अझै बनेनन् कर्णाली राजमार्गका पुल

ज्योति कटुवाल

(दैलेख) — कर्णाली राजमार्गमा अझै २५ पुल निर्माणाधीन छन् । लामो समयसम्म पुल नबन्दा कर्णाली राजमार्गमा यात्रुले विभिन्न सास्ती भोग्दै आइरहेका छन् । पुल नहुँदा वर्षायाममा राजमार्गको यात्रा थप जोखिमपूर्ण बन्ने गरेको छ । 

कर्णाली राजमार्गका विभिन्न खण्डमा ०६८ बाट पुल निर्माण सुरु गरिएको थियो । विश्व बैंकको सहयोगमा सडक विभागले पुल निर्माणका लागि विभिन्न खण्डमा ठेकेदार कम्पनीलाई जिम्मा दिएको थियो । कर्णाली राजमार्गमा कुवाखोला, कालेखोला, पालतडा, कानेखोला, दहीखोला, पातलेखोला, मट्टेखोला, रतिखोला, छेडाखोला, लोहाखोलालगायत पुलको काम हुदैछ । राजमार्गमा पुल नबन्दा दैनिक ५ देखि ८ घण्टा गाडी जाम हुने गरेको यात्रुको गुनासो छ ।

राकमकर्णालीका तेजबहादुर कार्कीका अनुसार राकमको जाक्सीमा ठेकेदार कम्पनीको लापरवाहीले ४ वर्षदेखि पुलको काम अगाडि बढ्न सकेको छैन । उनका अनुसार पुल निर्माणका क्रममा ठेकेदार काम छाडेर भागेपछि काम अलपत्र परेको हो । ‘हिजोआज पानी परेपछि दैनिक ४ देखि ८ घण्टासम्म सवारी साधन जाममा पर्ने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘निर्माण कम्पनीले ५ पटकसम्म प्याद थपेर पनि अझै काम पुरा गर्न सकेको छैन ।’ यसअघि सडक डिभिजन कार्यालय, सुर्खेतका इन्जिनियर देवेन्द्र भट्टराईले दैलेख र सुर्खेतको सिमानासम्म बन्न लागेका पुलमा जेठभित्रै सवारी साधन गुड्ने बताएका थिए । तर, मध्यअसार लाग्दा पनि राजमार्गका पुलहरू पूर्ण भएका छैनन् ।
जुम्ला(कालीकोट सडक खण्डअन्तर्गत ७ पुल निर्माणाधीन अवस्थामा छन् । पुल निर्माणको जिम्मा लिएका अधिकांश ठेकेदार लामो समयदेखि सम्पर्कविहीन बनेपछि पुल निर्माणको कामले तिव्रता पाउन नसकेको हो ।
सडक डिभिजन कार्यालय, सुर्खेतका अनुसार दैलेख–सुर्खेत–जुम्ला सडकमा १ सय ३२ किमि पुल बनाउन थालिएको छ  । बोटखोलामा २ करोड ६८ लाख रुपैयाँमा पुल निर्माणको सम्झौता गरेको एमएस/जयबुद्ध/नेपाल मेघाबुल्डर जेभीले पनि पुल निर्माणको काममा ढिलाइ गरिरहेको छ । त्यस्तै कुमालेखोलामा पुल निर्माणको काम आधाभन्दा बढी बाँकी छ । २ करोड २८ लाखको लगानीमा निर्माण हुन लागेको पुल निर्माणका लागि एमएस/रोशन/श्याम शंकर जेभीले सम्झौता गरेको थियो । दुबै पुलका लागि २०७४ सालमा सम्झौता गरिए पनि चालु आर्थिक वर्षमा सम्पन्न हुने छाटकाट छैन ।

गुराँस गाउँपालिका हुँदै कर्णाली राजमार्ग जोड्ने रतिखोलामा पुल नबन्दा वर्षा लागेसँगै सवारी साधन अबरुद्ध हुन थालेका छन् । खोलामा पानीको बहाब बढेपछि साना सवारी साधन तार्न स्थानीयले ढाड सेवा सुरु गरेका छन् । पुल नबन्दा अछाम, कालिकोट, मुगु र जुम्लाका सैयौं यात्रु दैनिक बिचल्लीमा पर्ने गरेका छन् । रति खोलाबाट राकमकर्णाली हुँदै जुम्ला(कालिकोट र अछामका विभिन्न स्थानमा सडकमा पनि पुल निर्माणको काम वर्षौदेखि अलपत्र परेको छ ।

प्रकाशित : असार १८, २०७६ १०:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पेट्रोलियम अन्वेषणमा चिनियाँ टोली

ज्योति कटुवाल

दैलेख — चीन सरकारको चाइना जियोलोजिकल सर्भे र खानी तथा भूगर्भ विभागको टोलीले सोमबारदेखि पेट्रोलियम पदार्थको अन्वेषण सुरु गरेको छ । चाइना जिओलोजिकल सर्भेका वरिष्ठ भूगर्भविद् ट्यान फुएन नेतृत्वको टोलीले काम सुरु गरेको हो ।

टोलीले श्रीस्थान, नाविस्थान, धुलेश्वर, पादुका र कोटिलाको अवलोकन गर्‍यो । भूगर्भविद् फुएनले श्रीस्थानमा पेट्रोलियम पदार्थ हुन सक्ने सम्भावनाबारे अन्वेषण निकै अघि गरिए पनि अरू सम्भाव्य स्थानमा यस पटक अध्ययन गरिने बताए ।

परियोजना प्रमुख सुधीर रजौरेका अनुसार जमिनको ५ देखि २० किमि सतहमुनिको बनावटको अध्ययन गरेपछि पेट्रोलियम पदार्थ जम्मा भएर बस्ने संरचना पत्ता लगाउन सकिनेछ । विभागले गरेको अन्वेषणले दैलेखमा पेट्रोलियम पदार्थ रहेको प्रमाणित भइसकेको छ ।

विभागका अनुसार दोस्रो चरणमा स्यास्ट्रिक सर्भे गरिनेछ । उक्त सर्भेमा जमिनमुनि कम्पनको तरंग पठाएर ड्रिलिङ गरिन्छ । ‘यो सर्भेबाट जमिनमुनि पेट्रोलियम पदार्थको भण्डारण कहाँ छ भनेर पत्ता लाग्छ,’ प्रमुख रजौरेले भने, ‘यसपछि मात्र पेट्रोलियम पदार्थ कति मात्रामा छ र आर्थिक रूपमा उत्खनन्योग्य हुन्छ कि हुँदैन भनेर थाहा हुनेछ ।’

ग्यास प्रमाणित भइसकेको १३ वर्षपछि उत्खनन तथा अन्वेषण गर्न लागिएको हो । यसअघि २०७२ चैतमा चिनियाँ विशेषज्ञ टोलीले प्रारम्भिक अनुसन्धान गरेको थियो । २०१८ फेब्रअरी २८ मा नेपाल र चीन सरकारबीच पेट्रोलियम पदार्थको अन्वेषण गर्ने सम्झौताभएको थियो ।

'अन्वेषणलगत्तै उत्खनन’
आइबार दैलेख पुगेका उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृकाप्रसाद यादवले अन्वेषणलगत्तै उखननको काम सुरु गरिने बताए । उनले चिनियाँ टोली केही साता दैलेखमै बसेर अन्वेषणको काम सक्नेबित्तिकै उनीहरूले दिएको परिणामका आधारमा उत्खननको काम अघि बढाउने बताए ।

‘दैलेखमा पेट्रोलियम पदार्थ छ भन्ने पुर्खाहरूको पालामा थाहा भइसकेको कुरा हो, तत्काल अन्वेषण गरेर वैज्ञानिक रूप दिन खोजेको हौं,’ उनले भने, ‘पुर्खाहरूले विज्ञानलाई समात्ने र अध्यात्मवादलाई विश्वास गर्ने भएकाले यो काम
हामीले गर्न पाएको छौं ।’ उनले उत्खनन सुरु भएपछि स्थानीयले रोजगारीपाउने जनाए ।

कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाहीले लामो चर्चापछि अध्ययनले एकरूपता पाएको बताए । ‘पेट्रोलीयम पदार्थको उत्खनन हुनुनै राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको सम्भावना भित्र्याउनु हो,’ उनले भने, ‘उत्खननले कर्णाली प्रदेशलाई समृद्ध बढाउनभूमिका खेल्नेछ ।’

पूर्व उद्योगमन्त्री सोमप्रसाद पाण्डेले आफूले देखेको सपना अहिलेको सरकार र चीन सरकारले पूरा गर्न लागेको बताए । प्रतिनिधिसभा सदस्य रवीन्द्र शर्माले पेट्रोलियम पदार्थको उत्खनन हुनु कर्णालीको भाग्य खुल्नुजस्तै भएको बताए । दुल्लु नगरपालिका प्रमुख घनश्याम भण्डारीले पेट्रोलियम पदार्थको उत्खननसँगै पञ्चकोसी क्षेत्रको धार्मिक महत्त्वलाई ध्यान दिन जरुरीरहेको औल्याए ।

धार्मिक क्षेत्र मासिने चिन्ता
पञ्चकोसी क्षेत्रका पुजारी तथा महन्तले पेट्रोलियम पदार्थको उत्खननसँगै धार्मिक क्षेत्र मासिने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । परापूर्वकालदेखि बल्दै आएको ज्वाला उत्खननका क्रममा मासिएर जाने उनीहरूको चिन्ता छ ।

श्रीस्थानका मुख्य महन्त गोकर्णनाथ योगीले उत्खननका क्रममा निरन्तर बलेको ज्वाला निभ्यो भने अस्तित्व नै धरापमा पर्ने बताए । ‘दैलेखको इतिहास ज्वालाले बनाएकाले सरकारले विकल्पमा अन्य स्थानमा उत्खनन गर्न आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘मन्दिरदेखि ५ किलोमिटर टाढा उत्खनन र अन्वेषण हुनुपर्ने माग गरिए पनि मन्दिरकै आसपासमा अन्वेषण गर्दा चिन्ता लागेको हो ।’ अन्वेषणका क्रममा महन्त र पुजारीको आग्रहलाई बेवास्ता गरिएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : असार १७, २०७६ ०७:४८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT