पहिरोको त्रास रातभर जागै

राजबहादुर शाही

(मुगु) — खत्याड गाउँपालिका ८, का ४५ वर्षीय धनबहादुर रोकाया बर्खा सुरु भएपछि सधैं चिन्तामा हुन्छन् । कम वर्षा हुँदासमेत गाउँ माथिबाट पहिरो खस्ने गरेकाले त्रासमा बस्नुपर्ने उनको बाध्यता छ । बढी वर्षा हुँदा उनलाई पहिरोको त्रासले रातभर जाग्राम बस्नुपर्छ ।

उनी मात्र होइन, रिघाका डेढ सय परिवार ठूलो वर्षा हुँदा रातभर जाग्राम बस्न बाध्य छन् । वर्षौंदेखि गाउँ पहिरोको जोखिममा रहे पनि नियन्त्रणका कुनै काम नहुँदा स्थानीयले सास्ती भोग्नु परेको हो । भूकम्पीय सुरक्षाको दृष्टिले पनि रिघा जोखिमयुक्त बस्ती हो ।

रिघासहित कम्फा, चराप, कालापाल्ता, रावलबाडा, भियालबाडा, माग्री, पूलु बजार, ढुमलगायत १२ गाउँ पहिरोको उच्च जोखिम रहेको जिल्ला दैवीप्रकोप उद्धार समितिले जनाएको छ । ‘वर्षाको समयमा राति घरभित्र सुत्नै डर लाग्छ,’ रिघा गाउँका मनोज गिरीले भने, ‘ठूलो पानी पर्दा पहिरोको डरले स्थानीय बासिन्दा चौतारीमा जम्मा भएर रात कटाउन बाध्य छौं ।’

छायाँनाथ नगरपालिकास्थित भियालबाडामा पनि पहिरोको उस्तै जोखिम छ । गाउँका २१ घरधुरीमा यस वर्ष पनि पहिरोको जोखिम रहेको जिल्ला दैवीप्रकोप उद्धार समितिले जनाएको छ । माथिबाट पहिरो आउने र तलबाट मुगु कर्णालीले कटान गर्ने क्रम बढदै गएकाले स्थानीयलाई त्रासमा बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीय नन्दबहादुर नेपाली बताउँछन् ।

उनका अनुसार वर्षेनि खेतीयोग्य जमिन पहिरोले पुर्दै आएको छ । जथाभावी डोजरले सडक खनिएपछि पहिरोको जोखिम बढेको हो । पानी पर्दा गाउँ माथिबाट ढुंगा र पहिरो खस्ने सम्भावना उत्तिकै छ । ४२ घरधुरी रहेको कम्फाका बासिन्दा पहिरोकै त्रासले लेकका बस्तीमा बसाइँ सर्न थालेको स्थानीय धनरुप बडुवालले बताए ।

गत वर्ष ताल्चा विमानस्थलबाट बगेको भलले दर्जन घर बगाएको कालापाल्ताका बासिन्दा पनि वर्षा सुरु सँगै रातभर जाग्राम बस्छन् । कर्णाली प्रदेश सरकारले गत वर्ष १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरी लेतेखोलामा तटबन्ध गरेको थियो । करिव ३ सय परिवास बस्ने माग्रीगाउँ मुनिबाट पनि पहिरो खस्न सुरु भएको छ । पहिरोको जोखिम रोक्न मुगमकार्मारोङ गाउँपालिकालाई अनुरोध गरे पनि बेवास्ता भएको स्थानीयको गुनासो छ ।

विपत् व्यवस्थापन समितिको बैठकमार्फत उच्च सतर्कता बढाइएको प्रजिअ जयकुमार घिमिरेले बताए । उनका अनुसार वर्षा भएसँगै जोखिमयुक्त स्थानको पहिचान गरिएको छ । ‘हामीले समितिको बैठकमार्फत आवश्यक पूर्वतयारीको निर्णय गरिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘अहिले स्थानीय तहसँगको सहकार्यमा योजना कार्यान्वयनको काम भइरहेको छ ।’ जोखिमयुक्त बस्ती पहिचान गरी जोखिम न्यूनीकरणका लागि बजेट विनियोजन गरिएको छायाँनाथरारा नगरपालिका प्रमुख हरिजंग शाहीले बताए ।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ११:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भवन भत्किएपछि पढाइमा समस्या

कान्तिपुर संवाददाता

हुम्ला — हिमपातले भत्किएको विद्यालय भवन पुनर्निर्माण नहुँदा पठनपाठनमा समस्या भएको छ । गत माघमा भएको भारी हिमपातले मानसरोवर माविको भवन भत्किएपछि विद्यार्थीलाई पठनपाठनमा समस्या भएको हो ।

विद्यालयले उक्त भवनलाई हलका रूपमा प्रयोग गर्दै आएको थियो । विद्यालयमा सञ्चालन हुने अतिरिक्त क्रियाकलाप, बैठक तथा अभिभावक भेला त्यही भवनमा हुने गरेका थिए । अतिरिक्त तथा प्रयोगात्मक क्रियाकलाप सञ्चालन हुने भवन भत्किएपछि विद्यार्थीले सास्ती भोग्नुपरेको छ । भवनमा जिल्लाका विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाले समेत कार्यक्रम गर्दै आएका थिए । हलमा ३ सय अटाउने क्षमता थियो ।

भवन भत्किएपछि अतिरिक्त क्रियाकलाप लामो समयदेखि रोकिएको शिक्षक शिव शर्मा पौडेलले बताए । उनका अनुसार भवन भत्किएपछि विद्यालयको आयस्रोत पनि घटेको छ । विद्यार्थी प्रयोगात्मक कार्य तथा अतिरिक्त क्रियाकलापबाट वञ्चित भएका छन् । ‘पछिल्लो समय सैद्धान्तिकसँगै प्रयोगात्मक पठनपाठनमा जोड दिएका थियौं,’ उनले भने, ‘तर भवन भत्किएपछि पठनपाठनमा धेरै समस्या भएको छ ।’

भवन भत्किदा करिब ४० लाख रुपैयाँको क्षति भएको प्रधानाध्यापक अमरबहादुर शाहीले बताए । भवन भत्कँदा अन्य निकायलाई समेत सार्वजनिक कार्यक्रम गर्न समस्या भएको छ । भवन निमार्णका लागि प्रदेश सरकारलाई अनुरोध गरे पनि मर्मतका लागि २ लाख रुपैयाँ मात्र बजेट आएको शाहीको भनाइ छ ।

‘भवन पूर्ण भत्किएको छ, पुनर्निर्माणका लागि कम्तिमा ४० लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ, गाउँपालिकाले समेत निर्माणमा ध्यान दिएको छैन,’ उनले भने, ‘हिमपातले भवन भत्किएपछि सुरक्षित रहेका काठ र ढुंगा भण्डारण गरी राखिएको छ, आवश्यक बजेट उपलब्ध भए पुनर्निर्माणको काम सुरु गरिनेछ ।’

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ११:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्