बेमौसमी तरकारीबाट ५ लाख

भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — भेरी नगरपालिका–५, इभरका मनवीर रोकाय १५ वर्षअघि भारतीय बजारमा काम खोज्दै हिंड्न बाध्य थिए । विगतमा काम खोज्न कालापहाड धाउने उनी हिजोआज आफ्नै खेतबारीमा रमाएका छन् ।

जाजरकोटको भेरी नगरपालिका–५, इभरका कृषक मनवीर र उनको बेमौसमी तरकारी खेती । तस्बिर : भीमबहादुर

मनवीरलाई तरकारी बिक्री, गोडमेल, बिउ–बिजनको चाँजोपाँजो मिलाउन भ्याइनभ्याइ छ ।

Yamaha

उनी १२ वर्षदेखि व्यावसायिक तरकारी खेती गर्दै आएका छन् । मनवीर भेरी नगरपालिकामा बेमौसमी तरकारी खेती गर्नेमध्येका अब्बल किसान मानिन्छन् । उनी बेमौसमी खेतीबाट मनग्गे आम्दानी लिन सफल भएका छन् । व्यावसायिक तरकारी खेतीबाट उनको वार्षिक पाँच लाख आम्दानी हुने गरेको छ । तरकारी खेतीमा थोरै लगानीबाट धेरै आम्दानी हुने गरेको मनवीरले बताए । ‘व्यावसायिक तरकारी खेतीमा धनको लगानीभन्दा श्रमको लगानी धेरै हुन्छ,’ उनले भने, ‘बिउ किन्नेबाहेक अन्य आर्थिक खर्च छैन ।’

तरकारी खेतीले घरपरिवारको जीवनशैलीमा परिवर्तन ल्याएको उनले बताए । मनवीरले तरकारी उत्पादनबाटै ६० लाख बढी आम्दानी गरिसकेका छन् । तरकारी खेतीको आम्दानीबाट खलंगा बजारमा चारकोठे घर, सुर्खेतमा एउटा घडेरी र इभरमा ५ रोपनी जग्गा जोड्न सफल भएको उनले बताए । तरकारीको आम्दानीबाटै चार छोराछोरीलाई उचित शिक्षाको प्रबन्ध मिलाएको उनको भनाइ छ । ‘गरिबीका कारण मैले पढ्न नपाए पनि नानीबाबुलाई व्यावसायिक शिक्षा पढाउन लागिपरेको छु,’ उनले भने ।

पाँच रोपनी खेतबारीमा व्यावसायिक तरकारी खेती गरेका मनवीरले मलका लागि भैंसी तथा गोरुसमेत पालेका छन् । उनको खेतबारी मकै, गहुँ, जौ, कोदो, धान उत्पादनको साटो मौसमी तथा बेमौसमी तरकारीले हराभरा देखिन्छ । परिश्रम गरे आम्दानीको चिन्ता नहुने उनले बताए । २०६१ सालमा कालापहाडबाट घर फर्केपछि गाउँमै केही गरेर देखाउने उद्देश्यले तरकारी व्यवसाय सुरु गरेको
उनले जनाए ।

इभर गाउँमा प्रगतिशील कृषक समूह स्थापना गरेर व्यावसायिक कृषिसम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन गरेको उनको भनाइ छ । तरकारी खेतीका लागि साबिकको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले बीउ, तालिम, ज्ञान तथा सीप र प्रविधिमा सहयोग गरेको छ । २०७१ साल यता उच्च मूल्य कृषि वस्तु विकास आयोजनाले सिंचाइ कुलो, सडक निर्माण, टनेल, उन्नत बीउ अनुदानमा सहयोग गरेको छ ।

कृषक समूहका अध्यक्षसमेत रहेका मनवीरले आयोजनाकै कारण व्यावसायिक तरकारी खेतीबाट इभर गाउँका बासिन्दाले आर्थिक आम्दानीमा फड्को मारेको बताए । विगतको निर्वाहमुखी तरकारी खेती व्यावसायिक बनेको छ,’ उनले भने, ‘आम्दानी बढेसँगै समाजमा इज्जत तथा प्रतिष्ठा पनि बढेको छ ।’ तरकारी खेतीमा जिल्लाकै नमुना कृषकका रूपमा परिचित मनवीरले पटकपटक अग्रज तथा उत्कृष्ट किसानको पुरस्कार हात पारेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:५३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जीवनजल छैन स्वास्थ्य संस्थामा

स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएसँगै निजी मेडिकलमा भीड लाग्न थालेको छ
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — जिल्लाका सबै स्वास्थ्य संस्थामा सरकारले उपलब्ध गराउनुपर्ने नि:शुल्क औषधि जीवनजललगायत अत्यावश्यक औषधिको अभाव भएको छ । औषधिको अभाव हुँदा बिरामीहरू निजी मेडिकलमा महँगो मूल्य तिर्न बाध्य छन् । 

बझाङका स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएपछि निजी क्लिनिकमा लागेको बिरामीको भीड । तस्बिर : वसन्तप्रताप

सिक्स कि कमोडिटिज भनिने ६ प्रकारका मुख्य तथा अत्यावश्यक औषधि जीवनजल र जिंक चक्कीसमेत सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा छैनन् । अभावका कारण बिरामीहरूले सितैमा पाउनुपर्ने औषधि पनि महँगो मूल्यमा खरिद गर्नु परिरहेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । वर्षातको समयमा बढी देखिने झाडापखाला रोगका बिरामीको संख्या बढिरहेका बेला प्रारम्भिक उपचारका लागि नभई नहुने यस्ता औषधिको अभाव हुँदा समस्या बढेको हो ।

‘स्वास्थ्य चौकीमा जीवनजल पनि पाइँदैन,’ तल्कोट गाउँपालिकाकी रूपा सुनारले भनिन्, ‘निजी मेडिकलमा जाँदा दस थरी औषधि दिएर सामान्य बिरामीबाट चर्काे शुल्क असुल्छन्,’ उनले सामान्य पखाला लागेको आफ्नो बच्चाको उपचार गर्नका लागि एक हजार ८ सय खर्च गर्नुपरेको बताइन् ।

तल्कोट गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख सिद्धराज भण्डारीले गाउँपालिकाले खरिद गर्न अनुमति नभएको र नि:शुल्क औषधिहरू जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले उपलब्ध नगराएका कारण लामो समयदेखि अभाव भएको बताए । उनले भने, ‘जिल्लामा माग गर्‍यो भने हामीसँग ढुवानी गर्ने रकम हुँदैन, कसरी ल्याउने भन्ने जवाफ आउँछ, गाउँपालिकालाई यस्ता औषधि खरिद गर्ने अनुमति नै छैन ।’

गाउँपालिकाभरिका स्वास्थ्य संस्थामा आउने बिरामीमध्ये १५ देखि २० प्रतिशतको हाराहारीमा पखाला र पानीजन्य रोगका बिरामी हुने गरेको बताउँदै उनले भने, ‘धेरै समस्या भइसक्यो, अब त नियममा जे भए पनि गाउँपालिका आफैंले खरिद गर्ने कि भन्ने सोचिरहेका छौं ।’ उनले सिक्स कि कमोडिटिजभित्र पर्ने र गर्भवती महिलालाई दिइने आइरन चक्की र धेरैले प्रयोग गर्ने परिवार नियोजनका साधनहरू डिपो, पिल्स र कण्डम जस्ता वस्तुको पनि अभाव रहेको बताए ।

जिल्लाकै सबैभन्दा बढी जनसंख्या रहेको बुंगल नगरपालिकामा माथिका बाहेक सिटामोल, मेट्रोनिडाजोल, एमोक्सासिलिन, एमक्लोर र बच्चाहरूको उपचारका लागि प्रयोग हुने सिरप (झोल औषधि) हरूको समेत अभाव छ । ‘नगरपालिकाको स्टोरमा कुनै पनि औषधि छैन । स्वास्थ्य संस्थाहरूमा पनि यस्ता औषधि सकिएका छन्,’ बुंगल नगरपालिकाको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख वीरबहादुर धामीले भने, ‘खरिदका लागि पहल त गरेका हौं तर रकम निकासा प्रक्रियामा ढिलाइ भएकाले तत्काल खरिद गर्न सकिएको छैन ।’ स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएसँगै निजी मेडिकलमा भीड लाग्न थालेको छ ।

‘कुनै–कुनै दिन त दैनिक ६०/७० जनासम्म बिरामी आइरहेका छन्,’ पछिल्लो एक महिनादेखि मेडिकलमा बिरामी चाप बढ्दै गएकामा एकजना मेडिकल सञ्चालक अशोक मल्लले भने, ‘पानीजन्य
रोगको संक्रमणबाट पीडित भएकाहरू धेरैआउने गरेका छन् ।’ उनले मेडिकलमा सरदर दैनिक ३० देखि ३५ जनासम्म बिरामी आउने गरेको बताए ।

यता जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका निमित्त प्रमुख भानुभक्त जोशीले भने अत्यावश्यक मानिने जीवनजल, जिंक चक्कीलगायत ६ प्रकारका औषधिहरू जिल्लामा रहेको तर स्थानीय तहमा ढुवानी गर्ने खर्च कार्यालयमा नहुने भएकाले नपठाएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT