वर्षदिनमा मुसीकोटले बनायो २४ कानुन

हरि गौतम

रुकुम (पश्चिम) — मुसीकोट नगरपालिकाले एक वर्षको अवधिमा २४ वटा कानुन निर्माण गरेको छ । जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएको एक वर्षको अवधिमा भएका दुई वटा नगर सभाबाट २४ वटा कानुन पारित भएको नगर कार्यपालिकाले जनाएको छ ।

रुकुम (पश्चिम)को मुसीकोट नगरपालिकाको गत चैत्र ३० गते सम्पन्न दोस्रो नगर सभामा सहभागी नगर सभा सदस्यहरु । तस्बिर : हरि गौतम

असार ३२ मा भएको पहिलो नगर सभाबाट ७ र गत चैत्र ३० गते भएको दोस्रो नगर सभाबाट १६ वटा कानुन पारित भएका छन् । काम गर्दै जाँदा आवश्यक परेका खण्डमा कानुन बनाएर अघि बढ्ने गरेको नगर प्रमुख देवीलाल गौतमले बताए । उनले पहिलो सभाबाट पारित ऐन, नियम, नियमावली र कार्यविधिको आधारमा हालसम्म कामकाज चलाइए पनि थप कानुनको जरुरी परेपछि दोस्रो नगर सभाबाट थप कानुन सर्वसम्मत पारित गरिएको जानकारी दिए । कामकाज अघि बढाउन समस्या परेपछि नगर सभा आह्वान गरेर कानुन पारित गरेको उनले बताए । ‘हामी अघि बढ्न समेत समस्या भइसकेको थियो, कानुन नभएपछि हामी ठप्प थियौं, त्यसैले तत्काल आवश्यक थप कानुन बनाइएको हो,’ प्रमुख गौतमले भने ।
पहिलो र दोस्रो नगरसभाबाट पारित कानुनलाई अब राजपत्रमा प्रकाशनको तयारी गरिएको छ ।

Yamaha



पहिलो नगर सभाले कार्यपालिकाका पदाधिकारीको आचारसंहित, नगर सभा सञ्चालन कार्यविधि, नगरपालिकाको आर्थिक ऐन, नगर कार्यपालिकाको बैठक सञ्चालन कार्यविधि, नगर कार्यपालिकाको कार्य विभाजन, कार्य सम्पादन नियमावली र विनियोजन ऐन पारित गरेको थियो । दोस्रो नगर सभाले ६ वटा विधेयक, ९ वटा कार्यविधि, नियम र दिग्दर्शन तथा एउटा नियमावली पारित गरेको छ । दोस्रो नगर सभाबाट न्यायिक समतिले उजुरीको कारबाही किनारा गर्दा अपनाउनुपर्ने कार्यविधिका सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक, आर्थिक कार्यविधि नियमित तथा व्यवस्थित गर्न बनेको विधेयक, स्थानीय कृषि व्यवसाय प्रवर्द्धन विधेयक, प्रशासकीय कार्यविधि नियमित गर्ने विधेयक, शिक्षा विधेयक र सहकारी विधेयक पारित भएको छ ।

यसैगरी उपभोक्ता समिति गठन, परिचालन तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यविधि, 'घ' वर्गको निर्माण व्यवसायीको इजाजत पत्रसम्बन्धी कार्यविधि, नगरपालिकाको राजपत्र, बजार अनुगमन निर्देशिका, एफ.एम.रेडियो व्यवस्थापन तथा सञ्चालन कार्यविधि, करारमा जनशक्ति व्यवस्थापन गर्नेसम्बन्धी नमुना कार्यविधि, एकीकृत सम्पत्ति कर व्यवस्थापन कार्यविधि, वार्षिक योजना तथा बजेट तर्जुमा दिग्दर्शन, टोल विकास समिति गठन तथा परिचालन कार्यविधि र शिक्षा नियमावली पनि दोस्रो नगर सभाले पारित गरेको छ ।

पहिलो र दोस्रो नगरसभाबाट पारित कानुनलाई अब राजपत्रमा प्रकाशनको तयारी गरिएको छ । नगरपालिकाको दोस्रो नगर सभामार्फत नगरपालिकाको राजपत्रसम्बन्धीको नियम बनाएकाले अबको हप्तादिन भित्र नगर सभाबाट पारित सबै ऐन, नियम, कानुन, नियमावली, कार्यविधिलाई राजपत्रमा प्रकाशनको तयारी भइरहेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत माधवप्रसाद शर्माले बताए । नगर सभाबाट पारित कानुन राजपत्रमा प्रकाशन गर्नुपर्ने हुन्छ । नगर कार्यपालिका बैठकका निर्णय तथा नगर सभाबाट पारित कानुन राजपत्रमा नछापेर कामकाज चलाउन सकिने भए पनि राजपत्रमा छाप्दा त्यो थप परिपक्क हुने शर्माले बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : वैशाख २, २०७५ १९:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हिंस्रक ‘ध्रुबे हात्ती’ भेटियो

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — ‘ध्रुबे हात्ती’ आतंकको पर्याय नै हो । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको जंगलबाट निस्केर बस्ती छिर्दै धमाधम मान्छेको ज्यान लिन थालेपछि ‘ध्रुबे’लाई मार्ने निर्णयसमेत भयो । उसलाई मार्नका लागि १६ लाख रुपैयाँ खर्च भयो । तर एकाएक हराएको हात्ती भेटिएको छ ।

कुनै बेला आतंकको पर्याय बनेको चितवनको ‘ध्रुबे’ नामको जंगली भाले हात्ती आइतबार बिहान निकुञ्जको सुखिभार क्षेत्रमा भेटिदा शान्त देखिन्थ्यो ।

निकुञ्जको पश्चिम क्षेत्र सुखिभार जंगलमा आइतबार बिहान देखा पर्दा ‘ध्रुबे’ आफ्नो पहिलेको स्वभावभन्दा विपरीत पाइयो ।

कसैलाई नटर्ने व्यक्तिलाई ‘ध्रुबे’ उपनाम दिने क्रम गाउँ समाजमा मात्रै सीमित थिएन । देशका मुख्य राजनीतिक नेताले पनि एक अर्कालाई घोचपेच गर्दा यो नाम उच्चारण गर्दथे । निकुञ्ज वरपरका गाउँका १५ जनाको ज्यान लिएपछि सरकारले ‘ध्रुबे’ मार्नका लागि हेलिकप्टरसमेत परिचालन गर्‍यो । तर, उ एकाएक बेपत्ता भयो ।

हराएको झण्डै पाँच वर्षपछि सुखिभार जंगलमा पत्रकारहरुको टोली अगाडि आइतबार बिहान देखिँदा ध्रुबे शान्त थियो । अझ भनौं उ प्रेमक्रिडामा मग्न थियो । नयाँ वर्षको रातमा धेरैले रमाइलो गरे । दम्पती र प्रेमी प्रेमिकाहरु सकेसम्म सँगै बसे । संयोग पनि कस्तो भने जंगली हात्ती ‘ध्रुबे’ले पनि नयाँ वर्षको पहिलो रात आफ्नो प्रेमिकासँगै बितायो ।

निकुञ्जको सुखिभार पोष्टमा सिक्रिले बाँधेको पोथी हात्तीलाई सँगै लैजान उसले एक महिनादेखि दाउ हेर्दै आएको थियो । सुखिभार पोष्टमा दुईवटा हात्ती छन् । एउटा भाले हात्ती छ जसको नाम पारसगज हो । अर्को पोथी हात्ती तिर्थमानकली छ । सुखिभार पोष्टका माहुते राजेश सिंहका अनुसार ‘ध्रुबे’ एक महिना अघिदेखि पोथी हात्ती तिर्थमानकलीसँग नजिक हुँदै थियो ।

‘शनिबार राति आएर अलि उत्पात मच्चायो । पोष्टको भाले हात्ती पारसगजलाई पनि हानेर घाउ बनाएको छ । पोथी तीर्थमानकलीको सिक्री नै चुडाएर सँगै लिएर गएको हो’ माहुते राजेशले भने । पोष्टभन्दा लगभग एक किलोमिटर पर घोलसँगैको झाडीभित्र आइतबार बिहान देखिँदा ‘ध्रुबे’ र तीर्थमानकली सँगसँगै थिए । तर माहुतेलाई यसको मेसो थिएन ।

‘म त भित्रै जंगलमा लगेको होला भन्दै थिए । नजिकै रहेछ । अब एक दुई दिनपछि फर्केर आउँला’ माहुते राजेशले भने ।

पोथीसँग बसेपछि भाले हात्ती आक्रमक हुन छाड्छन् । चितवन निकुञ्जका सूचना अधिकारी नुरेन्द्र अर्यालका अनुसार निकुञ्जमा ३१ पोथी र २७ भाले हात्ती छन् । तर धेरै जसो पोथी हात्तीको गर्भाधान जंगली भाले हात्तीबाटै हुन्छ ।

पश्चिम क्षेत्रमा ध्रुबे र पुर्वी क्षेत्रमा रोनाल्डो नामको जंगली भाले हात्तीबाट निकुञ्जका धेरै पोथी हात्तीलाई गर्भधान हुने गरेको छ । भाले हात्तीहरु पोथी हात्तीसँग यौन संसर्ग गर्न नपाउँदा आक्रमक हुने माहुतेहरुको अनुभव छ । ‘पोथी हात्तीसँग बस्न रमाउन पाएपछि अब ध्रुबे त्यस्तो खतारनाक हुँदैन । त्यही भएर मैले बिहान पोष्टको भाले हात्ती चराउन हिँडेको छु’ माहुते राजेशले भने ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत वेदकुमार ढकाल हराएको ध्रुबे हात्ती फर्केको बताउँछन् । 'तर अहिले उ पहिलेको जस्तो आक्रमक र हिंस्रक भने छैन' भन्छन् उनी । ध्रुबे हात्ती २०६९ सालको हिउँदमा निकै आक्रमक भएर निस्केको थियो । उसले त्यो वर्षको कात्तिकदेखि एक महिनाको अन्तरालमा माडीमा मात्रै चारजनाको ज्यान लिएको थियो ।

वि.सं. २०६६ साल माघदेखि मान्छेलाई आक्रमण गरेर ज्यान लिन थालेको उसले तीन वर्षमा १५ जनालाई मारेपछि चितवन र खास गरेर माडीको अवस्था आतंकपूर्ण थियो । ०६९ सालको पुस १ गते बसेको चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहितको बैठकले हात्ती मार्न आदेश दिएको थियो ।

त्यसपछि हात्ती नियन्त्रणमा लिन निरञ्तर दुई हप्तासम्म टोली जंगलमा परिचालित भयो । हात्ती नियन्त्रणमा लिन त्यो बेला १८ वटा घरेलु हात्ती, ४० जना निकुञ्जका कर्मचारी, सेनाको ३२ जनाको विशेष टोली र राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका सातजना कर्मचारी खटिएका थिए । त्यसपछि हात्तीलाई डार्ट (बेहोस) गराएर रेडियो कलर राख्नुका साथै उत्तेजना कम हुनका लागि माद रोकिने औषधि दिइएको थियो । हात्तीको घाँटीमा बाँधेको रेडियो कलर सोही वर्षको माघ २४ मा पर्सा जिल्लाको निर्मलवस्ती नजिक जंगलमा भेटिएको थियो । त्यसअघि नै पुस १५ गतेदेखि नै हात्ती सम्पर्कविहीन भएको थियो ।

‘पाँच वर्षअघि एकाएक हराएको सो हात्ती दुई तीन वर्षयता फेरि देखिएको छ । तर पहिलाको जस्तो कुनै आवेग र हिंस्रक स्वभाव खासै छैन’ चितवन निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत ढकालले भने । हात्ती राम्रो स्मरण शक्ति भएको र विवेक पनि प्रयोग गर्न सकिने जंगली जनावर हो । मान्छे मार्दै जाँदा हेलिकप्टर समेतले पिछा गरेपछि अब मान्छेमाथि जाइलाग्नु हुँदैन भनेर हात्तीले सोचेको पनि हुन सक्ने त्यो बेला ध्रुबे नियन्त्रणमा खटेका एकजना अधिकारीले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७५ १९:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT