स्थानीय तहले बुझाएनन् खर्च विवरण

अमृता अनमोल

बुटवल — आर्थिक वर्ष सकिएको एक महिना पुग्नै लाग्दा पनि रूपन्देहीका स्थानीय तहले आफूले खर्च गरेको रकमको फाँटबारी बुझाउन सकेका छैनन् । यसले संघ तथा प्रदेशलाई थप रकम विनियोजन गर्न समस्या देखिएको छ । 

स्थानीय तह सञ्चालनका लागि संघ र प्रदेश दुवैले सामान्यीकरण, ससर्त र समपूरक बजेट दिएका थिए । नियमतः यस्तो बजेटको फाँटबारी आर्थिक वर्ष सकिन एक साताअघि कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयमा बुझाउनुपर्छ । ससर्त र समपूरकमा खर्च नभएको बजेट आर्थिक वर्ष सकिएको १५ दिनभित्र फिर्ता नै गर्नुपर्छ । तर, रूपन्देहीका १६ स्थानीय तहमध्ये एउटाले मात्रै प्रदेशमा खर्चको फाँटबारी र फ्रिज रकम फिर्ता गरेको छ ।

प्रदेश कोष तथा लेखा नियन्त्रक दीपक ज्ञवालीले सैनामैना नगरपालिकाले आफूले खर्च गर्न नसकेको ६ लाख ३ हजार ५ सय रकम जम्मा गरेको बताए । प्रदेश सरकारले गत वर्ष ससर्तमा १ अर्ब र समपूरकमा ३८ करोड ५२ लाख रुपैयाँ स्थानीय तहमा पठाएको थियो । त्यसमध्ये झन्डै ६० करोड रुपैयाँ रूपन्देहीका स्थानीय तहमा आएको थियो । प्रदेश सरकारले रूपन्देहीका स्थानीय तहलाई सीधै र अन्य जिल्लालाई जिल्ला कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयमार्फत बजेटको फाँटबारी तथा रकम पठाउन आग्रह गरेको थियो ।

संघीय सरकारले दिएको ससर्त, समपूरक र विशेष बजेटको फाँटबारी जिल्ला कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयमा बुझाउनुपर्छ । त्यस्तो फाँटबारी रूपन्देहीका १० स्थानीय तहले मात्रै पेस गरेको जिल्ला कोष तथा लेखा नियन्त्रक चन्द्रप्रसाद भुसालले बताए । न्यूनतम सर्त मापनमा लगातार प्रथम हुँदै आएको बुटवल उपमहानगरपालिकाले नै उक्त रकमको फाँटबारी जिल्ला तथा प्रदेशमा बुझाएको छैन ।

उपमहानगरका सूचना अधिकारी लेखनाथ पोखरेलले खर्चको फाँटबारी निकाल्दै गरेकाले ढिलाइ भएको बताए । ‘अन्तिम प्रक्रियामा छौं । अब छिट्टै पठाउँछौं,’ उनले भने । यसबाहेक रोहिणी, कन्चन, कोटहीमाई र सियारी गाउँपालिकाले समेत अनुदानको रकम कति खर्च गरे लेखाजोखा पठाएका छैनन् । रोहिणी गाउँपालिकाका अध्यक्ष सनोजकुमार यादवले लेखा अधिकृतको सरुवाका कारण ढिलाइ भएको बताए ।

गत वर्ष समयमा खर्चको फाँटबारी र फिर्ता रकम नआएपछि यस वर्ष कोलेनिकाले पटक/पटक समयमा खर्च फाँटबारी पठाउन तथा फ्रिज रकम जम्मा गर्न स्थानीय तहलाई परिपत्र गरेको थियो । साउन पहिलो सातासम्म खर्चको फाँटबारी नआएपछि साउन ८ मा जिल्लाका सबै स्थानीय तहका लेखा फ्रमुख तथा लेखा अधिकृतसँग अन्तर्त्रिया गरेको थियो ।

त्यसमा रकम भर्ने तरिकाबारे सहजीकरण गरी एक साताभित्र अनिवार्य रूपमा पठाउन आग्रह गरेको जिल्ला कोष तथा लेखा नियन्त्रक भुसालले बताए । ‘यद्यपि, रकम जम्मा गर्ने विषयमा धेरैजसो स्थानीय तह संवेदनशील भएनन्,’ उनले भने, ‘यो साताभित्र जम्मा गर्ने गरी हामीहरू निरन्तर फलोअपमा छौं ।’

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७६ ०९:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

घरघरै स्वास्थ्य सेवा

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — प्यूठान नगरपालिका–३, डाँडागाउँकी ७० वर्षीया शान्ता कुमाल चार छोरा भएर पनि अहिले एक्लै छन् । केही वर्षपहिले श्रीमानो निधन भएपछि उनी एक्लो भएकी हुन् । छोराबुहारीले नहेरेका कारण एक्लै बस्नु परेको र उपचार गर्न नपाएको उनले बताइन् ।

‘भिटामिन बी’को कमीका कारण कमजोरी भएको र शरीर थाम्नै गाह्रो हुने यो उमेरमा उनका आँखाबाट पानी बगिरहने अर्को समस्या थियो । हिंडन, उठबस गर्न र सुत्नसमेत सकस भएपछि उनी अस्पताल पुग्नसमेत सकेकी थिइनन् ।

त्यस्तै यहाँका ७१ वर्षीय बुद्धिराम कुमालको अवस्था पनि शान्ताको भन्दा फरक थिएन । जहिल्यै ज्वरो, खोकीले गर्दा शरीर शिथिल हुने समस्या थियो । नगद र सहयोगी मान्छेको अभावमा उनी पनि उपचार गराउन कतै जान पाएका थिएनन् ।

यी दुई प्रतिनिधि पात्र हुन् । डाँडागाउँको कुमाल समुदायका धेरैजसो मानिस उपचार गर्न घरबाहिरै निस्किंदैनन् । नजिकै साप्डाँडा स्वास्थ्य चौकी र प्यूठान अस्पताल भए पनि आर्थिक र चेतनाको अभावका कारण उपचार गराउन नजाने गरेको स्थानीयले बताए । यहाँ प्रायः ज्येष्ठ नागरिक रोग पालेरै जीवन बिताउँछन्।

प्यूठान नगरपालिकाले यस वर्षदेखि सञ्चालनमा ल्याएको ६० वर्ष कटेका वृृद्धवृद्धालाई घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा यहीँ गाउँबाट सुरु गरेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको यस सेवामा साप्डाँडा हेल्थपोस्टका सिनियर अहेव गोविन्द्र घिमिरे र सिनियर अनमि वसन्ता अधिकारीले घरदैलोमै पुगेर उपचार सुरु गरेका छन् ।

वर्षौं स्वास्थ्य परीक्षण नगराएका शान्ता र बुद्धिराम कुमालले पनि घरमै स्वास्थ्य परीक्षण गराएर औषधि लिएका छन् । उनीहरू मात्र नभएर गाउँभरका २५ जना ज्येष्ठ नागरिकलाई सोमबार घरदैलोमै पुगेर उपचार गरेको घिमिरेले बताए । ‘नगरपालिकाको कार्यक्रमअनुसार घरदैलोमा पुगेर उपचार गराउन थालेका हौ,’ उनले भने, ‘कार्यक्रमले स्वास्थ्य चौकीसम्म आइनपुगेका बिरामीलाई धेरै राम्रो भएको छ ।’ उनले महिनामा १० दिन घरदैलोमै पुगेर सेवा दिने कार्यक्रम स्वास्थ्य चौकीले बनाएको बताए ।

स्वास्थ्य समस्याले ज्यादै पछाडि रहेको डाँडागाउँ क्षेत्रबाट घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा सुरु गरिएको नगर प्रमुख अर्जुनकुमार कक्षपतिले बताए । ‘अझै पनि गाउँघरका धेरै वृद्धवृद्धा विभिन्न रोग पालेर बसेका छन्,’ उनले भने, ‘हाम्रो कार्यक्रमले अवश्य पनि उनीहरूलाई राहत मिल्नेछ ।’

स्वास्थ्य चौकीबाट ३५ र जिल्ला अस्पतालबाट ७० प्रकारका औषधि निःशुल्क पाइन्छ भन्ने जानकारीको अभावमा यहाँका स्थानीयले रोग पालेर बसेको कक्षपतिले बताए । उनले नगरभित्रका १० वटा स्वास्थ्य संस्थाका कर्मचारीबाट घरदैलोमै औषधिसहित उपचार सेवा पुर्‍याउने व्यवस्था मिलाएको बताए । केही दिनमै पालिकाभरका हरेक बस्तीमा घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा कार्यक्रम संचालन गरिनेउनको दाबी छ ।

घरमै आएर उपचार गराई औषधि दिएकामा स्थानीय खुसी भएको वडाध्यक्ष प्रेम हमालले बताए । ‘अझै धेरै नागरिक स्वास्थ्य परीक्षण गर्नबाट बन्चित छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले वडाले पनि स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु पर्छ भन्ने सचेतना जगाउने कार्यक्रमका लागि एक लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT