एकै वडामा सात दह

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — मुसीकोट नगरपालिका–७, साँख गाउँमा अवस्थित साँख दहबारे जिल्ला बाहिरका बासिन्दालाई पनि थाहा छ । तर वडा ७ मा अन्य साना दहसमेत छन् । अन्य ६ र साँख दहका दुईवटा भिन्नता छन् । साँख दह गाउँको बीचमा छ भने अन्य दह जंगल बीचमा ।

रुकुम पश्चिम मुसीकोट नगरपालिका–७, साँखको जंगलमा रहेको दह । तस्बिर : हरि

साँख दहमा बाह्रै महिना पानी हुन्छ भने अन्य ६ वटा दह केही महिना सुक्खा हुन्छन् । साबिक साँख गाविसका १, २, ३, ५ र ७ नम्बर वडा समेटेर बनाइएको हालको मुसीकोट ७ मा सातवटा दह छन् । साँख दह, ठूली दह, छिप्री दह, स्यानी दह, खारा दह, बैरी दह र रिन दह यस वडामा अवस्थित दह हुन् ।


Yamaha

साँखबाहेक अन्य दह जंगलमा छन् । जसमध्ये अधिकांश दह मध्यपहाडी लोकमार्ग नजिक पर्छन् । ऐतिहासिक र धार्मिक हिसाबले साँख दह जत्तिकै अरू दहहरू पनि महत्त्वपूर्ण भएको वडाअध्यक्ष हिमबहादुर पाण्डेले बताए ।


ठूली, छिप्री र स्यानी दह एकअर्कासँग जोडिएका छन् । स्यानी दहको छेउ र ठूलीदह माथीको लेकमा हरेक मंसिरे र फागु पूर्णिमाको दिन पूजाआजा गरिन्छ । जंगलको बीचमा रहेकाले यी दह धार्मिक आस्थाका धरोहर भएको गाउँले बताउँछन् । स्थानीय पूर्णबहादुर बुढाले दहको छेउमा रहेका मन्दिरमा पूजाआजा गर्दा अनिष्ट हुनबाट जोगिने, अनावृष्टि नहुने विश्वास रहेको बताए । उनका अनुसार ठूली, छिप्री र स्यानी दहको एक किलोमिटर टाढा खारा दह छ भने अलि टाढा बैरी र रिन दह पर्दछन् ।


प्राकृतिक, धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्वका भए पनि यी दहहरू ओझेलमा छन् । साँख दहबाहेक अन्य दहको बारेमा प्रचारप्रसार हुन नसकेको वडाअध्यक्ष पाण्डेले बताए । ‘साँख दह गाउँको बीचमै छ, नजिकैबाट मध्यपहाडी लोकमार्ग भएकाले यसको बारेका धेरैलाई थाहा छ तर अरू ६ वटा दह ओझेलमै छन्,’ अध्यक्ष पाण्डेले भने ।


वर्षका आठ महिना पानी हुने यी दह वर्षा याममा भरिएका कारण रमाइला हुन्छन् भने हिउँदमा सुक्खा हुँदा पशुपक्षी चर्ने कारणले रमाइला मानिन्छन् । ठूली, छिप्री र स्यानी दहमा मध्यपहाडी लोकमार्गबाट एक घण्टा उकालो पैदल हिँडेपछि पुगिन्छ भने बैरी र रिन दह नजिकै छन् । पहिल्यैदेखि यी दहका बारेमा प्रचारप्रसार तथा संरक्षणका लागि खासै पहल नभएको स्थानीयले बताएका छन् ।


चालु आर्थिक वर्षमा मुसीकोट नगरपालिकाले छिप्री र स्यानी दहको बीचमा मन्दिर बनाउन एक लाख बजेट विनियोजन गरेको वडाअध्यक्ष पाण्डेले बताए । यो बाहेक नगरपालिकाले दहको प्रचारप्रसार र संरक्षणका लागि कुनै कार्यक्रम बनाएको छैन ।


क्रिकेट मैदान बनाउने प्रयास
मुसीकोट ७ का सात दहमध्ये ठूली दहमा क्रिकेट मैदान बनाउने प्रयास भए पनि त्यसले सार्थकता पाउन सकेन । आर्थिक बर्ष २०७३/०७४ मा क्रिकेट मैदान बनाउन भन्दै दस लाख बजेट पनि विनियोजन गरिएको थियो । संसद् विकास कोषको बजेट जिल्ला विकास समितिमार्फत परिचालन गरिएको थियो ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ १०:०४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विद्यालयमा अपांगमैत्री भवन

एलपी देवकोटा

जुम्ला — तिला गाउँपालिका–२, भुङ्गेडी स्थित कालिका आधारभूत विद्यालयमा अपांगमैत्री भवन निर्माण गरिएको छ । अपांगमैत्री भवन निर्माण भएपछि बिभिन्न शारीरिक समस्या भएका विद्यार्थीको पठनपाठन सहज बनेको छ ।

जुम्लास्थित कालिका आधारभूत विद्यालयमा निर्माण भइरहेको अपांगमैत्री भूकम्प प्रतिरोधी भवन । तस्बिर : एलपी

शारीरिक अशक्तता भएका तिला गाउँपालिका–२ का हरियो नेपालीले यसअघि विद्यालयको पुरानो भवनमा बसेर पढ्दा विभिन्न समस्या आएको बताए । ‘जीर्ण भवन त्यसमा पनि अपांगमैत्री कक्षा कोठा नहुँदा पठनपाठनमा समस्या थियो,’ उनले भने, ‘समान्य कक्षाकोठाभित्र बसेर पढ्दा सिकाइमा समस्या भोग्नुपरेको थियो, अपांगमैत्री भवन बनेपछि पठनपाठन पनि गुणस्तरीय हुने अपेक्षा छ ।’

उनी विद्यालयमा कक्षा ६ मा अध्ययनरत छन् । अपांगता भएका टेक बोहोराले भवनका कारण सिकाइको स्तर अब माथि उठ्ने जनाए । ‘नयाँ बनेको भवनमा सहजै आवतजावत गर्ने सकिने भएको छ,’ उनले भने, ‘कक्षा कोठा पनि अपांगमैत्री भएकाले पठनपाठनका लागि सास्ती भोग्नु नपर्ने भयो ।’ विद्यालयमा कक्षा ८ सम्म पठनपाठन भइरहेको छ ।

विद्यालयमा सात वटा मात्रै कोठा भएकाले अन्य विद्यार्थीको पठनपाठनमा समेत समस्या थियो । विद्यालयका प्रधानाध्यापक लालबहादुर बुढाले भूकम्प प्रतिरोधात्मक चार कोठे पक्की भवन बनेपछि विद्यार्थी खुसी भएको बताए । ‘अरू साथीहरूसँग बसेर पढ्दा विद्यार्थीलाई धेरै समस्या थियो,’ उनले भने, ‘अब पठनपाठन पनि व्यवस्थित हुनेछ ।’

विद्यालयमा तीन सय ५४ जना विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । अपांगता भएका एक दर्जन विद्यार्थीले अध्ययन गर्दै आइरहेका छन् । ‘विद्यालयमा कक्षा कोठा अभावका कारण एक सय ४० जनासम्म विद्यार्थीलाई एउटै कोठामा राखेर पढाउनुपर्ने बाध्यता थियो,’ उनले भने, ‘अब त्यो झन्झटबाट पनि मुक्ति पाइयो ।’

प्लान नेपालको सहयोगमा सांग्रिला एसोसिएसनले ८० लाख रुपैयाँको लागतमा अपांगमैत्री भवन र छात्रछात्राका लागि चर्पीसमेत निर्माण गरेको सांग्रिला एसोसिएसनका प्रोग्राम म्यानेजर जय श्रेष्ठले बताए ।

विद्यार्थीको चाप धेरै भएको र कक्षा कोठाहरू साँघुरो र कम भएकाले भवन निर्माणमा सहयोग गरेको उनको भनाइ छ । संस्थाले खानेपानीको समस्यासमेत समाधान गरेको उनले जनाए । गाउँमा अपांगमैत्री विद्यालय भवन बनेपछि लिही गाउँका स्थानीय समेत खुसी भएको अभिभावक पूर्ण रावतले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ १०:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT