ लाख ८८ हजार ९ सय ८३ र बैंकिङ कसुर मुद्दामा २ करोड ३६ लाख ४३ हजार ७ सय ५० रुपैयाँ जरिवाना तिर्नुपर्ने उच्च अदालत पाटनको फैसला छ ।

अदालतले ०७३ जेठ १३ र असोज ४ मा गरेको फैसला अनुसार अधिकारीबाट उक्त जरिवानाका साथै ७ वर्ष १० महिना १ दिन कैद भुक्तान हुन बाँकी रहेको जोशीले जानकारी दिए । बाँकी कैद तथा जरिवाना असुलीका लागि विभिन्न निकायमा पत्राचार गर्नुका साथै अदालतबाट नियमित डोर खटाई प्रहरीको सहयोगमा विशेष अभियान सञ्चालन गरिने उनले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ४, २०७६ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT