कर्णालीमा बढ्दै महिला हिंसा

कान्तिपुर संवाददाता

वीरेन्द्रनगर — समयमै हिंसाका घटना निराकरण नगरे महिलामाथि हुने घटनाले विकराल रुप लिने सरोकारवालाले जनाएका छन् । राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले बुधबार वीरेन्द्रनगरमा आयोजना गरेको ‘मानव अधिकारको संरक्षण एवं सुरक्षामा प्रहरीको जवाफदेहिता’ विषयक कार्यक्रमका सहभागीले कर्णालीमा महिला हिंसा बढ्दै गएकोमा चिन्ता व्यक्त गरे । 

प्रदेश प्रहरी कार्यालको तथ्यांक अनुसार वर्षेनि महिला हिंसाको घटना १ सय ५ प्रतिशतले बढदै गएको छ । प्रदेश प्रहरीका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा महिला हिंसाका १ हजार २ सय ४८ घटना घटेका छन् ।

आर्थिक वर्ष ०६५/६६ मा हिसाका घटनाको संख्या ५ सय १६ थियो । यस्तै अवस्था रहे अबको पाँच वर्षमा महिला हिंसाको घटना १ हजार ३.८ प्रतिशतले बृद्धि हुने प्रदेश प्रहरी प्रमुख (डिआइजी) महेशविक्रम शाहले बताए । उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा ९२ जबर्जस्ती करणीका घटना घटेका छन् ।

महिलामाथि संवेदनशीलताको कमीले हिंसाले ठूलो रूप लिँदै गएको डिआइजी शाहले बताए । प्रदेश प्रहरीका अनुसार सुर्खेतमा मात्रै १ हजार ४ सय ६८, दैलेखमा ४ सय २१, जाजरकोटमा २ सय ३४, रुकुममा २ सय ९१ हिंसाका घटना घटेका छन् । सबैभन्दा कम डोल्पामा १२ घटना चालु आर्थिक वर्षमा घटेको प्रहरीको तथ्यांक छ ।

तथ्यांक अनुसार यस वर्ष सुर्खेतमा १ सय २४, रुकुममा ३८, सल्यानमा ३५ जबरजस्ती करणीका घटना घटेका छन् । ‘सुर्खेतमा लागुऔषध, महिला हिंसा र जवरजस्ती करणीका घटना सबैभन्दा बढी घटेका छन्,’ डिआइजी शाहले भने, ‘अरू जिल्लामा पनि यो संख्या बढ्दै गइरहेको छ ।’ सुर्खेतमा चार वर्षयता १हजार ४ सय ६८ महिला हिंसाका घटना घटेको उनले सुनाए ।

कर्णालीमा अन्य प्रदेशको तुलनामा हिंसाका घटना धेरै हुने गरेको कार्यालयले जनाएको छ । समाजमा आपराधिक मानसिकता बढदै जाँदा हिंसाका घटना मौलाउँदै गएको प्रहरीको विश्लेषण छ । नवज्योति केन्द्रकी प्रतिनिधि शर्मिला बिसीले हिंसापीडित महिलालाई समाजमा पुर्नस्थापना गराउन विभिन्न सीपमूलक तालिमको आवश्यकता रहेको बताइन् ।

अधिकारकर्मी मधुरानी ढकालले अझै पनि समाजमा मानवीय संवेदनाको विकास हुन सकेको नसकेको बताइन् । रुकुम पश्चिमका प्रहरी प्रमुख डिएसपी सुमित खड्काले पीडितलाई समर्थन गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गर्न जरुरी रहेको बताए । उनका अनुसार हिंसाको मुख्य कारण मदिरा हो । अधिवक्ता गीता कोइरालाले हिंसा न्यूनीकरण गर्न समाज चेतनशील हुन जरुरी रहेको बताइन् ।

‘कुलत, मदिरा र लागूऔषधका कारण हिंसाले भयानक रूप लिएको छ,’ उनले भनिन्, ‘हिंसाका कारण महिलामा विभिन्न शारीरिक, मानसिक तथा आर्थिक असर पर्न थालेका छन् ।’ राष्ट्रिय मानवधिकार आयोग, जुम्लाका प्रमुख रमेश थापाले जुम्लामा महिला अधिकारलाई पहिलो स्थानमा राखिएको पाइएको बताए । वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक देवबहादुर बोहराले कानुन सुधार भए पनि हिंसाका घटना बढ्दै गएको जनाए ।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगकी सदस्य मोहना अन्सारीले महिलालाई घरेलु हिंसाको पात्र बनाउन परिवारका गहना हुन् भन्ने उपमा दिइएको बताइन् । ‘त्यो उपमाभित्र कति यातना छ भन्ने कुरा पीडित महिलालाई मात्र थाहा हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसैले घर–समाजमा घटेका घटना लुकाइने गरिएका छन् ।’

उनका अनुसार केही वर्ष अघिसम्म महिला हिंसालाई सामान्य रुपमा लिइएकाले समस्या जटिल बन्दै गएको हो । समाजको पुरातनबादी सोच नहटाएसम्म महिलाहरू यस्ता घटनाको भागेदार भइरहनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

कार्यक्रमका सहभागीले हिंसापीडितका लागि कोष स्थापना गर्न जरुरी रहेको भन्दै व्यवस्थापनका लागि प्रदेश सरकारसँग माग गरे । निर्णयमा पुरुषको एकाधिकार, छाउपडी प्रथा, समुदायमा पुरुषको वर्चश्वलगायत कारण हिंसा बढिरहेको उनीहरूको भनाइ छ । घरेलु हिंसालाई सामान्य मान्ने र घरमै दबाउने चलन पनि विकराल रूप लिँदै गएको सरोकारवाला बताउँछन् ।

मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाहीले महिलाका मुद्दालाई प्राथमिकता दिइरहेको बताए । ‘पुँजीको प्रतिस्पर्धाले हिंसा मौलाउँदै गएको हो,’ उनले भने, ‘न्यायिक प्रक्रिया झन्झटिलो हुँदा थप समस्या भइरहेको छ ।’ उनले सामान्य तरिकाले पीडितलाई न्याय दिन सबै निकाय क्रियाशील हुनुपर्ने जनाए । कार्यक्रममा कर्णालीका १० सहित दाङ, रोल्पा, बर्दिया, रुकुम पूर्वलगायत जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी र प्रहरी प्रमुखको सहभागिता थियो ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७६ ०९:४६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हिमालमुनि रनिङ शिल्ड

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — वरीपरी अग्ला पहाड । नजिकै चित्रीपाटन र पाटनमा सेताम्य हिउँ । चित्रिपाटनसँगै देखिने सिस्ने हिमालको चुचुरोमा टल्कने हिउँ । तल निरन्तर बग्ने जलीगाड । जलीगाड नजिकै मिलेको खदी गाउँ । खदी गाउँमै रनिङ शिल्ड सुरु भएको छ ।

रुकुम पश्चिमको आठबीसकोट नगरपालिकास्थित हिमालय मावि खदीमा आयोजना गरिएको प्रथम नगरस्तरीय रनिङ शिल्ड उद्घाटनका सहभागी ।तस्बिर : हरि/कान्तिपुर

आठबीसकोट नगरपालिकाले वडा ३ को खदीमा पहिलो पटक नगरस्तरीय रनिङ शिल्ड आयोजना गरेको हो ।

हिमालय माध्यामिक विद्यालयको प्रांगणमा नगरभित्रका विद्यालयका विद्यार्थीले विभिन्न खेलमा प्रतिस्पर्धा सुरु गरेका छन् । स्थानीय सरकार बनेपछि आठबीसकोट नगरपालिकाले पहिलो पटक नगरस्तरीय रनिङ शिल्ड आयोजना गरेको हो । खदी समुद्र सतहदेखि झण्डै दुई हजार मिटर उचाइमा छ ।

अन्य १३ वडामा रहेका विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकसमेत खदी उक्लिएका छन् । ‘वरीपरी पहाड, चित्रीपाटन, चित्रीपाटमा हिउँ र सिस्ने हिमालसमेत देख्न पाइने रहेछ,’ कालिका मावि सुन्दरपानीकी मनिषा बटालाले भनिन्, ‘नगरले आयोजना गरेको यो नगर स्तरीय रनिङ शिल्डले हिमालको नजिक पुर्‍यायो ।’ उनले खदी पुग्न बाटोमा दुःख भए पनि खदी पुगिसकेपछि भने रमाइलो लागेको बताइन् ।

खदीमा आयोजित रनिङ शिल्ड शिल्डमात्रै नभएर एउटा शैक्षिक भ्रमण पनि भएको जनता माध्यामिक विद्यालय झिन्चौरका प्रध्यानाध्यापक पूर्णबहादुर चन्दले बताए । ‘आफ्नै नगरभित्र भएर यहाँसम्म नपुगेकाहरूका लागि यो ठूलै भ्रमण हो,’ प्रअ चन्दले भने, ‘विद्यार्थीले शिल्डमा त प्रतिस्पर्धा गर्ने छन् नै बाटो र यस क्षेत्रको वातावरणले थप सिक्ने अवसर पनि जुरेको छ ।’

पर्यटकीय क्षेत्रसमेत भएकाले प्रथम नगरस्तरीय रनिङ शिल्ड खदीमा गर्ने निर्णय गरिएको नगर प्रमुख गोर्खबहादुर केसीले बताए । यसअघि हुने जिल्लास्तरीय राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड नहुने भएपछि विद्यार्थीको प्रतिभा प्रष्फुटन र अतिरिक्त त्रियाकलापमा विद्यार्थीको सहभागिता जनाउन नगरस्तरीय रनिङ शिल्ड आयोजना गरिएको उनले जनाए ।

जिल्लाका ६ स्थानीय सरकारमध्ये आठबीसकोट नगरपालिका रनिङ शिल्ड आयोजना गर्ने पहिलो नगरपालिका बनेको छ । अन्य पाँच स्थानीय सरकारले रनिङ शिल्ड गरेका छैनन् । तर सानीभेरी गाउँपालिकाले यही जेठको २४ देखि २६ सम्म गाउँपालिकास्तरीय रनिङ शिल्ड गराउने तयारी गरेको छ ।

झण्डै एक साता चल्ने शिल्डको बुधबार जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख राजकुमार शर्माले उद्घाटन गरे । उनले आठबीसकोट नगरपालिकाले नगरभित्रका विद्यार्थी तथा बालबालिकाको सर्वांगीण विकासका लागि आयोजना गरेको शिल्ड फलदायी हुने बताए । जिल्लाका अरू स्थानीय सरकारले पनि अब यस्ता कार्यक्रम गरी बालबालिकाको चौतर्फी विकासमा लाग्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

प्रतियोगितामा १५ विद्यालयका झण्डै पाँच सय बढी विद्यार्थीले रनिङ शिल्डका विभिन्न खेलमा प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । विद्यार्थीलाई भलिबल, दौड, हाइजम्प, लङजम्प, त्रिपलजम्प, सटफुट र ज्याब्लिङ थ्रोमा प्रतिस्पर्धा गराइने नगरपालिकाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT