गाउँमा खानेपानी परियोजना

कान्तिपुर संवाददाता

दैलेख — नौमुले गाउँपालिका ३, द्वारीमा खानेपानी तथा सरसफाइको क्षेत्रमा सुधार ल्याउनेगरी कोरियाली रेडक्रसको सहयोगमा खानेपानी परियोजना सुरु गरिएको छ । नेपाल रेक्रस सोसाइटी जिल्ला शाखामार्फत उक्त योजना सञ्चालन गर्न थालिएको हो ।

सरसफाइ, स्वच्छता तथा खानेपानी व्यवस्थापन परियोजनाले द्वारीका स्थानीयलाई खानेपानीको पहुँचमा पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

तीन वर्षसम्म सञ्चालन हुने उक्त परियोजनाले खानेपानी व्यवस्थापनतर्फ आयोजना निर्माण र मर्मत सम्भार गर्ने शाखाले जनाएको छ । परियोजना अधिकृत हीरासिंह विश्वकर्माले क्षेत्रको विस्तृत सर्भे गरेर कुन ठाउँका समुदायमा खानेपानीको समस्या छ भन्नेबारे सम्भाव्यता अध्ययन गरिने उनले बताए । सम्भाव्यता अध्ययनकाआधारमा योजना छनोट गरिनेछ ।

उनका अनुसार परियोजनाले समावेशी सरसफाइतर्फ विद्यालय तथा समुदायमा शौचालय निर्माण र मर्मत सम्भारसँगै जुठ्यान तथा गोठ व्यवस्थापनसमेत गरिनेछ । नौमुलेका ९ वटा विद्यालयमा परियोजनाले काम गर्ने शाखाले जनाएको छ । शाखाकाअनुसार अति विपन्न घरपरिवारलाई शौचालय निर्माणमा सहयोग गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ ।

लैंगिक समावेशीकरणतर्फ महिला सशक्तीकरण र आयआर्जन तथा क्षमता अभिवृद्धिमा जोड दिइएको छ । सरसफाइ अभियान, व्यवहार परिवर्तन र स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिने अधिकृत विश्वकर्माले जनाए, ‘सरसफाइको अवस्था सुधारमा महिलाको सहभागिता बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ,’ उनले भने, ‘विद्यालयमा जुनियर रेडक्रस सर्कल बनाई कार्यक्रमको उद्देश्यअनुरूप तालिम तथा गोष्ठी सञ्चालन गर्ने तयारीमा छौं ।’ परियोजनाले सरसफाइ, स्वच्छता तथा खानेपानी व्यवस्थापनको क्षेत्रमा पहिलो वर्ष ८५ लाख ८ हजार रुपैयाँ खर्च गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:५१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

डोल्पामा ४ फिट हिउँ

हिमपातले हवाई यातायात ३ दिनदेखि अवरुद्ध 
गाउँ–गाउँबीच हिउँले सम्बन्धविच्छेद
कान्तिपुर संवाददाता

डोल्पा — यतिबेला डोल्पाका सबै गाउँ हिमपातले सेताम्मे बनेका छन् । डोल्पाको सबैभन्दा होचो ठाउँ त्रिवेणीसम्म सेताम्मे हुने गरी भएको हिमपातले डोल्पालीहरूको जनजीवनलाई निकै प्रभावित बनाएको छ । 

मुगुमा शुक्रबार राति परेको हिउँले सेताम्मे देखिएको गमगढी बजार क्षेत्र । तस्बिर : राजबहादुर शाही/कान्तिपुर

उच्च हिमाली हावापानी भएको डोल्पा जिल्लामा यो वर्ष माघभित्र पटक पटक हिमपात भएको छ । हिमपातले हवाई यातायात ३ दिनदेखि अवरुद्ध छ । स्थानीयस्तरमा सञ्चालन भएको जिप सेवासमेत अवरुद्ध भएको छ । हावापानी तथा वातावरण चिसो बनेकाले जनजीवन कष्टकर बनेको छ ।

हिमपातका कारण गाउँगाउँसमेत आपसमा सम्बन्ध विच्छेद भएका छन् । तल्लो डोल्पाकै गाउँ–गाउँमा आवतजावत गर्ने बाटो अवरुद्ध भएका छन् भने माथिल्लो डोल्पाका बस्तीहरूलाई जोड्ने बाटो त साताअघि नखुल्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।

बलाङ्ग्रा लेक र मौरे लेकमा ४ फिटभन्दा बढी हिउँ जमेका कारण बाटो अवरुद्ध भई जुम्लाबाट काइगाउँ हुँदै दुनै आउने तथा जाने हुलाक सेवा अवरुद्ध भएको जिल्ला हुलाक कार्यालय डोल्पाले जनाएको छ । हिमपातले गाउँघरमा कामकाजदेखि लिएर सबै चहलपहलमा कठिनाइ आएको छ ।

यही माघ महिनाभित्र तेस्रोपटक नदीको किनारैसम्म हिउँ जम्ने गरी हिमपात भएकाले वातावरण निकै चिसो बनेको छ । हिमपातले चिसो बढेकाले जनजीवन कष्टकर बनेको किर्डाक नेपालका ओमबहादुर चन्दले बताए । उनले थपे आफ्नो गाउँ तालीमा गाईबस्तुहरू चराउन त के पानी खुवाउन धारा तथा खोलासम्म लिन जानसमेत समस्या भएकाले गोठमै घसाएर राखिएको छ । यो अवस्था डोल्पाका सबै गाउँमा देखिएको छ ।

हिमपातले चैत १० गतेबाट हुने एसईई परीक्षाको तयारीका लागि सञ्चालन भएका ट्युसन कक्षाहरू समेत तीन दिनदेखि अवरुद्ध रहेका छन् । सरकारी कार्यालयहरूमा समेत हिमपातले चिसो भई सेवाग्राही निकै कम भएको सरकारी कार्मचारीहरू बताउँछन् ।
डोल्पाको सबैभन्दा होचो स्थान त्रिवेणीमा ३ इन्च हिउँ जमेको छ भने उच्च बस्तीहरूमा ३ फिटसम्म हिउँ जमेकाले जनजीवन निकै कष्टकर बनेको हो ।

हवाई लगायतका यातायातका सेवा अवरुद्ध भएकाले डोल्पा आउने नेपालगन्जमा र नेपालगन्जबाट सुर्खेत जाने जुफाल विमानस्थलमा ३ दिनदेखि यात्रुहरू अलपत्र परेका छन् । हिमपातले चिसोका कारण जनजीवन निकै कष्टकर बनेको भए पनि कृषकहरूमा भने खुसी बढेको छ । माघमा भएको हिमपातले जमेको हिउँ लामो समयसम्म रहने र यसले आगामी अन्नबाली तथा वातावरणमा राम्रो गर्ने भन्दै कृषकहरू खुसी भएका छन् ।

हिउँको वर्षा
मुगु– जिल्लामा प्रतिदिन हिउँमाथि हिउँ थपिंदै जान थालेको छ । हिमालदेखि बेंसी क्षेत्रका खोला, वनपाखाहरूमा हिउँ ढपक्कै ढाकिएका छन् । पहिलो र दोस्रोपटक हिउँ पर्दा उत्साहित स्थानीय, कर्मचारी बारम्बार हिउँ थपिन थालेपछि उराठ मान्न थालेका छन । शुक्रबार राति फेरि गमगढी बजार क्षेत्रमा सेताम्मे हुने गरी हिउँ परेको छ ।

लगातार झरी र हिउँले जनजीवन कष्टपूर्ण हुन थालेको छ । अब हिउँ र वर्षा पुग्यो, कहिले मौसम सुध्रिएलाभन्दा स्थानीय आकाशतिर हेर्न थालेका छन् । यो पटक हिउँ र झरीले वाक्क लगायो गमगढी बजार निवासी पदम रावलले भने । उच्च लेकाली बस्तीका स्थानीयलाई झन् कष्टकर हुन थालेको छ । गाउँमा जमेको हिउँ पग्लिन नपाउँदै फेरि हिउँमाथि हिउँ जम्न थालेपछि वरपर हिंड्डुल गर्न चौपाया वस्तु चराउन वन/जंगलबाट घाँस/दाउरा ल्याउन मुस्किल हुन थालेको छ ।

मुगु गाउँमा शुक्रबार राति परेको हिउँ र पहिलेको हिउँ गर्दा करिब ५ फिट पुगेको स्थानीयको भनाइ छ । पटक पटकको भारी हिमपातले गर्दा वन/जंगलमा औली, सल्लो, लेकाली सल्लो, बाँझ, लालीगुराँसका रूख ढलेका छन् । मुगु गाउँका स्थानीयलाई घर बाहिर निस्कन गाह्रो भएको छ सोवा, बाम, मुर्मा, डोल्फु, चितै, पापुलगायत बस्तीमा तीन फिट हिउँ जमेपछि पशुदेखि मानवीय जनजीवन कष्टकर बनेको छ । चौंरी गोठहरू हिउँले पुरिन थालेका छन् ।

मुन्दु, कोटिला, रोवा, र्‍याङच्याकटी, शोभा गाउँका स्थानीय भेडाबाख्रा चराउन जंगलतिर लैजान नसक्दा गोठभित्र थुनेर राख्न बाध्य छन् । हिउँले गर्दा अन्न सुकाएर कुटपिन गर्न कठिनाइ भएको छ । पर्यटकीयस्थल रारामा चार फिट हिउँ जमेको होटलवालाले जानकारी गराए । हिउँले गर्दा यातायात सेवादेखि घोरेटो बाटो अवरुद्ध हुँदा स्थानीयलाई सास्ती हुन थालेको छ । दुई/तीनदेखि रारा विमानस्थलमा जहाज नचल्दा नेपालगन्ज–सुर्खेत झर्ने र मुगु आउने यात्रु एयरपोर्टमा अलपत्र परेका छन् ।

एक दर्जन यात्रु रारा एयरपोर्टको होटलमा बस्न बाध्य भएका छन् । गमगढी नाग्मा सडक खुलाउन सडक डिभिजन कार्यालयबाट एस्काभेटर ल्याएर आएका कर्मचारीलाई झन् कठिन भएको छ । हिउँ पन्छाएको सडक फेरि सेताम्मे बनेको छ । गमगढी बजारमा एसईई
परीक्षार्थीलाई बिहान–बेलुका ट्युसन पढ्न मुस्किल भएको छ । हिमपात र झरीका कारण एसईईका विद्यार्थीलाई ट्युसन पढ्न मुस्किल भएको महाकाली माध्यमिक विद्यालयकी शिक्षिका सम्झना शाहले बताइन् ।

झरी र हिउँले छायानाथ रारा नगरपालिकाको झापागाडा, ताल्चा, कार्कीबाडा, हेन्निकाँध, निगालेलगायत बस्तीका किसानहरूको हिउँदे तरकारी बन्दा, काउली, साग नष्ट भएको छ । प्लास्टिकटर्नेलमा क्षति पुगेको छ । हिउँले बन्दा, काउलीलाई क्षति गरेको कार्कीबाडा गाउँका तरकारी कृषक बालचन्द कार्कीले बताए ।

यातायात सेवा अवरुद्ध हुँदा जिल्लामा औषधि अभाव हुने संकेत देखिएको जिल्ला अस्पतालका चिकित्सक डबल मल्लको भनाइ छ । विकास निर्माणका कामकाज ठप्प हुन थालेका छन् । हिउँले आँखा दुख्ने, चिसो बढेर रुघाखोकी, ज्वरो देखा पर्ने चिकित्सकको भनाइ छ कर्मचारीहरूलाई कार्यालय जान, आउन मुस्किल हुन थालेको छ ।

गाउँबस्तीका स्थानीयलाई खाद्यवस्तु किनमेल गर्न गमगढी बजारतिर आउन समस्या भएको छ । लेकाली बस्तीमा टाढाबाट पाइपमार्फत ल्याएको पानी पनि जम्दा हिउँ पगालेर पानी निकाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ । भरी र हिमपातले गर्दा गमगढी बजार क्षेत्रको व्यापार घटेको व्यापारीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT