राउटेलाई स्थायी परिचयपत्र

राउटे समुदायको स्थायी ठेगाना अब गुराँस गाउँपालिकामा कायम
ज्योति कटुवाल

दैलेख — फिरन्ते जीवन बिताउँदै आएका राउटे समुदायले स्थायी परिचयपत्र पाउने भएका छन् । गुराँस गाउँपालिकाले राउटे समुदायको स्थायी बासस्थान तोकेर शनिबार परिचयपत्र वितरण गर्न थालेको छ । राउटे समुदायको स्थायी ठेगाना अब गुराँस गाउँपालिकामा कायम हुनेछ ।

दैलेखको गुराँस गाउँपालिकामा बस्दै आएका राउटे । तस्बिर : ज्योति

जेठ ३१ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णयअनुसार संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले राउटेको नामथर र ठेगाना खुल्ने गरी परिचयपत्र वितरणको व्यवस्था गर्न गाउँपालिकालाई परिपत्र गरेको थियो । अहिले सरकारले राउटे समुदायका लागि मासिक भत्ताको व्यवस्था गरेको छ । राउटेलाई दिइने परिचयपत्र छपाइको काम अन्तिम चरणमा पुगेको गाउँपालिकाले जनाएको छ । शनिबार परिचयपत्र वितरण गर्ने तयारी गरिएको गुराँस गाउँपालिका अध्यक्ष खेमराज ओलीले बताए ।

राउटे मुखिया सूर्यनारायण शाहीले सरकारले दिने भत्ताका लागि धेरै स्थानमा घुम्नुपर्ने बाध्यता हटेको बताए । उनका अनुसार एकै स्थानमा बस्न पाउँदा राउटे समुदाय खुसी भएका छन् । मौसम र हावापानी अनुकूल भएकाले आफूहरू गुराँसमा बसेको उनको भनाइ छ । उनीहरू अहिले गुराँस गाउँपालिका–८, गर्चे खोलामा बस्दै आएका छन् ।

Yamaha

प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वराज न्यौपानेले भत्ताका लागि राउटेलाई विभिन्न स्थानमा जानुपर्ने बाध्यता हटेको बताए । बासस्थान फेरिरहने कारणले राउटे समुदायबाट अत्यधिक मदिरा सेवन गरी होहल्ला र झैझगडा गर्ने, जथाभावी वन फँडानी गर्ने जस्ता मुद्दा आउने गरेका थिए । ‘अब बासस्थान एकै ठाउँमा भएपछि यस्ता घटना कमी हुने अपेक्षा छ,’ उनले भने, ‘उनीहरूको जीवनस्तर पनि व्यववस्थित हुनेछ ।’

यसैबीच, राउटे समुदायका लागि एईआईएन लक्जेम्बर्गको आर्थिक सहयोगमा सामाजिक सेवा केन्द्र (सोसेक) दैलेखमार्फत राउटे परियोजना सञ्चालन गर्न लागिएको छ । परियोजनाले सन् २०१८ देखि तीन वर्षको अवधिमा एक करोड २७ लाख रुपैयाँको परियोजना सञ्चालन गर्न लागेको हो । संस्थाका संस्थापक अध्यक्ष हीरासिंह थापाले राउटे समुदायको स्वास्थ्य उपचारलाई सहज बनाउन र आनीबानीमा परिवर्तन गर्न कार्यक्रम लागू गरिएको बताए । उनीहरूका लागि पोषण, बाल संरक्षण र साक्षरता कक्षा सञ्चालन गरिने उनको भनाइ छ ।

आधुनिक उपचारमा विश्वास
राउटे समुदायले विगत वर्षमा आधुनिक उपचार पद्धतिमा विश्वास गर्दैनथे । अहिले घाउ चोटपटक लागेमा, ज्वरो, रुघाखोकी जस्ता कुनै स्वास्थ्य समस्या देखिए उनीहरू नजिकैको स्वास्थ्यचौकी वा मेडिकलमा पुग्ने गरेका छन् ।

जंगलमा बस्ने र घुमन्ते जीवनशैली अपनाउने भएकाले उनीहरूको विश्वास जडीबुटी र घरेलु उपचारमा थियो । अहिले उनीहरू कुनै शारीरिक समस्या देखिए बस्ती पुग्ने आगन्तुकसँग डाक्टर वा स्वास्थ्यर्मी पठाइदिन आग्रह गर्छन् ।

राउटे अगुवा सूर्यनारायण शाहीले आधुनिक औषधि उपचारमा विश्वास गर्न थालिएको बताए ।

केही वर्षअघि महामुखिया मैनबहादुर शाहीकी पत्नी दुनीको खुट्टामा क्यान्सर भएपछि शल्यक्रिया गरिएको थियो ।

शल्यक्रिया भएको थियो । काठमाडौंमा उपचारपछि उनलाई सञ्चो भएका कारण राउटेले आधुनिक औषधि र उपचारको भर गर्न थालेका हुन् ।

प्रकाशित : असार २८, २०७५ ११:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

योजना सक्न भ्याइनभ्याइ

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — कर्णाली प्रदेश सरकारको भूमी, व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको एक करोड बजेट एक महिनामा सकिँदै छ । भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको बजेटबाट चालु आर्थिक वर्षमै सकिने गरी जिल्लाका विभिन्न ७ योजना निर्माण हुँदै छन् । गत जेठ महिनाको २९ गते सम्झौता भई कार्यान्वयनमा लगिएको योजनाको काम हतारमा धमाधम भइरहेको छ ।

५ लाखदेखि ८० लाख सम्मका योजना सक्न सम्बन्धित पक्षलाई भ्याइनभ्याइ छ । अबको केही दिनमै काम सकिएको प्रतिवेदन बनाएर योजना कार्यान्वयनकर्ताहरू भुक्तानीका लागि सुर्खेत जानेछन् । ७ वटा योजना निर्माणका लागि प्रदेश सरकारले एक करोड ३७ लाख रुपैयाँ जिल्लामा पठाइदिएको छ ।

त्रिवेणी गाउँपालिका–२, को नागरिक दुग्ध सहकारी संस्था लिमिटेडलाई चिलिङ भ्याटसहितको दूध प्रशोधन केन्द्र (डेरी) सञ्चालनका लागि ८० लाख, त्रिवेणी गाउँपालिका–२, कै सिम्रुतुखोला लघुजलविद्युत् सहकारीको भवन निर्माणका लागि १५ लाख, सानीभेरी गाउँपालिका–३, को सानोभेरी जनप्रवाह कृषि सहकारीको भवन निर्माणका लागि १५ लाख र मुसीकोट नगरपालिका–७,को साँखबेसी तरकारी बीउ उत्पादन कृषि सहकारीको भवन निर्माणका लागि १५ लाख रुपैयाँ प्रदेश मन्त्रालयलबाट आएको छ ।

यसैगरी सिँचाइ योजना निर्माणका लागि चौरजहारी नगरपालिका–११, को जहारी नमुना कृषि सहकारीलाई ५ लाख, सिँचाइ योजना निर्माणकै लागि सानीभेरी गाउँपालिका–३, को सानोभेरी जनप्रवाह कृषि सहकारीलाई ५ लाख र मुसीकोट नगरपालिका–७, को जीवन बाख्रा फार्मलाई भेडा–बाख्रा पवद्र्धन कार्यक्रमका लागि २ लाख रुपैयाँ बजेट कर्णाली प्रदेशको भूमि, व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले विनियोजन गरेको थियो । आर्थिक वर्षको अन्त्यमा आएको बजेट सक्ने हतारो सबै सहकारीलाई छ ।

एक महिनाअघि कामका लागि सम्झौता गरेका सहकारीले काम लगभग सकिसकेको बताएका छन् । स्रिमुतुखोला जलविद्युत् सहकारीका अध्यक्ष लक्ष्मण ओलीले भवन निर्माणको काम सम्पन्न भइसकेको बताए । ‘हामीले काम सकिसकेका छौं, आवश्यक परेको बजेट पाएपछि काम गर्न खासै गाह्रो भएन,’ ओलीले भने, ‘प्रदेश सरकारले हाम्रो कामको अनुगमन गरेर पनि गइसकेको छ ।’ नागरिक दुग्ध सहकारीका अध्यक्ष धिरण शेर्पालीले हतारमा काम गर्नु पर्दा हैरानी व्यहोर्नु परेको बताए ।

थोरै समयमा धेरै काम गर्दा दबाबको महसुुस भएको भनाइ उनको छ । ‘८० लाख प्रदेश सरकारको र १६ लाख बढी सहकारीको बजेटबाट धेरै काम गर्नुपर्ने भयो,’ उनले भने, ‘थोरै समयमा गर्नुपर्दा अलिअलि प्रेसर पर्नु स्वाभाविक हो, तर पनि हामीले काम सकिसकेका छौं ।’ चालु आर्थिक वर्षभित्रै काम गरेर भुक्तानी लिनुपर्ने भएकाले अधिकांशले काम सम्पन्न भएको प्रतिवेदन तयार गरिसकेका छन् ।

सम्झौताका लागि प्रदेश मन्त्रालयका कर्मचारी जिल्लामै आएका थिए भने भुक्तानीका लागि सम्बन्धित सहकारी प्रदेश मन्त्रालयमा जानेछन् । प्रदेश मन्त्रालयबाट आएका सबै योजनाको हालसम्म अनुगमन पनि भएको छैन, अब हुने अवस्था पनि छैन । प्रदेश मन्त्रालयका उप सचिव राजु बस्नेत नेतृत्वको टोलीले सिम्रुतुखोला लघुजलविद्युत् सहकारीको भवन र नागरिक दुग्ध सहकारीको दुध प्रशोधन केन्द्रको मात्रै अनुगमन गरेर सुर्खेत फर्किइसकेको छ ।

प्रकाशित : असार २८, २०७५ ११:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT