पहिरो जोखिममा १२ गाउँ

राजबहादुर शाही

मुगु — जिल्लाका १२ गाउँ पहिरोको उच्च जोखिममा परेका छन् । रिघा, कम्फा, चराप, कालापाल्ता, रावलबाडा, भियालबाडा, माग्री, गमगढी क्याम्पस रोड, गाडेखोला, भटडाडीलगायत १२ गाउँ पहिरोको उच्च जोखिममा परेका हुन् ।

छायाँनाथ नगरपालिकास्थित २१ घरधुरी रहेको भियालबाडा दलित बस्ती पहिरोको सबैभन्दा बढी जोखिममा छ । वर्षामा माथिबाट पहिरो आउने र तलबाट मुगु कर्णाली नदीले कटान गर्न थालेपछि स्थानीयवासी त्रसित भएका छन् ।

केही घर पहिरोले पुरिन थालेपछि स्थानीय घर छोडेर लुम्स बगरमा बस्न जान थालेका छन् । जग्गाजमिन सबै पहिरोले बगाउँदा सुकुम्बासी बन्नुपरेको स्थानीयको गुनासो छ । पहिरोको डरले पुख्र्यौली घर छोडेर बगरछाइलमा बस्नुपरेको भियालबाडाका नन्दबहादुर नेपालीले बताए । ‘जग्गा पहिरोले पुरेपछि बजारको खाद्यान्न किनेर जोहो गर्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘कसरी वर्षा कटाउने भन्ने चिन्ताले सताउन थालेको छ ।’

नगरपालिकाको भटडाडी गाउँमा पनि पहिरोको त्रास छ । माथिबाट पानी परेको बेला पहिरो आउने गरेकाले रात कटाउन कठिनाइ हुने गरेको स्थानीयले बताए । माथिबाट डोजरले सडक खनेपछि गाउँ पहिरोको जोखिममा परेको हो । नगरपालिकाकै कम्फा, चरापगाउँका स्थानीयलाई पहिरोको त्रास छ । करिव ४२ घरधुरी रहेको कम्फा मुनिबाट पहिरो बग्दै गएकाले स्थानीयवासी त्रासमा छन् । पहिरोको जोखिमका कारण माथिलेकमा बस्ती सार्न थालेको स्थानीय धनरूप बडुवालले बताए । ताल्चा विमानस्थलको पानीले कालापाल्तामा पहिरो जान थालेपछि स्थानीयवासी समस्यामा परेका छन् ।

मुगमकार्मारोङ गाउँपालिकास्थित माग्रीका तीन सय घरधुरी पनि पहिरोको जोखिम बढेपछि त्रासमा छन् । मुगु कर्णाली नदीले बर्सेनि गाउँको मुनिबाट कटान गर्दै जाने र माथिबाट पहिरो बढ्दै गएको स्थानीयको भनाइ छ । गाउँमुनि पाँच सय मिटर बढी क्षेत्रफल पहिरोले बर्सेनि बगाउने गरेको स्थानीयको भनाइ छ ।

खत्याड गाउँपालिका–८ र ७ को रिघा गाउँका बासिन्दा पानी पर्न थालेपछि त्रसित हुने गरेका छन् । ठूलो वर्षा हुन थाले स्थानीय पीपलचौतारामा जम्मा हुने गरेको स्थानीयले जनाए । दुई वर्षअघिको वर्षामा पहिरो आउँदा एक दर्जन घर पुरिएका थिए । ‘वर्षातको समयमा राति घरभित्र सुत्न साह्रै डर लाग्छ,’ रिघा गाउँका मनोज गिरीले भने, ‘राति माथिबाट पहिरो खस्ने क्रम बढेको छ, त्यसैले पीपलचौतारीमा बसेर रात कटाउने गरेका छौँ ।’ पहिरोको त्रासले केही घरधुरी विस्थापित भएको उनले बताए ।

Yamaha

सोरु गाउँपालिका–४, रावलबाडाको दलित बस्ती पनि पहिरोको जोखिममा छ । दलित बस्तीको मुनि हुम्ला कर्णाली नदीले कटान गर्दै गइरहेको छ भने माथिबाट दिनहुँ पहिरो खस्ने गरेको छ । ४५ घरधुरी रहेको दलित बस्तीका बासिन्दाले ठूलो पानी परे रातभर जाग्राम बस्ने गरेको बताए । रावलबाडाका बुद्धिसिंह नेपालीले पहिरोका कारण खेती गर्ने जग्गा बर्सेनि मासिंदै गएपछि जीविकोपार्जनमा समस्या भएको बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७५ १०:०७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भत्केको घर फोरेर निस्किए किशोर

भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — जुनीचाँदे–६, छिर्क गर्खाकोटका १२ वर्षीय पारस बुढा कहालीलाग्दो घटना सम्झँदा अझै विक्षिप्त हुन्छन् । आफैंले उद्धार गर्दागर्दै आधा घण्टामै हजुरआमा र बहिनीको पहिरोमा पुरिएर ज्यान गुमेको घटना झलझल्ती सम्झन्छन् ।

जाजरकोट अस्पतालमा जुनिचाँदे–६, छिर्क गर्खाकोटको पहिरो परी घाइते भक्तबहादुर, पारस र खिमा । तस्बिर : भीमबहादुर सिंह । कान्तिपुर

कहालीलाग्दो घटना पहिलो पटक बेहोरेका पारसले हजुरआमा र बहिनी सिर्जनालाई बचाउन नसकेको पीडा भुल्न सकेका छैनन् ।

७ कक्षामा अध्ययरत उनको आँट र बहादुरी देख्दा स्थानीय बासिन्दा दंग छन् । शुक्रबार राति १२ बजे छिर्क गाउँमा माथिबाट खसेको पहिरोले घर पुरिंदा एकै परिवारका तीन जनाको मृत्यु र तीन जना घाइते भए । पहिरोमा पुरिएर ५५ वर्षीया लली बुढा र ९ वर्षीया सिर्जनाले ज्यान गुमाए । सोही पहिरोमा परेर घरमुली ६१ वर्षीय भक्तबहादुर, १२ वर्षीय पारस र ६ वर्षीय खिमा घाइते भए । घाईते तीनै जनाको शनिबारदेखि जाजरकोट अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य बन्दै गएको छ ।

शुक्रबार दिनभर हजुरबा भक्तबहादुर, हजुरआमा लली, बहिनी सिर्जना र खिमा घरमै बसेका थिए । उनी घरमा उज्यालो बाल्नका लागि सल्लोको दियालो खोज्न गएको थिए । ‘दियालो ल्याएर फर्केपछि हजरआमाले खाना पकाउनुभयो । बेलुकी ८ बजेतिर सबै जनाले खाना खायौं,’ उनले भने, ‘९ बजेबाट वर्षा सुरु भयो । दुई घण्टासम्म लगातार ठूलो पानी पर्‍यो । ११ बजेरतिर उक्त पानी रोकिएपछि मात्र हामी निदायौं ।’

घरका तीन कोठामध्ये हजुरबा, दुई बहिनी र पारस एउटा कोठामा सुतेका थिए । बुवा हर्कबहादुर, आमा कली र भाइ राजबहादुर भने तीन दिनअघि घरायसी कामले जुम्ला गएका थिए । ‘सुतिरहेकै बेला राति १२ बजेतिर एक्कासि ड्याम्म आवाज आयो र हामी सुतेकै अवस्थामा पहिरोमा पुरियौं,’ उनले भने, ‘माटोपानी मुखमा पसेपछि मात्र निद्रा खुल्यो र हामी सबै पहिरोमा पुरिएका थियौं । मेरो कम्मर तलको शरीर पहिरोमा पुरिएको थियो ।’ अरू सबै जना पूरै पुरिएका थिए । पारस भत्केको घरको भित्ता फोरेर बाहिर निस्किए । वरपर कोही थिएनन् । अध्यारो थियो । ढुंगा माटोमा पुरिएका हजुरबुवा र बहिनी खिमालाई मुस्किलले एक्लै तानेर बाहिर निकालेको उनी बताउँछन्, ‘हजुरआमालाई खोज्दा भेटाउन सकिनँ ।’

हजुरआमा कराउनु पनि भएन,’ उनले भने, ‘बहिनी सिर्जना गुहार गरिरहेकी थिइन् । उनलाई खोज्दै जाँदा कपाल हात लाग्यो, निकाल्ने प्रयास गरे तर सकिनँ ।’ सोही क्रममा उल्टै आफू आधा पुरिएको पारसले बताए । उनी पहिरोबाट निस्कन नसकेपछि गुहार माग्दा पल्लो घरका टेकबहादुर बुढा आएर पारसलाई निकाले । १५ मिटर माथिबाट रूखसहित पहिरो खसेको थियो । उनकी बहिनी सिर्जनाले एक घण्टासम्म ‘दाइ बचाऊ’ भन्दै गुहार मागिरहेकी थिइन् । त्यसपछि घटनास्थलमा २०/२५ जना छिमेकीहरू जम्मा भए ।

लगातार पहिरो खसिरहेको थियो । कसैले जोखिम मोल्न नसक्दा बहिनी सिर्जना र हजुरआमाको उद्धार सकेनन् । भोलिपल्ट बिहान ९ बजे मात्र पारसकी हजुरआमा र बहिनी सिर्जना मृतावस्थामा फेला परे । १५ घण्टापछि घटनास्थल पुगेको प्रहरी र स्थानीयले पहिरो खोतल्दा उनीहरू मृतावस्थामा फेला परेका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७५ १०:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT