बोर्डिङ छाडेर सरकारीमा

माधव अर्याल

पाल्पा — तानसेन नगरपालिका-९, दमकडाकी समीक्षा पराजुली दमकडा नमुना माविमा भर्ना भएकी छन् । उनी यसअघि सोही स्थानकै एक बोर्डिङमा अध्ययन गर्थिन् । दमकडा नमुना मावि सरकारी विद्यालय हो ।

उनले शिक्षकको व्यवहार, विद्यालयको पढाइको गुणस्तर राम्रो भएको थाहा पाएपछि यस वर्ष भर्ना हुन आएको बताइन् । 'बोर्डिङमा मात्र पढाइ राम्रो हुन्छ भन्नु गलत होजस्तो लाग्यो,' उनले भनिन्, 'सरकारी विद्यालय पनि राम्रा हुने रहेछन् भन्ने अहिले आएर बुझेकी छु ।'

अर्का विद्यार्थी सन्देश न्यौपाने पनि बोर्डिङ स्कुल छाडेर दमकडा माविमा भर्ना हुन आएका छन् । उनले पनि सरकारी विद्यालयको पढाइका विषयमा जानकारी भएकाले यहाँ अध्ययन गर्न आएको बताए । सरकारी विद्यालयको पनि पढाइको गुणस्तर राम्रो हुन्छ भन्ने सबैलाई थाहा नभएको उनले बताए । 'सरकारीमा पनि पढाइको गुणस्तर राम्रो हुन्छ भन्ने कुरालाई सबैले बुझेका हुन्नन्,' उनले भने, 'तर, मलाई यहाँका शिक्षकको व्यवहार अनि पढाउने शैली निकै राम्रो लाग्यो ।'

तानसेनकै पनि एक निजी विद्यालयमा अध्ययन गर्ने कुशल न्यौपाने जनता माविमा भर्ना हुन गएका छन् । कक्षा ७ सम्म निजीमा पढेका उनले अंग्रेजी माध्यमको शिक्षा सरकारी विद्यालयमै पढ्न पाउने भएपछि यहाँ भर्ना हुन आएको बताए । पढाइको गुणस्तर पनि राम्रो भएको आफूले पाएको उनले सुनाए ।

निजी विद्यालयमा अध्ययन गर्ने तानसेनकै धेरै विद्यार्थी बोर्डिङ छाडेर सरकारीमा भर्ना भएका छन् । अंग्रेजी माध्यमको गुणस्तरीय पढाइ हुने भएपछि उनीहरू सरकारीमा पढ्न गएका यी केही उदाहरण मात्र हुन् । जिल्लाका केही सरकारी विद्यालयमा बोर्डिङको पढाइ छाडेर भनर्ा हुन आउनेको हरेक वर्ष संख्या बढो छ ।

तानसेनको जनता मावि, देववाणी मावि, कसेनीको दिव्यज्योति मावि, दमकडा मावि, रामपुरको रामतुल्सी मावि, रामपुरकै दरैठाँटी र गंगा मावि पढाइमा उदाहरणीय बन्दै गएका छन् । रामपुरको बेझाडस्थित रामतुल्सी माविमा १ हजार ७ सय विद्यार्थी छन् । बोर्डिङ नै नभएको समयमा यहाँ चार सय विद्यार्थी थिए । अहिले यहाँ बोर्डिङ स्कुल पनि संचालित छन् ।

'हाम्रा विद्यालयको नजिकमा २/३ वटा बोर्डिङ छन्,' दमकडा नमुना माविका प्रधानाध्यापक मोहन सापकोटाले भने, 'प्रत्येक वर्ष १ सय ५० जनाको हाराहारीमा नयाँ विद्यार्थी बढेका छन् ।' यस वर्ष पनि १ सय ७० जनालाई पहिलो चरणमा स्वागत गरेको उनले बताए । विद्यालयमा बालकक्षा, आईसीटी ल्याब, अंग्रेजी माध्यमको पढाइलगायतका कारण पनि विद्यार्थीको आकर्षण बढेको हो । यहाँ अंग्रेजी माध्यममा नर्सरीदेखि ९ कक्षासम्म पढाइ हुन्छ । 'विद्यालयलाई विश्वास गरेर पढ्न आउने हुन्,' प्रधानाध्यापक सापकोटाले भने । एसईई उत्तीर्णपछि कृषि बाली विज्ञान पनि पढाइ हुन्छ । ११ र १२ मा विज्ञान विषयको पढाइ भइरहेको छ ।

तानसेनको जनता माविमा पनि १ हजार ७ सयभन्दा बढी विद्यार्थी छन् । नर्सरीदेखि कक्षा १० सम्म अंग्रेजी माध्यममा पढाइ हुन्छ । हरेक वर्ष तीन सय बढी निजी तथा अन्य सरकारी विद्यालय छाडेर यहाँ भर्ना हुन आउने गर्छन् । तानसेनमा नाम चलेका निजी विद्यालय छाडेर कक्षा ८ र ९ मा भर्ना हुन आएका छन् । 'नेपाली र अंग्रेजी दुवै माध्यममा पढाइ हुन्छ,' प्रधानाध्यापक मेघराज पौडेलले भने ।

रामपुरको दरैठाँटी माविमा १ हजार विद्यार्थी छन् । चार वर्षअघिसम्म ४ सय विद्यार्थी भएकामा अहिले यहाँ विद्यार्थी संख्या बढेको छ । नजिकका बोर्डिङ छाडेर यहाँ भर्ना हुन आउने हरेक वर्ष ५० जना बढी हुन्छन् । 'विद्यार्थीले पढाइ राम्रो देखे र अभिभावकले विश्वास गरे भने नहुने भन्ने केही हुँदैन,' विद्यालयका प्रधानाध्यापक सुन्दरप्रसाद देवकोटाले भने, 'विद्यार्थी, अभिभावक र शिक्ष्ाकको सहयोगले विद्यालय सुधि्रयो र विद्यार्थी संख्या पनि बढेको छ ।'

कसेनीस्थित दिव्यज्योति माविमा हरेक वर्ष १ सय ५० बढी नयाँ विद्यार्थी भर्ना हुन आउँछन् । तानसेनको देववाणी माविमा पनि यस वर्ष १ सय ५० बढी विद्यार्थी भर्ना भए । रामपुरको गंगा माविमा ७ सय विद्यार्थी छन् । नर्सरीदेखि कक्षा ८ सम्म अंग्रेजी सुरु गरेपछि निजी विद्यालयबाट समेत आकर्षण बढेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ६, २०७६ १०:३२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बगरमा खेती, उत्पादन घट्दै

मधु शाही

बाँके — बाढीले बगर बनेको खेतमा बोधनी थारूले ४० वटा खरबुजाका बेर्ना रोपेकी थिइन् । आयआर्जनको आधार तिनै खरबुजाका बोट थिए । यस वर्ष उनले सोचेजति फल पाइनन् । असिना-पानी परेपछि खरबुजाका बिरुवा मर्न थाले । तंगि्रएका केही लहरामा फल लागेका छन् । 'यो घरमै खाएर सकिन्छ,' उनले भनिन्, 'पोहोरजस्तो व्यापार गर्न सकिएन ।' 

धान उब्जनी हुने झन्डै एक बिघा जमिन बाढीले बगर बनायो । उत्पादन गर्ने थलो छैन । सुरुका वर्षमा विभिन्न संघसंस्थाले अनुदान र सहयोग दिएर बगरे खेतीमा उत्साह थपेका थिए । त्यसैले पहिलो वर्ष खरबुजा, काँक्रा, करेलाजस्ता बगरमा हुने तरकारीले राम्रै आम्दानी भएको उनले बताइन् । 'पहिलो वर्ष खरबुजा बेचेर महिनाको ५० हजार कमाएकी थिएँ,' उनले भनिन्, 'यसपालि बीउको लगानी पनि नउठ्ने भो ।'

राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका झन्डै ५० प्रतिशत बासिन्दा बगरे खेतीको भरमा छन् । बाढीले खेतीयोग्य जमिन बगाएपछि उनीहरू बगरमै खेती गर्न बाध्य छन् । केही वर्षयता बगरमा भनेजति उब्जनी हुन नसकेपछि यहाँका कृषक थप मारमा परेका हुन् ।

फत्तेपुर-६ की मनकुमारी थारू मितेरी कृषक समूहकी अध्यक्ष हुन् । श्रीमान्ले मजदुरी गरे पनि उनीहरू बगरे खेतीमा आत्मनिर्भर हुने प्रयास गर्दै छन् । तरभुजा र खरबुजा सुरुका केही वर्ष राम्रै फलेर व्यापार भएको उनले बताइन् । मल बढी चाहिले र गहिरो खाल्टो खन्न खेताला बढी लगाउनु पर्ने हँुदा अहिले खरबुजा खेती झन्झटिलो लागेको उनले सुनाइन् ।

भारतबाट अत्यधिक मात्रामा आयात हुने खरबुजाले यहाँको स्थानीय बजारमा प्रत्यक्ष असर परेको छ । एक वर्षअघि खरबुजा खेती गर्दा बजारमा नबिकेर उनले प्र्रतिकिलो २ रुपैयाँमा बेचेको सुनाइन् । 'यति सस्तो दिंदा पनि यहाँसम्म किन्न आउँदैनन् मान्छे,' उनले भनिन्, 'बजार व्यवस्थापनमा निकै समस्या छ ।' नेपालगन्जसम्म पुर्‍याउन उनीहरूलाई कठिन छ ।

खेतमा यतिबेला उनले करेला र काँक्रा लगाएकी छन् । झन्डै १० बिघा बगरमा सामूहिक खेती गरेर वाषिर्क ५० हजार बचत गर्ने उनले सुनाइन् । यति हुँदाहुँदै पनि बगरे खेतीप्रति वितृष्णा बढेको र धेरैले छोड्दै गएको उनले बताइन् । खोलाले बगाउने खेतमा के काम गर्नु भन्दै कृषकले दिक्क मान्नेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ६, २०७६ १०:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT