चुरेमा जथाभावी फँडानी

माधव अर्याल

पाल्पा — चुरे क्षेत्रमा काँचो सालका सयौं रूख फँडानी भएको छ । डिभिजन वन कार्यालयसँग समन्वय नगरी रैनादेवी छहरा गाउँपालिका-७, बल्ढेङगढीस्थित ढावमा १ सय ८२ काँचा सालका रूख फँडानी गरिएका हुन् ।

स्थानीयले सानाठूला गरी २ सय ७२ रूख फँडानी भएको दाबी गरेका छन् । गाउँमा विद्युत् विस्तारका नाममा काँचो सालका रूख काटेको स्थानीयले बताए । विद्युत् पोल गाडने लाइनमा मात्र नभएर हाइटेन्सन लाइन लैजानेजस्तै गरी वन फँडानी गरेको भेटिएको डिभिजन वन कार्यालयले जनाएको छ ।

वनले काटिएका रूखको मुचुल्का उठाएर कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । स्थानीयका अनुसार कतिपय स्थानमा पाँच सय मिटर वरपरका रूखसमेत ढालिएका छन् । ढावका गाउँलेले महिनादिन लगाएर रूख फँडानी गर्दा सोही वडामा रहेको बल्ढेङगढी सव-डिभिजन कार्यालयले थाहा नपाएको जनाएको छ ।

उसले फँडानी भइसकेपछि अन्तिममा मात्र थाहा पाएको जनाएको छ । जोगदामारको स्थानीय जाबुने सामुदायिक वन र चन्द्र आकार सामुदायिक वन क्षेत्र तथा आफना घरवरपरका समेत रूख फँडानी गरेका हुन् ।

वन कार्यालयसँग कुनै समन्वय नगरेकाले पनि समस्या भएको डिभिजन वन अधिकृत मोहन पौडेलले बताए । ‘प्रक्रिया मिलार अत्यन्तै थोरै रूख काटे पनि हुने अवस्था रहेछ,’ उनले भने, ‘खोइ कसको उक्साहटमा वनसँग कुनै समन्वय नै नगरी जंगल फँडानी गरेको देखियो ।’

डिभिजन वनका अनुसार १ हजार ५ सय क्युफिटभन्दा बढी काँचो सालका काठ कटान गरेका छन् । जथाभावी रूख काटेको थाहा पाएपछि वन कार्यालयले अध्ययन, मुचुल्का उठाउने, अनुगमनसमेत गरिसकेको जनाएको छ ।

जिल्ला अदालत र सरकारी वकिल कार्यालयमार्फत उनीहरूलाई कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढेको अधिकृत पौडेलले बताए । ३५ घरपरिवारलाई नै पक्राउ पुर्जी जारी भइसकेको छ । रूपन्देहीसँग सीमा जोडिएको र चुरे क्ष्ँेत्रमा जंगल फँडानी भएको हो । जंगल फँडानी भएको क्ष्ँेत्र तानसेनबाट ५० किलोमिटर पश्चिम-दक्षिणमा पर्छ ।

‘विद्युत् विस्तारको बहानामा धेरै रूख काटिएको भेटियो,’ उनले भने, ‘काटनेलाई कानुनबमोजिम कारबाही हुन्छ । यसको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ ।’ उनीहरूलाई पक्राउ गर्ने तयारी भएको प्रमुख पौडेलले बताए । यसअघि पनि यही क्षेत्रमै वन फँडानी गर्ने पक्राउ परेका थिए । वन कार्यालयले पक्राउ गरी ल्याएका केही व्यक्तिलाई जनप्रतिनिधिकै रोहबरमा छोडेको थियो ।

विद्युत् विस्तार गर्नका लागि ३५ घरधुरी मिलेर रूख फँडानी गरेका हुन् । प्रत्येक घरधुरीबाट आएर जंगल फँडानी गरेको भेटिएको सब-डिभिजन कार्यालय बल्ढेङगढीका प्रमुख प्रेम चौधरीले बताए । ‘घना जंगलको बीचमा रहेको बस्तीमा विद्युत् विस्तार गर्ने काममा जथाभावी रूख कटान भएको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले हामीले थाहा पनि पाउन सकेनौं ।’

ढावका स्थानीय चित्रबहादुर बगालेले स्थानीय तह र प्रदेश सांसदले नै यस विषयमा सुटुक्क रूख काटन हौस्याएको बताए । ‘बिजुली बाल्ने बहानामा जथाभावी रूख काटेकाले अहिले सबैलाई अप्ठ्यारो पर्ने अवस्था अँएको छ,’ उनले भने, ‘वन कार्यालयसँग समन्वय नगर्दा यो सब भएको हो ।’

सामुदायिक वनमा काम गरिरहेका केही ठेकेदारको उक्साहटमा गाउँलेले जथाभावी रूख काटेको वन अधिकृत पौडेलले बताए । ‘वनको प्रक्रिया ढिला र झन्झटिलो हुने भएकाले पनि छिटो बिजुली लैजानलाई यसरी कटान गरेको जवाफ दिएका छन्,’ उनले भने, ‘अहिले कानुनी
अप्ठ्यारो आएपछि पछुताएर भएन ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पढाइ सुधार्न कबुलियतनामा

ठाकुरसिंह थारु

बर्दिया — यहाँका सामुदायिक विद्यालयको पढाइको गुणस्तर बढाउन शिक्षकसँग लिखित कबुलियत गराउन थालिएको छ । हरेक शिक्षकले विद्यार्थीको पढाइ सीपको अवस्था मूल्यांकन गर्ने र अर्को शैक्षिक सत्रसम्म गर्न सक्ने उपलब्धिका बारेमा लिखित कागज गर्नुपर्ने भएको छ ।

बर्दियाको बढैयाताल गाउँपालिकास्थित सामुदायिक विद्यालयका प्रअ विद्यालय व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीसँग कबुलियतनामाबारे छलफल गर्दै । तस्बिर : ठाकुरसिंह/कान्तिपुर

सामुदायिक विद्यालयको पढाइस्तर खस्किँंदै गएपछि त्यसलाई चिर्न नयाँ नीति ल्याइएको हो ।

गएको शैक्षिक सत्रमा कक्षागत विद्यार्थी फेल÷पासको संख्या यकिन गरी विषयगत पढाइ सीपको मूल्यांकन गरिएको छ । त्यसका आधारमा शिक्षकले पढाइ सीपको अवस्था यकिन गर्ने छन् । त्यसैका आधारमा पढाइ सीप उपलब्धि गर्ने भन्दै शिक्षकले लिखित कागज गर्नुपरेको हो ।

अर्को शैक्षिक सत्रमा शिक्षकले लिखित रूपमा गरेको उपलब्धिको मूल्यांकन गरिनेछ । शिक्षकले पढाइको गुणस्तर बढाउन प्रधानाध्यापकसँग लिखित सम्झौता गरिरहेका छन् । पास र फेल विद्यार्थी संख्या, उनीहरूले ल्याएको अंक, कमजोर तथा सकारात्मक पक्षलगायतका अवस्थालाई मूल्यांकन गरी नयाँ रणनीति शिक्षकले बनाउनेछन् । उक्त रणनीति पूरा गर्न लक्ष्यसहितको योजना विद्यालयमा पेस गरेपछि कबुलियत हुनेछ ।

सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकमा सरकारको लगानी बढी छ । तालिम दिएको छ । संस्थागत विद्यालयलाई सरकारले अनुमतिबाहेक केही दिएको छैन । ‘सरकारले जति लगानी गर्दा पनि सामुदायिक विद्यालयको परीक्षा परिणाम राम्रो छैन । संस्थागत विद्यालयको परिणाम भने राम्रो छ,’ बढैयाताल गाउँपालिका शिक्षा शाखा प्रमुख विष्णु ढकालले भने, ‘त्यसैले यो शैक्षिक सत्रदेखि पढाइको गुणस्तर बढाउन शिक्षकहरूसँग लिखित कबुलियत गराउन थालिएको हो ।’

शिक्षकले कबुलितनामा गरेपछि शिक्षाको गुणस्तर बढ्ने विश्वास गरिएको छ । लिखित सम्झौतापछि शिक्षक बढी उत्तरदायी बन्ने उनले बताए । त्यससँगै शिक्षण गुणस्तर बढाउने शिक्षक पुरस्कृत हुनेछन् ।

कबुलियत अनुसारको शैक्षिक गुणस्तर बढाउन नसक्ने शिक्षकलाई कारबाही गरिनेछ । ‘राम्रो पढाइ गर्ने शिक्षकलाई पुरस्कार र काम नगर्ने शिक्षकलाई दण्डको व्यवस्था हुन आवश्यक छ,’ शिक्षा शाखा प्रमुख ढकालले भने, ‘यसले पनि शिक्षकलाई कर्तव्यबोध गराउन सहयोग पुग्नेछ ।’

बर्दियामा सामुदायिक, मदरसालगायत ३ सय ९५ विद्यालय छन् । करिब १ लाख १२ हजार ३ सय ४० विद्यार्थी रहेको शिक्षा विकास समन्वय एकाइ बर्दियाले जनाएको छ । शिक्षकले गर्नुपर्ने कबुलियतनामा कार्यान्वयनका लागि विद्यालय व्यवस्थापन समिति, प्रधानाध्यापक, जनप्रतिनिधि, शिक्षक, अभिभावक संघका पदाधिकारीबीच छलफल गरिएको छ ।

बढैयाताल गाउँपालिकाभित्र रहेका केही सामुदायिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकले भने शिक्षकसँग कबुलियतनामा गराउने तयारी चलिरहेको बताएका छन् । ‘गत शैक्षिक वर्षको पढाइ सीप स्तरको मूल्यांकन भइरहेको छ । शिक्षकसँग पनि त्यसबारे छलफल भइरहेको छ,’ बढैयाताल गाउँपालिका-५ स्थित नेपाल राष्ट्रिय इन्दिरा भुसाल माविका प्रधानाध्यापक गंगा चौधरीले भनिन्, ‘केही दिनमै शिक्षकसँग कबुलियतनामा गराउँछौँ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT