पूर्णिमा जात्रामा देउडाको रौनक

सदरमुकाममा जम्मा भएका स्थानीयल जोडी मिलाएर देउडा गीतमै सवालजवाफ गरिरहेछन
जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — सदरमुकाम सिमकोटमा धामी नचाउँदै देउडा प्रदर्शन गरेर पूर्णिमा जात्रा सुरु भएको छ । जात्राका कारण सिमकोटमा चहलपहल बढेको छ ।

जात्राका लागि नयाँ कपडा र गहना खरिद गर्ने चलन छ । जात्राका लागि नयाँ कपडा र गहना खरिद गर्ने चलन छ ।

त्रयोदशीका दिनमा सुरु भएर पूर्णिमाको दिनसम्म मेला सञ्चालन हुनेछ । जात्राको अवसरमा देवताको मन्दिरमा धामी नाच हुने गरेको छ । तीन दिनसम्म देउडा नाचेर स्थानीयले रमाइलो गरेका छन् । एकादशीदेखि पूर्णिमासम्म धामी र पुजारीले व्रत बसेर सादा एक छाक खाने गरेका छन् ।

Yamaha

धामी नाचबाट सुरु हुने जात्राको पहिलो दिन त्रयोदशीमा स्याम्नेको मष्टोको माडु (मन्दिरमा) देवताको पूजा गरिन्छ ।

दोस्रो दिन चतुर्दशीमा कालासिल्तो र पूर्णिमाका दिन बाँडफालो देवताको मन्दिरमा पूजा गरी धामी नाच्ने प्रचलन छ । सबै देवताका आआफ्नै धामी र पुजारी हुन्छन् । दिनभरि मिष्ठान्न खाने र धामी नचाउने चलन रहेको अगुवाको भनाइ छ ।

देवताको पूजा पुजारीबाहेक अन्यले गर्न नमिल्ने परम्परा छ । देवताको मन्दिरलाई स्थानीय भाषमा माडु भनिन्छ । पूजाको दिन बिहान ब्राह्मणले माडुमा होम गरेपछि मात्रै पूजा सुरु हुन्छ । पूजा सकिएपछि दिउँसो धामी नाच्ने र नाचपछि मुख्य धामीले महत्त्वपूर्ण भविष्यवाणी गर्ने गरेका छन् । बेलुका युवायुवती देउडा नाचमा रमाउने गर्छन् ।

परेवाका दिनदेखि तीन दिनसम्म देउडा नाचमा रमाउँदै मनोरञ्जन लिने गरिएको छ । जात्रा हेर्न छिमेकी गाउँबाट सबै धर्म र जातजातिका युवायुवती, बालबालिका र वृद्ध आउने गरेका छन् । सदरमुकाममा जम्मा भएका स्थानीयलले आआफ्नो जोडी मिलाई सवालजवाफ गर्दै देउडामा दोहोरी गाउने गरेका छन् । हुम्लामा दसैंभन्दा धामीको नाचलाई महत्त्व दिने प्रचलन छ ।

दसैंमा नयाँ कपडा खरिद नगर्ने यहाँका बासिन्दालाई धामी नाचमा भने नयाँ कपडा लगाउने अनिवार्यजस्तै छ । जात्रामा नयाँ गहना बनाउने, खरिद गर्ने र मिष्ठान्न खाने प्रचलन कायमै छ । जात्राका लागि सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाइएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ९, २०७५ १०:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

शिक्षक दरबन्दी मिलान भएन

लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या
हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् ।
जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — एक जना शिक्षक भएको हिमगिरि प्रावि लिमाटाङमा कक्षा ३ मा तीन विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । कक्षा ५ सम्म सञ्चालित महांकाल प्रावि, लाङदुकमा ११ विद्यार्थीका लागि दुई शिक्षक कार्यरत छन् ।

१४ विद्यार्थी अध्ययन गर्ने चन्दनाथ प्रावि, नल्लास्याम्नेमा दुई शिक्षक कार्यरत छन् । ३० विद्यार्थी भएको सिद्धार्थ निमावि, बुराउसेमा ६ जनाको दरबन्दी छ । तीन सय विद्यार्थी भएको पञ्चमुखी मावि, ठेहेमा स्वीकृत दरबन्दीको एक र अस्थायी दरबन्दीमा एक गरी दुई शिक्षक मात्र कार्यरत छन् ।

जिल्लामा लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा पठनपाठनमा समस्या भएको छ । विद्यार्थी नै नभएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या बढी छ भने विद्यार्थी बढी भएका विद्यालयमा शिक्षक संख्या न्यून ।

स्थानीयले आफ्ना बालबालिकालाई सदरमुकाम वा सहरमा अध्ययन गराउन थालेपछि प्राथमिक तहका सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या घटदै गएको छ । माथिल्ला तहका विद्यालयमा भने विद्यार्थी संख्या बढी छ । अर्काे गाउँबाट स्थानीयवासीको खेतबारीमा काम गर्न आएका परिवारका बालबालिकाले सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययन गर्ने भएकाले विपन्न विद्यार्थी मौसमी रूपमा विद्यालय जान्छन् । काम सकिएपछि अभिभावकसँगै बालबालिका फर्कने गरेकाले विद्यार्थी मौसमी बनेका हुन् ।

कक्षा ६ देखि १२ सम्म अध्ययन गराउने महादेव माध्यमिक विद्यालय, दार्ममा झन्डै पॉच सय विद्यार्थी र १३ जनामात्र शिक्षक भएको प्रधानाध्यापक भीमसेन बीएमले बताए । ‘लामो समयदेखि दरबन्दी मिलान नहुँदा जिल्लाभरको पठनपाठन अस्तव्यस्त बनेको छ,’ उनले भने, ‘दरबन्दी मिलान नहुँदासम्म सामुदायिक विद्यालयको पठनपाठन व्यवस्थित हुने देखिँदैन ।’

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईका अनुसार जिल्लामा ३ सय १९ प्रावि, ४६ निमावि र २६ मावि छन् । जिल्लाभर २७ हजार चार सय ४६ विद्यार्थी छन् । शिक्षा नियमावलीअनुसार हिमाली जिल्लामा २० विद्यार्थी बराबर एक शिक्षकको दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि अधिकांशमा अपर्याप्त छन् । करिब एक हजार तीन सय शिक्षक दरबन्दी हुनुपर्ने भए पनि ४ सय ९४ मात्र शिक्षक कार्यरत छन् ।

जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाईका प्रमुख वर्ष फडेराले कम विद्यार्थी संख्या भएका विद्यालयलाई अन्यत्र गाभ्ने योजना भए पनि विभिन्न कारणले सफल नभएको बताए । उनले हिमगिरि प्रावि लिमाटाङ, सेल्मुकाङ प्रावि टल्की र महांकाल प्रावि लाङदुकलाई रल्लिङ मावि बरगाउँमा गाभ्ने योजना बनाइएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०९:३४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT