झिमरुक फाँटमा रोपाइँ सुरु

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — सुक्खाले निराश यहाँका किसान बिहीबार पानी परेपछि खुसी भएका छन् । खेतीपाती लगाउन सुरु गरेका छन् । मकै छर्न र रोपाइँ गर्न अहिले भ्याइनभ्याइ छ । पानी पर्न ढिलो भएपछि चिन्तित किसान अहिले धान र मकै छर्न व्यस्त देखिएका छन् ।

प्यूठानको झिमरुक फाँटमा शनिबार रोपाइँ गर्दै किसान । तस्बिर : गिरुप्रसाद/कान्तिपुर

जिल्लाको लेकाली भेगमा चैतमा मकै लगाउने गरिन्छ । पानी नपरेकाले मकै छर्न पाएका थिएनन् । चैते धान खडेरीले सुक्न थालेको थियो । पानी परेपछि राहत मिलेको छ । मकै ढिलो लगाउँदा उत्पादन कम हुने भएकाले किसान आत्तिएका थिए । जिल्लाभर १२ हजार ५८ हेक्टरक्षेत्रफलमा मकै बाली लगाइन्छ ।

पानी परेपछि किसानलाई रोपाइँ गर्न सजिलो भएको छ । जिल्लाको मुख्य धान उत्पादनको केन्द्र झिमरुक फाँटमा रोपाइँ सुरु भएको छ । पानी परेकाले नहर चलाउन सजिलो भएर रोपाइँ गर्न सहज भएको प्यूठान नगरपालिका–१०, सारीबाङका किसान हेमराज पराजुलीले बताए । ‘लामो खडेरीले झिमरुक सुक्नै लागेको थियो,’ उनले भने, ‘पानी परेर धेरै राहत भएको छ ।’

रोपाइँ गरेका र रोपाइँ गर्ने तयारीमा रहेका किसानलाई बिहीबार परेको पानीले धेरै राहत मिलेको कार्कीले बताए । ‘आलोपालो गरेर रोपाइँ गर्ने गरेका छौं,’ उनले भने, ‘दुई/चार दिनमै प्यूठान नगरपालिका–७, टिकुरी पुन्यखोला क्षेत्रको झिमरुक फाँटमा रोपाइँ सकिन्छ ।’ अहिले झिमरुक फाँट क्षेत्रमा रोपाइँ गर्न आएका किसानका कारण मेला लागेझैं भएको बताए ।

पानी परेपछि रोपाइँ सुरु भएको प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना धान जोन कार्यक्रमका प्रमुख भास्कर पौडेलले बताए । उनले परियोजना लागू भएको क्षेत्रमा ११ जातका धानको मूल बीउ लिएर किसानलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा वितरण गरेको बताए ।

माटो सुधारका लागि कृषि चुन, रोग नियन्त्रणका लागि जिंक सल्फेटसमेत किसानलाई अनुदानमा वितरण गरिएको पौडेलले बताए । ‘यसपालि १५ देखि २० प्रतिशत धान उत्पादन बढाउने गरी तयारी गरेका छौं,’ उनले भने, ‘किसानलाई खेती गर्न सहजताका लागि कृषि औजारसमेत वितरण गरिएको छ ।’

यसपालि साना ठूला गरी ४० वटा ट्र्याक्टर सहकारी मार्फत वितरण गरिएकाले किसानलाई रोपाइँ गर्न सहज भएको उनले बताए । परियोजनाले साना सिंचाइ आयोजना पनि निर्माण गरेको छ । परियोजना लागू भएको क्षेत्र प्यूठान नगरपालिका, ऐरावती, माण्डवी, झिमरुक र मल्लरानी गाउँपालिकाका २ हजार ४ सय ७४ हेक्टर धान रोप्ने क्षेत्रफलमध्ये २० प्रतिशतमा रोपाइँ भएको पौडेलले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १९, २०७६ ०९:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रमणीय ‘खलेसबाङ’ ओझेलमा

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — जिल्लामा थुप्रै पर्यटकीय सम्भावना बोकेका स्थान छन् । तीमध्ये एक हो, नौबहिनी गाउँपालिका–१ स्थित खलेसबाङ क्षेत्र । नौबहिनी–६, बाहानेबाट तीन दिनको पदयात्रापछि जिल्लाकै अग्लो पहाड कोठीभीर छिचोल्न सकिन्छ ।

प्यूठानको नौबहिनी गाउँपालिका–१, स्याउलीबाङको खलेसबाङ क्षेत्रमा रहेको नौबहिनी झरना ।  तस्बिर : गिरुप्रसाद/कान्तिपुर 

यात्राका त्रममा ऐतिहासिक ठूलोगाउँ, नौबहिनी मन्दिर, नौबहिनी झरना, नौबहिनी गुफा, टारीबेंसी खेत, गुप्ती छहरा, कुखुराको खोलेस आकारमा रहेको खलेसबाङ उपत्यका, विभिन्न रंगका पहाड, लालीगुराँस, बाख्रा, भेडी गोठाला, सुन्दर झरना अवलोकन गर्न सकिन्छ । तिनले लोभ्याउने गर्छन् ।

परापूर्वकालमा नौबहिनी देवी यही क्षेत्रमा बसोबास गरेको मान्यता अनुसार स्थानीयले पूजा गर्ने धार्मिक स्थल धेरै छन् । नौबहिनीले खेतीपाती गर्ने स्थान मानेर स्थानीयले खलेसबाङमा गोरुले जोत्दैनन् । खनेरै आलु लगाउने चलन छ । सामान्य खनजोतमा लगाएको आलु लहलह फैलिएका छन् । देवीको शक्तिले यहाँ आलु राम्रो फल्ने मान्यता छ ।

झिमरुक नदीको जलाधार क्षेत्र लुङखोलाको मुहानमा पहाडको भित्रभित्रै बग्ने पानीको मधुर आवाजले वातावरण उल्लासमय बनिदिन्छ । ढुंगामा बनेका मूर्ति धेरै स्थानमा देख्न सकिन्छ । स्थानीयले तिनै मूर्तिमा पूजा गर्छन् ।

कोठीभीरमा अन्न भण्डारण भर्ने धन्सार आकारका नौवटा पहाडका चुचुरा छन् । त्यसमा नौबहिनी देवीले खलेसबाङमा खेती गरेर अन्न भण्डार गर्ने किंवदन्ती छ । अनगिन्ती हेर्न र अवलोकन गर्नलायक पर्यटकीय गन्तव्य यस क्षेत्रमा छन् । पर्यटनको प्रचुर सम्भावना भएर पनि जति प्रचार–प्रसार र प्रवर्द्धन हुनुपर्ने हो, हुन सकेको छैन । ओझेलमा छ ।

गाउँपालिकाको नामसमेत नौबहिनीबाटै रहेको छ । खलेसबाङ क्षेत्रको प्रचार–प्रसार प्रवर्द्धन गर्न सकेमा आन्तरिक र विदेशी पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्छ । स्याउलीबाङको ठूलोगाउँमा रहेको ठूलो ढुंगाको बनावट अनौठो छ । नौबहिनी देवीहरूले स्याउला र त्यही ढुंगो रुकुमको हुकाम मैकोटबाट आएका बुढामगरहरूलाई दिएको र स्याउला जहाँ पुग्दा सुक्छ, त्यही ढुंगाले छोपेर बस्नु भनेकाले स्याउलीबाङमा बस्ती बसेको मान्यता छ ।

यसैअनुसार स्याउलीबाङको नामकरण गरिएको भनिन्छ । यहाँ धेरै बुढा मगरहरूको बसोबास रहेको छ । माथिबाट सीधा बगेर झरेको पानी एकै ठाउँमा नौवटा झरना बनेर झरिरहेको दृश्य हेरिरहूँजस्तो लाग्छ । दायाँ/बायाँ घना जंगलको बीचमा कलकल बग्ने झरनामा नियमितजस्तो पर्ने इन्द्रेणीको दृश्य झनै मनमोहक देखिन्छ । नौबहिनीहरू बसोबास गर्ने नौवटा गुफा छन् ।नुहाउने नौवटै पानीका प्राकृतिक धारा छन् ।

समुद्र सतहबाट ३ हजार ६ सय ५९ मिटरको उचाइमा रहेको कोठीभीरबाट बागलुङको ढोरपाटन क्षेत्र, धौलागिरि, नीलगिरि, मनास्लु, माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण हिमाल, वरिपरि रहेको हरियो जंगलले यो क्षेत्रको सुन्दरता अझै बढाएको छ । यस क्षेत्रमा डाँफे, मुनाल, कालिजलगायतका चराचुरुंगी पनि सजिलै देख्न पाइन्छ ।

स्याउलीबाङ गाउँको उत्तरतर्फ पर्ने खलेसबाङ क्षेत्र प्रचारप्रसारको अभावमा ओझेलमा परेको स्थानीय तथा कोठीभीर विकास केन्द्र नेपालका अध्यक्ष पूर्ण बुढामगरले बताए । उनले यसको प्रचारमा स्थानीय युवा लागिपरे पनि अझै पर्याप्त नभएको बताए ।

‘खलेसबाङ क्षेत्रमा रहेका नौबहिनी देवीका अंगका आकार र झरनामा बसेर घण्टौं हेर्दा पनि आँखा नअघाउने खालका छन्,’ खलेसबाङ क्षेत्रमा भर्खरै भ्रमण गरेर फर्केका नेपाल पत्रकार महासंघ प्यूठान शाखाका अध्यक्ष महावीर रानाले भने, ‘नौबहिनी देवीका अंगका आकृति, झरनाको कलकल, चराको चिरबिर आवाज र त्यहाँबाट देखिने सुन्दर हिमालको दृश्य साँच्चिकै अद्भुत छन् ।’

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्