शिक्षक दरबन्दी मिलान भएन

लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या
हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् ।
जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — एक जना शिक्षक भएको हिमगिरि प्रावि लिमाटाङमा कक्षा ३ मा तीन विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । कक्षा ५ सम्म सञ्चालित महांकाल प्रावि, लाङदुकमा ११ विद्यार्थीका लागि दुई शिक्षक कार्यरत छन् ।

१४ विद्यार्थी अध्ययन गर्ने चन्दनाथ प्रावि, नल्लास्याम्नेमा दुई शिक्षक कार्यरत छन् । ३० विद्यार्थी भएको सिद्धार्थ निमावि, बुराउसेमा ६ जनाको दरबन्दी छ । तीन सय विद्यार्थी भएको पञ्चमुखी मावि, ठेहेमा स्वीकृत दरबन्दीको एक र अस्थायी दरबन्दीमा एक गरी दुई शिक्षक मात्र कार्यरत छन् ।

जिल्लामा लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या भएको छ । विद्यार्थी नै नभएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या बढी छ भने विद्यार्थी बढी भएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या न्यून ।

Yamaha

स्थानीयले आफ्ना बालबालिकालाई सदरमुकाम वा सहरमा अध्ययन गराउन थालेपछि प्राथमिक तहका सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या घटदै गएको छ । माथिल्ला तहका विद्यालयमा भने विद्यार्थी संख्या बढी छ । अर्काे गाउँबाट स्थानीयवासीको खेतबारीमा काम गर्न आएका परिवारका बालबालिकाले सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययन गर्ने भएकाले विपन्न विद्यार्थी मौसमी रूपमा विद्यालय जान्छन् । काम सकिएपछि अभिभावकसँगै बालबालिका फर्कने गरेकाले विद्यार्थी मौसमी बनेका हुन् ।

कक्षा ६ देखि १२ सम्म अध्ययन गराउने महादेव माध्यमिक विद्यालय, दार्ममा झन्डै पॉच सय विद्यार्थी र १३ जनामात्र शिक्षक भएको प्रधानाध्यापक भीमसेन बीएमले बताए । ‘लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा जिल्लाभरको पठनपाठन अस्तव्यस्त बनेको छ,’ उनले भने, ‘दरबन्दी मिलान नहुँदासम्म सामुदायिक विद्यालयको पठनपाठन व्यवस्थित हुने देखिँदैन ।’

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईका अनुसार जिल्लामा ३ सय १९ प्रावि, ४६ निमावि र २६ मावि छन् । जिल्लाभर २७ हजार चार सय ४६ विद्यार्थी छन् । शिक्षा नियमावलीअनुसार हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् । करिब एक हजार तीन सय शिक्षक दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि ४ सय ९४ मात्र शिक्षक कार्यरत छन् ।

जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाईका प्रमुख वर्ष फडेराले कम विद्यार्थी संख्या भएका विद्यालयलाई अन्यत्र गाभ्ने योजना भए पनि विभिन्न कारणले सफल नभएको बताए । उनले हिमगिरि प्रावि लिमाटाङ, सेल्मुकाङ प्रावि टल्की र महांकाल प्रावि लाङदुकलाई रल्लिङ मावि बरगाउँमा गाभ्ने योजना बनाइएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०९:३४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सरकारी जागिर छाडेर तरकारी

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — मुसीकोट नगरपालिका–३, माछिमीका ४८ वर्षीय मोहनलाल खड्का सरकारी जागिर छाडेर तरकारी खेतीमा लागे । ग्रामीण स्वास्थ्य कार्यकर्ताको जागिर सुरु गरेका खड्कालाई उतिबेलाको ग्रास्वाकाको तीन सय रुपैयाँ तलब कम लाग्यो ।

मुसीकोट–१३ का गोर्खबहादुर खड्का परिवारसहित बारीमा । तस्बिर : हरि । कान्तिपुर

जागिर छाडेर ताजा तरकारी उत्पादनमा लागेका खड्काले तरकारी बेचेरै करोड बढी कमाइसके ।

‘ठ्याक्कै हिसाबकिताब त गर्न पाएको छैन, तर बजारमा तरकारीको माग बढ्न थालेदेखि नै करोड बढी आम्दानी भइसक्यो होला,’ खड्काले भने । ५ वर्ष तरकारीको बीउ मात्रै उत्पादन गरेका खड्काले १८ वर्षदेखि निरन्तर ताजा तरकारी उत्पादन गर्दै आएका छन् । ७ वर्षसम्म सामान्य तरकारी उत्पादन गर्ने गरेका उनले पछिल्लो ११ वर्ष भने तरकारी मात्रै मनग्यै उत्पादन गरेनन्, आम्दानी पनि सोचेजस्तै गरेका छन् ।

‘तरकारी उत्पादनमा लागेको सुरुका ७ वर्ष तरकारीको माग पनि धेरै थिएन, मूल्य पनि कमै थियो,’ उनले भने, ‘४ रुपैयाँ किलो तरकारीको मूल्य हुन्थ्यो, त्यही नबिक्दा ३ रुपैयाँमा बेच्दा त्यसको खासै आम्दानी भएन ।’ २०६४ सालयता उनको वार्षिक आम्दानी नै ८/९ लाख रुपैयाँ छ । १२ रोपनी आफ्नो र ३ रोपनी अरूको जग्गा बन्धकी लिएर तरकारी खेती गर्छन् । ‘मैले एकुरेट हिसाब कहिल्यै गरिनँ घर खर्च र छोराछोरीको पढाइका लागि खर्च गरेर पनि हरेक वर्ष केही लाख बचेकै थियो,’ उनले भने ।

तरकारी बेचेर पढाएका दुई छोरा सरकारी जागिरे छन् । एउटा छोरीलाई स्नातक पढाइरहेका छन् । दुई छोरा जागिरे भए पनि एउटा छोरालाई थप अध्ययनका लागि मासिक खर्च आफंै दिने गरेको उनले बताए । उनले ३५ लाख मूल्यको घडेरी पनि तरकारी खेतीबाटै जोडेका छन् । बाह्रै महिना सबैखाले तरकारी फलाउने उनको दैनिकी हरेक बिहान ३ बजे नै सुरु हुुन्छ । हरेक उपभोक्ताको चुलोमा तरकारी पुर्‍याउन बिहान ३ बजे नउठी सम्भव नै हुँदैन । बेर्ना लगाउँदा र गोडमेलमा अरूलाई समेत रोजगार दिने गरेको मोहनलालले फलेको सबै तरकारी डोकोमै बोकेर बजार पुर्‍याउँछन् ।

मुसीकोट नगरपालिका–१३, साधनचौरका ५० वर्षीय गोर्खबहादुर खड्का पनि तरकारी बेचेरै करोडपति बनेका छन् । तरकारी खेती गर्न थालेको १५ वर्षको अवधिमा उनले पनि करोड बढी आम्दानी गरेका छन् । हरेक वर्ष सबै खर्च कटाएर पनि ७ लाख बढी नगद बचाउने खड्काले पनि विदेश नगई तरकारी खेतीमा लागेका हुन् ।

विदेश जान भनेर भिसासमेत लगाइसकेका खड्काले स्वदेशमै केही गरौं भनेर तरकारी खेतीतर्फ लागेका थिए । आफ्नो र भाडामा लिइएको एक हेक्टर क्षेत्रफल जग्गामा मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी उत्पादन गर्ने खड्काले खुर्सानीबाट धेरै आम्दानी गर्छन् । उनको तरकारी खेती गर्ने तरिका एडभान्स नै छ । हरेक पटक तरकारी लगाउँदा र भित्र्याउँदाको मिति लेखेर राख्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०९:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT