झगडा मिलाउन खाेज्दा आफैं मरणासन्न

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — जेठ ३२ गते शनिवार गाउँकै साथीभाई मिलेर क्रिकेट खेलका थिए । भूमिकास्थान नगरपालिका धारापानीस्थित ठूलाखर्क युथ क्लबले खाकाबेंसीमा क्रिकेटको आयोजना गरेका थियो । धारापानी र ढाकावाङ गाउँका खेलाडीबीच विवाद साम्य नहुँदा दुई दिनपछि मेलामा भएको झडप छुट्टयाउन पुगेका धारापानीका २६ वर्षीय शम्भु शाही मरणासन्न हुने गरी कुटिए ।

उनको काठमाडौ मेडिसिटी अस्पतालमा उपचार भैरहेको छ। डाक्टरका अनुसार उनको स्वास्थ्य खतरामुक्त छ।

असार २ गते गाउँकै भूमिकास्थान मन्दिरमा जेठे पूर्णिमाको ठूलो मेला लागेको थियो। मेला हेर्न दुवै गाउँका क्रिकेट खेलाडी पनि आएका थिए। क्रिकेट खेलेका ढाकावाङकासहितका ६ जना युवाले धारापानीका खेलाडी धारापनीका अनिल आचार्यलाई मेलास्थलमै कुटपिट गरे। घरबाट सँगै मेला हेर्न गएका साथी अनिललाई कुटेको देखेपछि शाहीले बचाएर ल्याई केही परको होटलमा खाजा खान लगे। प्रहरीले झडपलाई छुट्टाएको थियो।

खाजा खाँदै गर्दा ६ जनाको टोलीले प्रहरीको आँखा छल्दै शाहीलाई पछाडिबाट वियरको बाेतलले ढाडमा हिर्काए। जबरजस्ती पेट काटेर बाेतलका सिसा पेटभित्र छिराइदिएर उनीहरु भागे।

बेहोस भएका शाही स्थानीय र प्रहरीले सन्धिखर्क अस्पतालमा ल्याइए। सामान्य उपचारपछि काठमाडौ ल्याइयो। ‘डाक्टरले आन्द्रामा पुगेको सिसा निकालिदिएपछि पनि उनी राम्ररी बोल्न सकेका छैनन्,’ उपचारमा संलग्न उनका दाई पवनले भने। झगडा गर्नु हुँदैन भनेर छुट्टाउन जाँदा भाइको यस्तो हालत भयो, हामी अन्यायमा परेको उनले बताए। काठमाडौंमा कोरियन भाषा पढ्दै गरेका शम्भु दुई दिन अघि मात्रै घर गएका थिए।

'ढाकावाङको टीमले नाम दर्ता भएका खेलाडी बाहेक बाहिरको मान्छे राखेपछि मैले किन बाहिरको राखेको भनेर सोधेको थिएँ, त्यसपछि झगडा भयो, पछि साम्य भएर खेल्यौं, खेलमा हामी पहिलो दिनमै दुई समुह पराजित भयौं, आचार्यले भने।

‘मेलामा क्रिकेट खेलेका ढाकावाङका साथीले बोलाए। चिनेजानेकै गाउँकै साथीले बोलाएपछि म गएँ, एक्कासी अपरिचित व्यक्तिले क्रिकेट खेल्दा बढी बोल्ने भनेर टाउको र मुखमा हिर्काए, शम्भु र प्रहरीले झडपबाट बचाएर ल्याए, पछि होटलमा खाजा खाँदा शम्भुलाई नराम्ररी कुटेका हुन्’ उनले बताए।

शम्भुले क्रिकेट खेलेका थिएनन्। गाउँमा क्रिकेटको कुनै खेल प्रतियोगिता थिएन। गाउँका साथीभाई मिलेर टीम बनाएर खेल भएको थियो। गाउँका कोही पनि क्रिकेट खेलाडी थिएनन्। साथीभाई मिलेरै रमाइलाको लागि खेलिएको खेल थियो, अनिलले भने।

धारापानीका स्थानीय अगुवा झविलाल थापाले क्रिकेट खेलमा नमिलेका कुरालाई ठुला विवाद बनाएर झगडाको रुपमा इगो राख्नु दुःखद र गलत प्रवृति भएको बताए। 'कुनै खेल प्रतियोगता नै थिएन, आपसमा मिलेर खेल्दा यति ठूलो घटना घट्नु राम्रो होइन,' उनले भने।

कुटपिट गर्ने र कुटिएका दुवैको पक्ष र विपक्षमा राजनीतिक दलका नेताले बोकेका छन्। केही नेता घाइतेको पक्ष केही प्रहरी नियन्त्रणमा रहेकालाई छुटाउन लागि परेको स्रोतले जनायो।

कुटपिट गर्ने ६ जना प्रहरी नियन्त्रणमा
शाहीलाई मरणासन्न हुने गरी कुटपिटमा संलग्न रहेको आरोपमा प्रहरीले ६ जनालाई पक्राउ गरी कारवाही अघि बढाएको छ। घटना भएकै दिन ढाकावाङका नुमबहादुर गमाल र लिलबहादुर गमाललाई नियन्त्रणमा लिएको थियो।

घटनापछि भाग्न सफल भएका बाबुराम गमाल, हिमबहादुर थापा गमाल, सुरजबहादुर थापा र छपबहादुर घर्तीलाई विहीबार गाउँबाटै नियन्त्रणमा लिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक प्रकाश विष्टले बताए। उनीहरुलाई ज्यान मार्ने उद्योगमा मुद्दा दर्ता गरी प्रक्रिया अघि बढाइएको उनले बताए।

प्रकाशित : असार ७, २०७६ २१:०४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अदुवा उत्पादन थोरै, माग धेरै

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — छत्रकोट गाउँपालिका–३ का विष्णुप्रसाद पन्तसहित ७ जना युवाले ५ वर्षअघि १२ रोपनी जग्गा भाडामा लिएर अदुवा खेती सुरु गरे । अदुवा तराई र भारत निर्यात हुन्थ्यो । कृषक उत्साहित भएर धेरैले अदुवा खेती विस्तार गरे । उत्पादन धेरै भयो । तर, माग र मूल्यको उचारचढावले कृषक नै अलमलमा परे ।

‘व्यावसायिक रूपमा खेती गर्न कपुरकोट एक र बोसे अदुवा लगायौं, सुरुआत गरेको अर्को वर्षबाट अदुवा भारतमा निर्यात भएन, बारीमै थन्कियो,’ पन्तले भने, ‘धेरैले उत्पादन नै गर्न छाडे ।’ प्रतिकिलो १० रुपैयाँमा पनि बिक्री भएन । उत्पादन धेरै हुँदा बिक्री नै नभएपछि किसान विस्थापित भए । अहिले उत्पादन छैन । तर,माग बढेको छ ।

पन्तसहितको सक्रियतामा खुलेको अदुवा सहकारीमा ९८ किसान छन् । ‘हामीले भाडामा लिएर सुरुआत गरेको खेतीमा लगानी डुब्यो,’ उनले भने, ‘छिटफुट अदुवा उत्पादन भएको छ । तर, भाउ उच्च छ ।’ अहिले प्रतिकिलो १ सय १० रुपैयाँमा बिक्री भएको उनले बताए । ४ वर्षसम्म बिक्री नै नभएर बारीमै अदुवा कुहिँदा लगानी डुबेका किसानले उत्पादन गर्नै छोडेपछि अहिले मूल्य बढ्यो तर उत्पादन नभएको उनले बताए । हर्दिनेटाकी विमला केसीले डेढ रोपनी बारीमा खेती गरिन् । उतिबेला बिक्री भएन, अहिले घरमै अदुवा छ भन्दै खोज्दै आउने गरेको उनले बताइन् ।

४ वर्षसम्म बिक्री नहुँदा व्यावसायिक रूपमा खेती गरेका कृषक विस्थापित हुनु परेको कृषि प्रसार अधिकृत शिव बन्जाडेले बताए । गुल्मीको छत्रकोट, रुरु, सत्यवती र दरबार देवीस्थान गाउँपालिका र रेसुंगा नगरपालिकाका अतिरिक्त हर्दिनेटा, दिगाम, हुँगा गाउँमा अदुवा धेरै उत्पादन हुन्छ । भारतमा निर्यात बन्द भएपछि कृषक विस्थापित हुनुपरेको बन्जाडेले बताए ।

अर्घाखाँचीमा पनि उस्तै
अर्घाखाँचीका शीतगंगा, सिद्धारा, ठाडा, जलुके, जुकेनाका धेरैजसो कृषकले अदुवा खेती गर्छन् । तर, बिक्री नहुँदा व्यावसायिक उत्पादन कम छ ।

ठाडाका नारायण बेल्वासले ठाडामा संकलन भई कृष्णनगर हुँदै भारत जाने अदुवा त्यसतर्फ जान बन्द भएपछि अदुवा खेती गर्ने किसानले विकल्प खोज्नु परेको बताए । भारतले नेपालको अदुवा रोकिदिएपछि त्यसको असर सीधै कृषकलाई परेको छ । ‘अदुवाको बजार भारतमै निर्भर रहँदा यहाँ फस्टाउन सकेन,’ उनले भने, ‘नेपाल सरकारले अदुवालाई व्यवस्थित गर्न नसक्दा समस्या छ ।’ छत्रदेव रपाणिनिमा पनि खेती हुन्छ ।

कृषि प्रचार अधिकृत थीरलाल गैरेले मूल्य र बिक्रीमा भएको उतारचढावले कृषकलाई खेती गर्ने कि नगर्ने भन्ने दोधारमा पारेको बताए । ‘अदुवाका लागि उर्वरभूमि छन्, कृषकले जति पनि उत्पादन गर्न सक्छन्,’ उनले भने, ‘तर, बजार नपाउँदाउत्पादनमा ब्रेक लागेको छ ।’

अदुवा भारतमा बिक्री नभए पनि स्वदेशमै खपत गर्ने र अदुवाको सुठोलगायत परिकार बनाउनेतर्फ संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारको ध्यान नपुगेको उनले गुनासो गरे ।

प्रकाशित : असार ६, २०७६ १०:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT