सुरु भएन योजना छनोट

कान्तिपुर संवाददाता

बर्दिया — स्थानीय सरकारले योजना छनोटका लागि चौथो चरण पूरा गरिसक्नुपर्थ्यो । यहाँका सरकार भने त्यसबारे बेखबर छन् । यो समय आउँदो आर्थिक वर्षका लागि योजना छनोटको हो ।

बस्तीस्तरको योजना छान्ने कामको सुरुआत भएको छैन । पुस मसान्तसम्म बजेटको पूर्वतयारी तथा आयव्ययको प्रक्षेपणको तथ्यांक संघीय सरकारलाई पेस गरिसक्नुपर्ने नीति छ । ढिलाइका कारण बस्तीस्तरका योजना छनोटमा समस्या हुन पुगेको हो ।

पहिलो चरणअन्तर्गत गएको चैत मसान्तभित्रै बजेट सिलिङ प्रदेश सरकारलाई पठाइसक्नुपर्छ । तर, संघीय सरकारले समयमै आयव्यय प्रक्षेपण पठाउन सकेनन् । दोस्रो चरणमा स्थानीय सरकारले आफूसँग भएको स्रोत तथा अनुमान बजेटको वैशाख १० गतेभित्रै तयारी गर्नुपर्छ । त्यसलगक्तै बस्ती तथा योजना छनोट कार्यत्रम सुरु गर्नुपर्छ । वैशाख मसान्तभित्रै बस्तीमै पुगेर विकासका योजना छनोट गरिसक्नुपर्ने प्रावधान छ । तर, पहिलो चरणको काममा पालिकाहरू उदासीन देखिएका कारण बस्तीस्तरको काम प्रभावित हुने देखिएको छ ।

बजेटको पूर्वतयारी नगरिए बस्तीका योजना कार्यान्वयनमा समस्या हुनेछ । स्थानीय सरकारले भने बजेट प्रक्षेण तथ्यांक संघीय सरकारलाई पठाउने तयारीमा रहेको दाबी गरेको छ । गुलरिया नगरपालिकाका सूचना अधिकारी अजय ठाकुरले कर्मचारी संयोजनलगायतका कारणले बस्तीस्तरको योजना छनोट प्रक्रियामा ढिलाइ भएको बताए । ‘जनशक्ति अभाव छ । संयोजनका कामहरू बाँकी छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले तोकिएको समयमा काम गर्न नसकिएको हो । छिट्टै योजना छनोटको काम सुरु हुन्छ ।’

त्यस्तै, चौथो चरणमा बडा तहमा छनोट भएका योजनाको प्राथमिकीकरण गर्नुपर्नेछ । जुन जेठ १५ गतेभित्रै गरिसक्नुपर्नेछ । पाँचौं चरणमा असार ५ गतेभिक्रै बजेट तथा कार्यत्रम तर्जुमा गर्नुपर्ने नीति छ । छैटौं चरणमा गाउँ तथा नगरपालिकाको बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत गरी असार १० गतेभित्रै सक्नुपर्नेछ ।

सातौं चरणमा गाउँ तथा नगरसभाबाट स्वीकृत नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ । विकासको मुटु मानिने बस्तीस्तरको योजना छनोट गर्न स्थानीय सरकारले अनुदार देखिएका कारण योजना कार्यान्वयनमा समस्या हुने देखिएको छ ।

स्थानीय सरकार बस्ती नपुग्दा त्यहाँका योजना गाउँमै सीमित छन् । स्थानीय सरकार गठन हुनुअगावै योजना छनोटको काम मंसिर महिनाबाटै सुरु हुने गरेको थियो । योजना तर्जुमा फ्रक्रियाका चरण अवलम्बनबिना स्थानीय तह सशत्त रूपमा सबल हुन सक्दैनन् ।

बाँसगढी नगरपालिकाका सूचना अधिकारी शेरबहादुर केसीले पनि विभिन्न कारणले योजना छनोटमा ढिलाइ भएको बताए । उनका अनुसार वडास्तरीय योजना छनोटको काम केही दिनमै सुरु हुनेछ । ‘अब केही दिनमै योजना छनोटको काम हुन्छ,’ उनले भने, ‘ढिलाइ भएको छ । तर, समयमै काम सक्ने कोसिस गर्छौं ।’

बर्दियामा गुलरिया, बाँसगढी, बारबर्दिया, राजापुर, ठाकुरबाबा र मधुवन नगरपालिका छन् । त्यस्तै, गेरुवा र बढैयाताल गाउँपालिका रहेका छन् । तर, यहाँका स्थानीय सरकार भने योजना छनोटमा ढिलाइ गरिरहेका छन् । पहिलो चरण नै पूरा नगर्दा अन्य चरणमा गर्नुपर्ने काम समयमै सम्पन्न गर्न समस्या देखिएको छ ।

योजना छनोट प्रक्रियाका चरण एकअर्काका परिपूरक मानिन्छन् । ‘बजेटको पूर्वतयारी तथा आयव्यय प्रक्षेपण समयमा नगरिने हो भने संघीय सरकारबाट आउने बजेट प्रभावित हुन सक्छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ५, २०७६ १०:४१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पर्यटक भित्र्याउन जंगलमा महायज्ञ

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — पर्यटक भित्र्याउन पाणिनिको जंगलमा महायज्ञ संचालन । पहाडको अग्लो टापुमा चार सय वर्षपहिले पाणिनिले यहाँको पणेना र पोखराथोकको बीच जंगलमा ३० वर्षसम्म विश्व शान्तिको कामना गर्दै तपस्या गरेका थिए ।

अर्घाखाँचीको पाणिनि तपोभूमिमा लागेको महायज्ञमा भक्तजन । तस्बिर : वीरेन्द्र/कान्तिपुर 

तपस्यासँगै उनले विश्वको प्राचीन संस्कृत भाषाको व्याकरणको रचनासमेत गरेको धार्मिक तथा ऐतिहासिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख छ ।

त्यसको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि पर्यटक भित्र्याउन पाणिनि तपोभूमिमा धार्मिक महोत्सव लगाइएको हो । मंगलबारबाट सुरु धार्मिक महायज्ञ व्यासाचार्य भुवन गुरुले कथावाचन गरेका छन् । यज्ञ सोमबारसम्म चल्नेछ । विभिन्न व्यक्तिले दान गरिरहेका छन् । दैनिक पाँच सय भक्तजनले अवलोकन गरिरहेको महायज्ञ मूल समारोह समितिका संयोजक युवराज ज्ञवालीले बताए ।

शान्तिका लागि तपस्या गरेको र विश्वको प्राचीन संस्कृत भाषाको व्याकरणको रचना गरेको भएकाले यो ऐतिहासिक महत्त्वको ठाउँलाई चिनाउन महायज्ञले ठूलो टेवा पुग्ने विश्वासपाणिनि गाउँपालिका अध्यक्ष अच्युत गौतमले बताए ।

पोखराथोक, पणेना, पटौटी खिदिम गाउँका स्थानीय सात दिनसम्म घरको एक जना उपस्थित हुन्छन् । बाहिरबाट आउने पाहुनालाई स्वागत गर्दै पाणिनिको चिनारी बताउँछन् । मूल समारोह समितिले नयाँ अनुहार देख्नेबित्तिकै खादा ओढाएर सम्मान गर्ने र धार्मिक पाठतर्फ लैजानेगर्छन् । महोत्सव लगाउनुको उद्देश्य पाणिनिको महत्त्व र इतिहासका बारेमा जानकारी गराउनु रहेको महायज्ञमूल समारोह समितिका संयोजकज्ञवालीले बताए ।

प्रचार अभावमा ऐतिहासिक स्थल महत्त्वहीन भएको थियो । थाहा पाएका केही आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक अध्ययन गर्न पाणिनिमा पुग्थे । मन्दिर निर्माण, पाणिनीको मूर्ति र तपस्या गरेको ठाउँलाई संरक्षण गरिने ज्ञवालीले बताए । महायज्ञसँगै पूर्वाधार निर्माणका कार्यक्रम पनि तीनवटै सरकारले सञ्चालन गरेका छन् । शान्तिका लागि तपस्या गरेको स्थान र संस्कृत व्याकरणको अध्ययन केन्द्र बनाउने योजना रहेको उनले सुनाए ।

यसपालिको महायज्ञमा विगतमा भन्दा दोब्बर भक्तजन सहभागी भएको पाणिनि गाउँपालिका उपाध्यक्ष लक्ष्मी गौतमले बताइन् । लुम्बिनी आएका पर्यटकलाई पाणिनिमा ल्याउन महायज्ञ लगाएर प्रचारप्रसार गरिएको उनले बताइन् । तराईबाट यहाँ आउन तीनवटा सडकलाई महत्त्व दिइएको छ ।

रूपन्देहीको सालझन्डीबाट पाल्पा हुँदै पटौटी नियालीबाट पाणिनि सडक, सन्धिखर्क–गोरुसिंगे सडकको घुम्ती–पाल्पा र तानसेन–पोखराथोक सडकलाई डबल कटिङ बनाउने काम भइरहेको छ । आएका पर्यटकलाई बस्ने पूर्वाधार बनाउने र अध्ययन स्थलका रूपमा पाणिनिलाई रूपान्तरण गर्ने योजना रहेकोगौतमले सुनाइन् ।

महायज्ञमा काठमाडौं, बुटवललगायत देशका विभिन्न ठाउँबाट भक्तजन आइरहेको उनले बताइन् । ‘महायज्ञको मुख्य उद्देश्य पाणिनिको प्रचारप्रचार गरी पर्यटक भित्र्याउने हो,’ उनले भनिन् । धार्मिक पर्यटकीय स्थल सुपादेउराली मन्दिर र नरपानीमा आउने पर्यटकलाई पनि पाणिनि ल्याइनेछ । लुम्बिनी आउने पर्यटक पाणिनि आउन भनेर पहिलो चरणमा महायज्ञ लगाएर प्रचार गरिएको स्थानीय चन्द्रकान्त पौडेलले बताए । महायज्ञमा विभिन्न धार्मिक कथावाचन भएको छ ।

महोत्सव स्थल वरपर झाडी, जंगल, जैविक विविधता र रमणीय स्थल छन् । महायज्ञमा आएका भक्तजनले पाणिनिले तपस्या गरेको स्थान र विभिन्न जंगलमा सेल्फी तस्बिर खिचेर सामाजिक सन्जालमा राखेका छन् । ५० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको तपोभूमिमा रहेको मन्दिरबाट केही वर्ष पहिला एक सय किलो तौल भएको घण्ट चोरी भएको थियो ।

घण्ट रेखदेख गर्ने हेरालु नभएका बेला चोरी भएको स्थानीय बताउँछन् । बेलुका हेरालुले घण्ट बजाउँथे । आवाज सुनेपछि सुख, शान्ति मिल्ने विश्वास थियो । पाणिनिमा बजाएको घण्ट गुल्मी, पाल्पा, बागलुङ, बुटवललगायतका छिमेकी स्थानमासमेत सुनिन्थ्यो ।

प्रकाशित : जेष्ठ ५, २०७६ १०:४०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्