अधिकांशमा पाठेघर समस्या

पाठेघरको समस्याबाट दलित बस्तीमा मात्रै ७२ महिला पीडित छन्
ज्योती कटुवाल

दैलेख — गुराँस गाउँपालिका २ खडबाडाकी २५ वर्षीया लालमती नेपाली लामो समयदेखि पाठेघरको समस्याले थला परेकी छन्  । उनकै छिमेकी धनसरी नेपाली पनि उस्तै समस्याबाट आजित छन् ।

यी दुई महिला मात्र होइन यहाँको गयल सेनास्थित दलित बस्तीका अधिकांश महिलाहरूमा पाठेघरको समस्या छ । उपचार अभावमा अधिकांश महिलामा जटिल समस्या देखिन थालेको छ ।

लालमतीले १३ वर्षको उमेरमा विवाह गरिन् भने १४ वर्षको उमेरमा आमा बनिन् । ५ सन्तानलाई जन्म दिएकी उनलाई सामान्य काम गर्नसमेत समस्या हुने गरेको छ । ‘पाठेघर दुख्ने समस्याले पहिलेदेखि नै सताउँदै आएको थियो । त्यसबेला सामान्य समस्या होला भनेर पतिलाई समेत जानकारी दिइएन । अहिले उठ्न/बस्नमै समस्या छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसबेला बहुविवाहको समस्या थियो, अर्की पत्नी ल्याउँछन् भनेर रोग लुकाइयो, अहिले सहनै नसक्ने अवस्थामा पुगेकी छु ।’ पाँच सन्तानलाई जन्म दिएकी धनसरीले आर्थिक समस्याका कारण आफूले समयमै उपचार गराउन नपाएको बताइन् । उनका पति रोजगारीका लागि भारतमा छन् ।

Yamaha

कक्षा ७ मा अध्ययनरत गीता नेपाली एक सन्तानकी आमा हुन् । उनीसमेत पाठेघरको समस्याले पीडित छन् । उनका पति रोजगारीका लागि भारतमा छन् । दलित बस्तीमा किशोरीको सानै उमेरमा विवाह गर्ने र विवाहपछि युवाहरू भारतमा वैदेशिक रोजगारीका लागि जाने गरेका छन् । पाठेघरको समस्याबाट दलित बस्तीमा मात्रै ७२ महिला पीडित छन् ।

गुराँस गाउँपालिकामा स्वास्थ्य सेवाको सहज प्रवाह नहुँदा बाहिर जानुपर्ने बाध्यता छ । खडबाडा स्वास्थ्य संस्थाकी अनमी दिवमाला सिजालीले धेरै पटक दलित बस्तीमा गएर पटक–पटक सल्लाह दिएको बताइन् । धेरै किशोरीले कम उमेरमा गर्भधारण गरेको भन्दै असुरक्षित गर्भपतन गराउने गरेकाले पाठेघरको समस्या बढेको बताइन् । वडा नं १ की स्वयंसेविका शिवा खड्काले किशोरीहरूले सामान्य मेडिकलमा गएर ‘ट्याब्लेट’ का भरमा गर्भपतन गराउने गरेकाले पाठेघरको समस्या भएको बताइन् ।

उनका अनुसार तल्लो डुगेश्वरमा रहेका मेडिकलले जथाभावी असुरक्षित गर्भपतन गराउँदै आएका छन् ।

वडा नं ३ का अध्यक्ष गंगाराम खत्रीले चालु आर्थिक वर्षमा पाठेघरको समस्या भएका महिलाको समस्यालाई ध्यानमा राखी शिविर सञ्चालन गर्न लागिएको बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २७, २०७४ १०:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नर्सको भरमा अस्पताल

ज्योती कटुवाल

दैलेख — दुल्लु अस्पताल चिकित्सकविहीन भएपछि आपतकालीन उपचार सेवा ठप्प भएको छ । चिकित्सकसहित २१ जना स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दी रहेको दुल्लु अस्पतालमा अधिकांश पद रिक्त छन् ।

दुई नगरपालिका र दुई गाउँपालिकालाई अस्पतालले सेवा दिइरहेको छ । तर, बिरामीले भनेजस्तो सेवा लिन सकेका छैनन् ।

दुल्लु अस्पतालका निमित्त प्रमुख डा. लाल गुरुङ परीक्षा दिन काठमाडांै पुगेका छन् । डा. लीला देवकोटा सुत्केरी बिदामा बसेकी छन् । डाक्टर नहुँदा दुल्लु नगरपालिका ४ शान्तिबजारका २८ वर्षीया जगत कार्कीको दुई दिनदेखि शव परीक्षण हुन सकेन । पछि जिल्ला अस्पतालबाट डाक्टर पठाएर शव परीक्षण गरियो । आठौं र नवौं तहका डाक्टरको दरबन्दी भए पनि उचित सेवा प्रवाह हुन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ । आठौं तहका दुई डाक्टर बिदामा बसेपछि स्टाफनर्स जानुका श्रेष्ठको भरमा अस्पताल चलिरहेको छ । पाँचजना स्टाफनर्सको दरबन्दी भए पनि आफू मात्र कार्यरत रहेको श्रेष्ठले बताइन् ।

पूर्वऊर्जामन्त्री जनार्दन शर्माको पालामा काजमा ऊर्जा मन्त्रालय तानिएकी जुनेली रावत हालसम्म जिल्लामा फर्किएकी छैनन् । दुल्लु अस्पतालले पटक–पटक पत्राचार गर्दा पनि जिल्ला नर्फकेको अस्पताल व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । प्राय: स्टाफनर्सले अध्ययनको बाहनामा जिल्ला छाड्ने गरेका छन् । स्टाफनर्स सविना चापागाईं अध्ययनका लागि बिदामा बसेको लामो समय भइसकेको छ । उनीजस्तै विभिन्न बहानामा अस्पताल छाड्नेको सख्या बढी छ । केही स्वास्थ्यकर्मी पहुँचका आधारमा सुगम जिल्ला काजमा बस्दै आएका छन् ।

पाँच शय्याको दुल्लु अस्पतालमा बिरामीको चाप बढ्दै गए पनि चिकित्सक र स्वास्थयकर्मी नहुँदा समस्या भएको छ । दुल्लु नगरपालिका, भैरवी गाउँपालिका, चामुन्डा विन्दासैनी नगरपालिका, अछामको तुर्माखादबाट पनि बिरामीहरू स्वास्थ्य सेवा लिन दुल्लु आउने गरेका छन । टाढाबाट उपचारका लागि आए पनि भनेजस्तो उपचार गराउन नपाएको अछाम, तुर्माखाँदकी माया शाहीले बताइन् । ‘अछाम सदरमुकाम जानुभन्दा दुल्लु आउन सजिलो भएकाले यहाँ आएका हौं,’ उनले भनिन्, ‘तर सधैं चिकित्सक नबस्दा उपचारमा सास्ती भएको छ ।’ भैरवीका विशाल बुढाले स्थानीय निकायले ध्यान नदिदा स्वास्थ्यकर्मीको मनपरी बढेको बताए ।

अस्पताल व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष मात्रिकाप्रसाद रिजालले चिकित्सले लामो समयदेखि विभिन्न बहाना बनाउँदै अस्पताल छाड्ने गरेकाले बिरामीको उपचारमा समस्या भएको बताए । दुल्लु नगरपालिकाका प्रमुख घनश्याम भण्डारीले नियमित चिकित्सक बस्ने वातावरण मिलाइने जनाए ।

प्रकाशित : चैत्र २४, २०७४ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT