‘हेलो मुख्यमन्त्री’ को सहयोग लिँदै स्थानीय

विकृतिदेखि नयाँ–नयाँ विकासका योजना टिपाउने क्रम बढ्दो छ, दैनिक औसतमा १० वटा जति गुनासो आउने गर्छन्
प्रकाश अधिकारी

सुर्खेत — ‘जेठ २८ गते बाबियाचौरमा अटोरिक्सा दुर्घटना भयो । दुर्घटनामा श्रीमती र दुई महिने छोरी गुमाएँ । चालकसँग लाइसेन्स थिएन । चालकको पनि घटनास्थलमै मृत्यु भयो । छिमेकीबाट सापटी लिई किरिया खर्च जुटाएँ । दुर्घटना भएको एक महिना बितिसक्यो । सञ्चालक क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन वास्ता गर्दैनन् । तत्काल क्षतिपूर्ति स्वरूप किरिया खर्च दिलाउन पहल गरिदिनुपर्‍यो ।’

पञ्चपुरी नगरपालिका ५ का तीर्थबहादुर शाहीले असार २८ गते मुख्यमन्त्री हटलाइन सेवा १०९६ मा टिपाएको गुनासो हो यो । मुख्यमन्त्री कार्यालयले भोलिपल्टै जिल्ला प्रशासन र ट्राफिक प्रहरीलाई पत्र लेख्दै कानुनबमोजिम क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन आग्रह गर्‍यो । मुख्यमन्त्री कार्यालयले पत्राचार गरेको एक सातामै अन्तत: सिद्धपाइला यातायात प्रालिले मृतकका परिवारलाई २५ हजार किरिया खर्च उपलब्ध गरायो । सात वटै प्रदेशमध्ये कर्णालीले पहिलोपटक सुरु गरेको ‘हेलो मुख्यमन्त्री’ कार्यक्रम कर्णाली प्रदेशका आवाजविहीनहरूको आवाज बन्न पुगेको छ ।


स्थानीय प्रहरी नेतृत्वसमक्ष बारम्बार गुनासो गर्दासमेत कुनै सुनुवाइ नभएको भन्दै चन्दननाथ नगरपालिका ३ का जनक बुढाले पनि ‘हेलो मुख्यमन्त्री कार्यक्रम’ कै सहारा लिए । उनले साउन ५ गते हटलाइन सेवामा यस्तो गुनासो टिपाए– घरेलु रक्सीले टोलमा झगडा बढायो । प्रहरीलाई खबर गर्दा वास्तै हुँदैन ।

Yamaha


प्रहरी हवल्दार राजेन्द्र सुनुवार र भीमबहादुर बुढाले त झन् कमिसन खाएर उल्टै रक्सी पार्न मद्दत गर्छन्, घरेलु मदिराले समाजलाई नै अशान्त बनाउन थाल्यो । प्रहरीलाई कारबाही हुन्छ कि हुँदैन ? हटलाइन सेवाका कर्मचारीले उनको गुनासोलाई आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयमा पठाए । मन्त्रालयले घरेलु मदिरा नियन्त्रण र प्रहरी आचरण सुधारसम्बन्धी कार्ययोजना पेस गर्न जुम्ला प्रहरीलाई पत्राचार गर्‍यो । मन्त्रालयको पत्राचारपछि ती दुई प्रहरी कर्मचारीको ड्युटी परिवर्तन भयो । त्यसपछि जुम्ला प्रहरीले घरेलु मदिरामा कडाइ गर्‍यो ।


स्थानीयस्तरमा समाधान हुन नसकेका विभिन्न प्रकृतिका समस्याहरू, विकास योजनामा देखिएको लापरबाहीबारे सर्वसाधारणले हटलाइन सेवाको सहायता लिने गरेको पाइएको छ । आफ्नो गुनासाका सम्बोधन भएपछि पुन: त्यही हटलाइनमा फोन गर्दै गुनासोकर्ताले मुख्यमन्त्री कार्यालयलाई धन्यवादसमेत भन्ने गरेका छन् । गुनासोकर्ता यस्तो व्यवहारबाट हटलाइन सेवाका कर्मचारीहरू पनि उत्साही छन् ।


हटलाइनमा प्रदेश सरकारका लागि उपयोगी सुझाव पनि आउने गरेका छन् । सल्यान कपुरकोट गाउँपालिकाका प्रकाश ओलीले संघीय सरकारबाट सञ्चालित गरिवी निवारण कोषका कार्यक्रमहरू अचानक बन्द हुँदा गाउँ–गाउँमा करोडौं बजेट समूहमै थन्किएकाले प्रदेश सरकारलाई स्वामित्व लिन सुझाव दिए । कोषद्वारा सञ्चालित विभिन्न समूहमा हाल करोडौं बजेट छ । प्रदेश सरकारलाई उक्त कार्यक्रम सञ्चालन गर्न उनले आग्रह गरे ।


उनकै सुझाव ग्रहण गर्दै मुख्यमन्त्री कार्यालयले पनि संघीय सरकारसँग गरिबी निवारण कार्यक्रम प्रदेशलाई हस्तान्तरण गर्न पत्राचार गरेको छ । मुख्यमन्त्री कार्यालयले गरिबी निवारणलाई सम्बोधन गर्ने गरी विशेष कार्यक्रम लागू गर्ने र त्यसपूर्व गरिबीको वास्तविक तथ्यांक संकलन गर्न स्थानीय तहलाई निर्देशन पनि दिइसकेको छ ।


मुख्यमन्त्री कार्यालयका सूचना तथा सञ्चार समन्वय शाखा प्रमुख हरिप्रसाद देवकोटाले हटलाइन सेवा प्रभावकारी भएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

तराईलाई पहाडी तरकारीको भर

पहाडको मीठो र स्वादिलो हुने भएकाले खोजीखोजी लगिन्छ
वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — वर्षायाममा तराईका खेतीयोग्य जमिन जलमग्न हुने भएकाले त्यहाँका बासिन्दा पहाडी तरकारीमा निर्भर हुन्छन् । व्यापारीले यहीं आएर खरिद गरेर लैजान्छन् । कपिलवस्तुको चन्द्रौटा र गोरुसिंगेमा लाग्ने हाटबजारमा अर्घाखाँचीको तरकारी ग्राहकले खोज्ने व्यापारी बताउँछन् ।

‘गाडीमा तरकारी ढुवानी गर्छौं,’ व्यापारी अनिष तिवारीले भने, ‘कृष्णनगर नाका हुँदै भारतसम्म पुर्‍यान्छ ।’ उपभोक्ताले पहाडी तरकारी खानलाई मीठो, स्वादिलो र स्वस्थकर मान्दै किन्ने गरेको उनले बताए ।


तिवारीका अनुसार सीमा नाका भारतमा व्यवसाय र रोजगारी गर्नेले पहाडी तरकारी पठाइदिन फोनमै खबर गर्छन् । र, त्यसबापतको पैसा बैंक खातामा जम्मा गरिदिन्छन् । पहाडी तरकारी तराई र सीमापारि बजारमा अत्यधिक माग रहेको र पुर्‍याउनै नसकिएको अर्का व्यापारी केपी गुप्ताले बताए । वर्षामा पहाडको तरकारी खोसाखोस हुने र खान पनि मीठो हुने उनले बताए ।


‘वर्षामा फलफूलबाहेक सबै तरकारी यहींकै बिक्री गर्छौं,’ सन्धिखर्कका व्यापारी तिलक केसीले भने, ‘तराईका व्यापारीले फोन गरेर पहाडको तरकारी गाडीमा पठाइदिन भन्छन् । कृषकले गाउँबाट बोरामा ल्याएको तरकारी सीधै उता पठाइदिन्छु ।’ हिउँदमा यहाँ उत्पादन भएको भन्दा तराईबाटै सस्तोमा तरकारी उत्रिन्छ । तर, वर्षामा पहाडको तरकारीको माग तराईमा पनि धेरै रहेको केसीले बताए ।


तराईबाट व्यापारी अर्घाखाँची आउन थालेपछि यहाँ वर्षे तरकारी उत्पादन गर्ने कृषक पनि बढेका छन् । किमडाँडाका पुष्करनाथ बन्जाडेको २५ रोपनी बारीमा अन्न खेती छैन । सिमी, बोडी, लौका, करेला, घिरौंला, तोराय, गोभी, भिन्डी, चिचिन्डा, फर्सीलगायत काँक्रा बारीमा लटरम्मै फलेका छन् । हिउँदमा भाउ पर्दैन । तराईको तरकारी सन्धिखर्क बजारमा सस्तोमा आइपुग्छ । तर, वर्षे तरकारी महँगोमा तराई जान्छ । ‘हिउँदमा भन्दा तेब्बर भाउमा बिक्री हुन्छ,’ उनले भने, ‘उत्पादन गर्न त्यति सजिलो छैन । वर्षामा पानी धेरै भएर झाल नै पग्लिने, फल कम लाग्ने र रोगकीराले नाश पारिदिने खतरा बढी हुन्छ ।’


मकैभन्दा तरकारी खेतीले आम्दानी चौगुना हुने किसान बताउँछन् । गाई र भैंसी पनि पालेका छन् । ‘गहुँत संकलन गरेर ड्रममा सात दिनसम्म राख्ने र तरकारीका बोटमा राखेपछि राम्रो फल्छ,’ बन्जाडेले भने, ‘विषादी राख्नै पर्दैन ।’ चिसो मौसममा फलेको पहाडको तरकारी स्वालिदो र मीठो मान्दै कपिलवस्तु र रूपन्देहीका व्यापारी किन्न आउने उनले बताए ।


‘यहाँको तरकारी बोरामा प्याक गरेर बस र ट्रकबाटै तराई झारिन्छ,’ उनले भने, ‘तरकारीबाटै मैले वर्षमा १३ लाख रुपैयाँ बैंक बचत गरेको छु ।’ यहाँका किसानले वर्षामा घर र गोठको छानोको पानी एक थोपा पनि नोक्सान हुन दिँदैनन् । हिउँदमा सिँचाइ गर्न प्लास्टिक पोखरीमा पानी संकलन गर्छन् । चारवटा प्लास्टिक पोखरीमा ४ लाख लिटर पानी अट्छ ।


घोचेखोलाका गणेश बन्जाडेले पनि वर्षे तरकारीबाट राम्रो आम्दानी गरेको बताए । बजार नजिकै भएकाले ग्राहक घरमै पुगेर किन्छन् । ‘वर्षामा त जति उत्पादन गरे पनि पुर्‍याउन सकिँदैन,’ उनले भने, ‘दैनिक फोन गरेरै म आउँदैछु, यति मात्रामा यस्तो तरकारी चाहियो भन्छन् ।’


किमडाँडा, धारापानी, अर्घा, खाँचीकोट नरपानीलगायत सदरमुकाम नजिकका गाउँमा उत्पादित वर्षे तरकारी तराई झारिन्छ । खिदिम, मैदान, पटैटी र पोखराथोकमा उत्पादन भएको तरकारी गाडीबाट झन्डै पाँच घण्टामा बुटवल पुग्छ । पोखराथोकका कृषक चन्द्रकान्त पौडेलले बुटवलबाट व्यापारीले फोनमा तरकारी पडाइदिन भनेर दैनिक फोन गर्ने बताए । ‘पोखराथोक–तानसेन वर्षामा पनि मिनी बस चल्छन्,’ उनले भने, ‘बुटवल र भैरहवाका व्यापारीलाई गाडीबाट तरकारी पठाउँछौं ।’


१२ वर्ष भारतमा नोकरी गर्दा टीकाराम विकलाई परिवारलाई खर्च पुर्‍याउन कठिन थियो । तर, तीन वर्षदेखि अन्नखेती छाडेर पाखोबारीमा तरकारी लगाएका उनले वर्षमा तीन लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । ‘१२ रोपनी बारीमा गोलभेडा र तरकारी खेती गरेको छु,’ उनले भने, ‘बुटवल र भैरहवाका व्यापारीको माग धान्नै सकस छ ।’


चार वर्षसम्म दुबईमा रोजगारी गरेर फर्किएका हरि पाण्डे तरकारीबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि दंग छन् । वर्षे तरकारीबाट तेब्बर कमाइ भएपछि उनले भिसा रद्द गरेर ६ रोपनी बारीमा तरकारी खेती गरेका छन् । ‘तरकारी खेतीले राम्रो आम्दानी दिएको छ,’ उनले भने, ‘यहाँको शीतलतामा तरकारी खेती गर्नुको बेग्लै मजा छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT