पूर्णिमा जात्रामा देउडाको रौनक

सदरमुकाममा जम्मा भएका स्थानीयल जोडी मिलाएर देउडा गीतमै सवालजवाफ गरिरहेछन
जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — सदरमुकाम सिमकोटमा धामी नचाउँदै देउडा प्रदर्शन गरेर पूर्णिमा जात्रा सुरु भएको छ । जात्राका कारण सिमकोटमा चहलपहल बढेको छ ।

जात्राका लागि नयाँ कपडा र गहना खरिद गर्ने चलन छ । जात्राका लागि नयाँ कपडा र गहना खरिद गर्ने चलन छ ।

त्रयोदशीका दिनमा सुरु भएर पूर्णिमाको दिनसम्म मेला सञ्चालन हुनेछ । जात्राको अवसरमा देवताको मन्दिरमा धामी नाच हुने गरेको छ । तीन दिनसम्म देउडा नाचेर स्थानीयले रमाइलो गरेका छन् । एकादशीदेखि पूर्णिमासम्म धामी र पुजारीले व्रत बसेर सादा एक छाक खाने गरेका छन् ।

Yamaha

धामी नाचबाट सुरु हुने जात्राको पहिलो दिन त्रयोदशीमा स्याम्नेको मष्टोको माडु (मन्दिरमा) देवताको पूजा गरिन्छ ।

दोस्रो दिन चतुर्दशीमा कालासिल्तो र पूर्णिमाका दिन बाँडफालो देवताको मन्दिरमा पूजा गरी धामी नाच्ने प्रचलन छ । सबै देवताका आआफ्नै धामी र पुजारी हुन्छन् । दिनभरि मिष्ठान्न खाने र धामी नचाउने चलन रहेको अगुवाको भनाइ छ ।

देवताको पूजा पुजारीबाहेक अन्यले गर्न नमिल्ने परम्परा छ । देवताको मन्दिरलाई स्थानीय भाषमा माडु भनिन्छ । पूजाको दिन बिहान ब्राह्मणले माडुमा होम गरेपछि मात्रै पूजा सुरु हुन्छ । पूजा सकिएपछि दिउँसो धामी नाच्ने र नाचपछि मुख्य धामीले महत्त्वपूर्ण भविष्यवाणी गर्ने गरेका छन् । बेलुका युवायुवती देउडा नाचमा रमाउने गर्छन् ।

परेवाका दिनदेखि तीन दिनसम्म देउडा नाचमा रमाउँदै मनोरञ्जन लिने गरिएको छ । जात्रा हेर्न छिमेकी गाउँबाट सबै धर्म र जातजातिका युवायुवती, बालबालिका र वृद्ध आउने गरेका छन् । सदरमुकाममा जम्मा भएका स्थानीयलले आआफ्नो जोडी मिलाई सवालजवाफ गर्दै देउडामा दोहोरी गाउने गरेका छन् । हुम्लामा दसैंभन्दा धामीको नाचलाई महत्त्व दिने प्रचलन छ ।

दसैंमा नयाँ कपडा खरिद नगर्ने यहाँका बासिन्दालाई धामी नाचमा भने नयाँ कपडा लगाउने अनिवार्यजस्तै छ । जात्रामा नयाँ गहना बनाउने, खरिद गर्ने र मिष्ठान्न खाने प्रचलन कायमै छ । जात्राका लागि सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाइएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ९, २०७५ १०:२७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

शिक्षक दरबन्दी मिलान भएन

लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या
हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् ।
जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — एक जना शिक्षक भएको हिमगिरि प्रावि लिमाटाङमा कक्षा ३ मा तीन विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । कक्षा ५ सम्म सञ्चालित महांकाल प्रावि, लाङदुकमा ११ विद्यार्थीका लागि दुई शिक्षक कार्यरत छन् ।

१४ विद्यार्थी अध्ययन गर्ने चन्दनाथ प्रावि, नल्लास्याम्नेमा दुई शिक्षक कार्यरत छन् । ३० विद्यार्थी भएको सिद्धार्थ निमावि, बुराउसेमा ६ जनाको दरबन्दी छ । तीन सय विद्यार्थी भएको पञ्चमुखी मावि, ठेहेमा स्वीकृत दरबन्दीको एक र अस्थायी दरबन्दीमा एक गरी दुई शिक्षक मात्र कार्यरत छन् ।

जिल्लामा लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या भएको छ । विद्यार्थी नै नभएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या बढी छ भने विद्यार्थी बढी भएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या न्यून ।

स्थानीयले आफ्ना बालबालिकालाई सदरमुकाम वा सहरमा अध्ययन गराउन थालेपछि प्राथमिक तहका सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या घटदै गएको छ । माथिल्ला तहका विद्यालयमा भने विद्यार्थी संख्या बढी छ । अर्काे गाउँबाट स्थानीयवासीको खेतबारीमा काम गर्न आएका परिवारका बालबालिकाले सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययन गर्ने भएकाले विपन्न विद्यार्थी मौसमी रूपमा विद्यालय जान्छन् । काम सकिएपछि अभिभावकसँगै बालबालिका फर्कने गरेकाले विद्यार्थी मौसमी बनेका हुन् ।

कक्षा ६ देखि १२ सम्म अध्ययन गराउने महादेव माध्यमिक विद्यालय, दार्ममा झन्डै पॉच सय विद्यार्थी र १३ जनामात्र शिक्षक भएको प्रधानाध्यापक भीमसेन बीएमले बताए । ‘लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा जिल्लाभरको पठनपाठन अस्तव्यस्त बनेको छ,’ उनले भने, ‘दरबन्दी मिलान नहुँदासम्म सामुदायिक विद्यालयको पठनपाठन व्यवस्थित हुने देखिँदैन ।’

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईका अनुसार जिल्लामा ३ सय १९ प्रावि, ४६ निमावि र २६ मावि छन् । जिल्लाभर २७ हजार चार सय ४६ विद्यार्थी छन् । शिक्षा नियमावलीअनुसार हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् । करिब एक हजार तीन सय शिक्षक दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि ४ सय ९४ मात्र शिक्षक कार्यरत छन् ।

जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाईका प्रमुख वर्ष फडेराले कम विद्यार्थी संख्या भएका विद्यालयलाई अन्यत्र गाभ्ने योजना भए पनि विभिन्न कारणले सफल नभएको बताए । उनले हिमगिरि प्रावि लिमाटाङ, सेल्मुकाङ प्रावि टल्की र महांकाल प्रावि लाङदुकलाई रल्लिङ मावि बरगाउँमा गाभ्ने योजना बनाइएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०९:३४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT