खाद्यले थप्यो चामलको कोटा

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — नेपाल खाद्य संस्थानले जिल्लामा चामलको कोटा वृद्धि गरेको छ । यसअघि १ हजार ५ सय क्विन्टल मात्रै जिल्लाका लागि पठाउने गरिएकामा यस वर्षदेखि २ हजार ५ सय क्विन्टल चामल आउने भएको हो ।

रुकुम पश्चिमस्थित खाद्य संस्थानको शाखा कार्यालयको गोदाममा रहेको चामल । तस्बिर : हरि/कान्तिपुर

यस वर्षदेखि खाद्य संस्थानले पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाका लागि मात्रै छुट्टै एक हजार क्विन्टल चामल पठाउन थालेको छ ।

भैरहवा र दाङको तलसीपुरबाट पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाको तकसेराका लागि चामल आउन सुरु गरिसकेको छ । यसअघि खाद्य संस्थानले रुकुमकोटस्थित शोभा गाउँ डिपोका लागि मात्रै १ हजार ५ सय क्विन्टल चामल पठाउने गरेको थियो । पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाले आफ्ना लागि छुट्टै चामलको माग गरेपछि तकसेरासम्म खाद्य संस्थानले चामल ढुवानी गर्न थालेको हो ।

शोभा गाउँ डिपोका लागि यस वर्षको चामल आउन सुरु भएको छ । १ सय ७० क्विन्टल चामल आएर बिक्री भइसकेको रुकुम पश्चिमस्थित खाद्य संस्थानको शाखा कार्यालयले जनाएको छ । बाँकी चामल आउने क्रममा रहेको जनाइएको छ ।

रुकुम पश्चिममा रहेको खाद्य संस्थानको शाखाले नै दुवै जिल्लामा काम गर्छ । शाखाका निमित्त प्रमुख चन्द्रहादुरखड्काले रुकुम पूर्वका लागि यस वर्षदेखि २ हजार ५ सय क्विन्टल चामलको कोटा निर्धारण भएको बताए । गत वर्ष पनि रुकुम पूर्वमा २ हजार ६ सय क्विन्टल चामल रुकुमकोटस्थित शोभा गाउँ डिपोबाट मात्रै बिक्री वितरण भएको थियो ।

यस वर्ष पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाको तकसेरासम्म चामल पु¥याइएपछि थप बिक्री हुने आशा गरिएको निमित्त प्रमुख खड्काले बताए । तकसेरा र रुकुमकोटमा सर्वसाधारणले सोना मन्सुली चामल प्रति ५० किलोको ४ हजार ७ सय रुपैयाँमा किन्न पाउँछन् ।

तकसेरा र रुकुमकोटसम्म खाद्य संस्थानले नै ढुवानी गर्ने भएकाले सर्वसाधारणले सुलभ मूल्यमा चामल किन्न पाएको खाद्य संस्थानले जनाएको छ । खाद्य संस्थानको चामल अब खाद्य संस्थानले मात्रै नभएर सहकारीहरूले पनि बिक्री वितरण गर्न पाउने भएका छन् ।

खाद्य संस्थानको शाखा कार्यालय, डिपो वा वितरण केन्द्रबाट चामल लिएर सहकारीहरूले सुपथ मूल्यमा बिक्री गर्न पाउने गरी संस्थानले निर्णय गरेको छ । सर्वसाधारणलाई सुलभ मूल्यमा चामल बिक्री गर्ने भन्दै संस्थानले सहकारीमार्फत बिक्री गर्ने तयारी गरेको हो ।

यसका लागि खाद्य संस्थानको शाखा कार्यालयले सहकारीलाई सम्झौताका लागि आउन अनुरोध गरेको छ ।खाद्य संस्थानकै मूल्यमा चामल बिक्री गर्ने गरी सहकारीलाई सुपथ मूल्य पसल सञ्चालन गर्न दिइने निमित्त प्रमुख खड्काले बताए ।

त्यसका लागि सहकारीले केही सर्त पूरा गर्नुपर्नेछ । भ्याट वा पानमा दर्ता भएको हुनुपर्ने, कर चुक्ता गरेको हुनुपर्ने, सम्बन्धित वडाको सिफारिस पत्र, विक्रेताका लागि सहकारीको अख्तियारीनामा पत्र र विक्रेता कानुनमा दोषी नदेखिएको हुनुपर्नेछ ।

खाद्य संस्थानको खाद्य वस्तु, चामल, दाल तेललगायतका वस्तु बिक्री गर्ने सहकारीले बिक्रीबापत दुई प्रकारको सेवा शुल्क पाउँछन् । प्रतिकिलो ५० रुपैयाँसम्म बिक्री मूल्यमा ७ प्रतिशत सेवा शुल्क सहकारीलाई दिइनेछभने ५० रुपैयाँभन्दा माथिको बिक्री मूल्यमा ६ प्रतिशत सेवा शुल्क सहकारीले पाउनेछन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:४८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

परदेशबाट फर्केर तरकारी खेती

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — पाणिनि गाउँपालिका-२, पोखराथोकका टीकाराम विक घरखर्च धान्न सकस परेपछि रोजगारीको भारत बनाए । त्यहाँ पनि सोचेजस्तो कमाइ भएन । धेरै दु:ख पाए । घर फर्किएपछि फलाम पिटने पुख्र्यौली पेसाले जीवन धान्ने देखेनन् । गाउँमै रोजगारी, पेसा र कुनै कामको खोजीमा थिए । 

१० वर्षअघि छिमेकी अच्युत गौतमको घरमा पुगेर नोकरी खोजी दिन विकले आग्रह गरे । गौतमले उनलाई गोलभेंडा खेती गर्न सल्लाह दिए । उनी अलमलिए । ‘मैले सिकाउँछु, खेती गर्नुस् भनेपछि घरमा आएर गोलभेंडा रोपें । पहिलो वर्ष सिक्नै लाग्यो, त्यसपछि आम्दानी हुन थालेपछि म उत्साहित भएँ,’ विकले भने ।

अहिले उनको बारीमा गोलभेंडा लटरम्मै फलेका छन् । टनेलभित्र गोलभेंडा छिटो उत्पादन भएर पाक्छ । कृषि पेसा नै स्वरोजगारको गतिलो माध्यम बनेपछि उनी अहिले खुसी छन् । गोलभेंडासँगै साग, मुला, गाँजर, काउली, आलुलगायत खेती छ ।

कृषिबाटै वर्षमा पाँच लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको उनले बताए । सुन्तलाका दुई सय बोटले फल दिन्छन् । अझै बिरुवा थप्दैछन् । विकका छिमेकी चार जना युवा पनि कृषिमै लागेका छन् । उनको खेती हेर्न जनप्रतिनिधि र कर्मचारी आउँछन् । ‘नाम, दाम र इज्जत राम्रै पाइएको छ, कृषिमै मेरो भविष्य उज्ज्वल बन्यो,’ उनले भने ।

परम्परागत खेती प्रणालीबाट हुँदैन । फरक ढंगले व्यवसायीमूलक तरिकाले खेती गरेपछि मनग्य कमाइ हुने उनको अनुभव छ । रोजगारी खोज्दै भारत धाएका विकले अहिले चार जनालाई रोजगारी दिएका छन् । पहाडको गोलभेडाको बजारमा माग छ ।

खानलाई स्वादिलो र मिठो मान्दै तानसेन र बुटवलबाट व्यापारीले फोन गरेरै पठाइदिन अनुरोध गर्ने गरेको उनले सुनाए । उनीसहित पोखराथोकमा विदेशबाट फर्केर १० युवाले तरकारी खेती, कुखुरापालन व्यवसाय गरेका छन् ।

सिम्लेका चिरञ्जीवी पौडेलले सुन्तलाका बोटभित्र काउली, आलु, सिमी, बोडी, साग, मुला फलाएका छन् । पिँडालु, अदुवा र बेसार उत्पादन गरेका छन् । सुन्तला र तरकारीबाट वर्षमा ६ लाख रुपैयाँ कारोबारले उनको जीवन फेरिएको छ । ‘गाउँमा गाईभैंसी पाल्ने र कृषि गर्ने परम्परागत शैली हो । तर, फरक तरिकाले गरेको खेतीले गाउँमैस्वरोजगार भइन्छ,’ मालारानी गाउँपालिका-५, बाँगीका विष्णु कार्कीले भने ।

गाई र भैंसीको दूधको कमाइले सात वर्ष कतारमा बिताएको समय खेर गएकोे अनुभूति उनलाई छ । ‘त्यतिबेला म कतार जाँदा गाउँमै गाईभैंसी पालेर दूध बेच्ने चलन थिएन । बिदामा घर फर्किएका उनले राहदानी च्यातेर गाईको स्याहार गर्न थालेको सुनाए ।

उनको अनिल भैंसी फार्ममा १८ भैंसी र १० गाई छन् । दैनिक १ सय १० लिटर दूध बिक्री हुन्छ । महिनामा खर्च कटाएर ७० हजार रुपैयाँ बचत हुन्छ । अन्न उब्जनी नभएपछि र छोराछोरी पढाउन सन्धिखर्क झर्ने योेजनामा रहेको उनको परिवार गाउँमै रोकियो । बारी बाँझिदै थिए । गाईभैंसीको मल र पिसाबले बारीमा अन्न दोब्बर उब्जनी भएको छ ।

तरकारी, दूध र अन्न घरकै उत्पादनले धानेको छ । ‘अब म कतार जान्न, पशुपालनको संख्या बढाउँछु,’ उनले भने । सुरुमा युवा विदेशै जान खोजे पनि फर्केर आएपछि यतै कृषिमै भविष्य देखेर काम थाल्ने उनले बताए ।

ड्राइभर पेसा छाडेर गाई पालेका खिदिमका रामु न्यौपानेले वर्षमा दूध बिक्रीबाट तीन लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । विदेशबाट फर्किएका केही युवासहित २२ जनाले व्यावसायिक गाईभैंसी पालेर दूध बिक्री गरेको उनले बताए । ‘घरर्खचका लागि साहूकहाँ ऋण खोज्न जानेको अन्त्य भएको छ,’ उनले भने । खिदिमको दुर्गाफाँटमा पाँच सय लिटर दूध उत्पादन हुन्छ ।

अब गाउँ छाडेर तराई र सहर नजाने धारापानीका युवा कृषक भेषबहादुर नेपालीले बताए । उर्वर भूमिको उपयोग गरी युवाशक्तिलाई कृषिमै लगाएर गाउँलाई स्वरोजगार बनाउने लक्ष्यअनुसार कृषिलाई प्राथमिकतामा राखी बजेट छुटयाएर काम भइरहेको मालारानी गाउँपालिका अध्यक्ष बालकृष्ण आचार्यले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT