नाला बने नदी, खेत बन्यो बगर

कान्तिपुर संवाददाता

बर्दिया — बारबर्दिया–१०, बैदीदेखि पश्चिम मगरागाडी जाने सडकमा झरनहिया र दोन्द्रा नदी पर्छन् । ती नदी एक दशकअघि नालाका रूपमा थिए । आउजाउ गर्नेहरू उफ्रिएर नाला पार गर्थे । सवारी साधन आउजाउका लागि स–साना कल्भर्ट बनाइएका थिए ।

स्थानीयले खेतमा पानी सिंचाइ गर्थे । तर, नाला नदी बनेपछि सिँचाइ हुन छाडेको छ । नदी गहिरो भएपछि खेतमा पनि टिक्नै छोडेको छ । धानफल्ने खेत बगर बन्दै गएका छन् ।

कटान तीव्र छ । सयौं बिघा खेतमा खेती हुन छोडिसक्यो । किसानका लागि कुनै दिन बरदान बनेको नाला नदी बनेपछि दुःख दिएको छ । खेतीपातीका लागि दुइटै नालाको पानीले मजाले सिँचाइ गर्न मिल्थ्यो । दुई सिजन खेती हुन्थ्यो । ‘अहिले त सिँचाइ होइन, खेतमा भएको पानी नदीमा झर्छ,’ वडा सदस्य तथा स्थानीयबासी बाँधुराम चौधरीले भने, ‘नदी बनेको धेरै भएको छैन । तर, किसानलाई निकै सास्ती दिइसक्यो ।’

बबई सिँचाइ आयोजनाले उत्तरतर्फबाट नहर छिराएपछि पानीको बहावले नालालाई केन्द्र बनाउँदा नदी बनेको स्थानीयको भनाइ छ । नहर बन्नुअघि पानीको बहाव फैलिएर दक्षिणतर्फ पस्थ्यो । जंगलका खोलानालाका पानी एकैपल्ट नालामा झर्दा कटान भएर नदी बनेको हो । नाला हुँदा बाह्रै महिना सिंचाइ सहजै हुन्थ्यो । किसानको जीवनसँग जोडिएको थियो ।

‘तर, अहिले उल्टो भएको छ । नाला नदी बन्यो । खेत कटान भइरहेको छ,’ स्थानीय किरपाल चौधरीले भने, ‘धान फल्ने खेत बगर बनिसके ।’ अझै पनि नदी गहिरो हुँदै गएका कारण कटान बढी हुने गरेको छ । दुवै नदी दक्षिणतर्फ बगेर बबईमा मिसिन्छन् । नदी, खोलानालाबारे अनुसन्धान गर्दै आएका दयाराम खड्काले बबई नहरका कारण यी नाला नदी नबनेको बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:३४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

निर्माण पूरा नहुँदै चर्कियो इनार

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — सरुमारानी गाउँपालिका–३, हंसपुरको खानेपानी इनार निर्माणकै चरणमा चर्केको छ । पानी तान्न बनाइएको मुख्य इनारको बाहिरी भाग फुटेर चिरा परेको छ । ३ सय २ घरधुरीलाई खानेपानी सुविधा पुर्‍याउने लक्ष्यका साथ माडी नदी किनारमा निर्माण थालिएको बृहत् हंसपुर लिफ्ट खानेपानी आयोजनाको मुख्य इनार फुटेको हो । 

वर्षौंदेखि खानेपानीको दुःख भोगेका स्थानीय इनार फुटेपछि निराश बनेका छन् । कमसल तथा गुणस्तरहीन सामग्री प्रयोग गरिएकाले इनार फुटेको स्थानीयवासीको दाबी छ । आयोजना सम्पन्न नहुँदै इनार फुटेकाले छानबिन गरी दोषीलाई कारबाही हुनुपर्ने उनीहरूले माग गरेका छन् ।

खानेपानी योजनाका लागि सरुमारानी गाउँपालिकाले गत वर्ष ६० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेर उपभोक्ता समितिमार्फत काम सुरु गरेको थियो । खानेपानी योजनाको जिम्मा लिएका उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष सन्तोषकुमार विकले इनारको बाहिरी भाग मात्र चर्केको बताए । ‘मुख्य इनार आरसीसी ढलान गरिएको छ,’ उनले भने, ‘त्यो भत्कने/चर्कने कुरै आउँदैन ।

बाहिरी भाग मात्र चर्केको हो ।’ योजनामा गत वर्ष ९ लाख रुपैयाँ बेरुजु निस्केको थियो । क्रमागत योजनाअन्तर्गत बाँकी काम गर्न गाउँपालिकाले ९० र प्रदेश सरकारले ९० लाख रुपैयाँ यस आर्थिक वर्षमा विनियोजन गरी टेन्डर गरेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अमरबहादुर वलीले बताए । ‘इनार चर्केको भन्ने सुनेको छु,’ उनले भने,‘हेर्न भ्याएको छैन ।’

माडी नदी किनारमा जरुवा खनेर लिफ्ट प्रविधिमार्फत पानी तान्न लागिएको छ । योजनाको लागत ३ करोड ५० लाख रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ । चारवटा छुट्टाछुट्टै स्थानमा पम्प हाउस निर्माण गर्ने भनिएको छ । पानी संकलन गर्न १ लाख ५० हजार लिटर क्षमताको ट्यांकी निर्माण गर्ने योजना छ । पछिल्ला ठेकेदारले काम अझै सुरु गरेका छैनन् । यसले गर्दा करोडौंको योजना अलपत्र अवस्थामा छ ।

आगामी दुई वर्षभित्र योजना सक्ने लक्ष्य राखिएको वलीले बताए । योजनाबाट साबिक हंसपुर गाविसका ४ हजार बढी स्थानीय लाभान्वित हुनेछन् । दुई वर्षभित्र पालिकाभर नै खानेपानीको पहुँच पुर्‍याउने नीति तथा कार्यक्रमअनुसार योजना अगाडि बढाइएको प्रशासकीय अधिकृत वलीले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT