असारे विकासको चटारो

मोहन शाही

डोटी — दिपायलको राजपुरमा असारको अन्तिम सातामा सडक कालोपत्रे गर्दै मर्मतको काम सुरु भएको छ । सडकको कालोपत्रेलाई पनि उप्काएर १ करोड रुपैयाँ लगानीमा भवन तथा सहरी विकास डिभिजनले पिएस कन्स्ट्रक्सनलाई ठेक्कामार्फत कालोपत्रे गराएको छ ।

दिपायल सिलगढी नगरपालिकाले दिपायलको रातामाटीमा फनपार्कको काम पनि असारमा गराइरहेको छ । उपभोक्ता समितिमार्फत २० लाखको लगानीमा सडक, खानेपानी ट्यांकी तथा प्रतीक्षालय पार्कभित्र चालु आर्थिक वर्षमा बनाइरहेको छ ।

सडक र प्रतिक्षालय बनाइसके पनि खानेपानीको ट्यांकी निर्माणाधीन छ । ‘सामुदायिक वन क्षेत्रमा पार्क बनिरहेकाले प्रकृया पुर्‍याउँदा पुर्‍याउँदै समय बढी खर्च भयो’ कुमालीकोट सामुदायिक वनका अध्यक्ष तथा पार्क निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष योगेन्द्र कठायतले भने, ‘असारमै भएपनि काम सक्ने भएका छौं यो रहर नभएर बाध्यता हो ।’ यसरी काम जिल्लाभरि चलिरहेको छ ।

Yamaha

विगतमा झैं यस वर्ष पनि असारमसान्ततिरै काम धमाधम भएका छन् । दुई दिन बाँकी रहदा पनि काम सकेर भुक्तानी पाउने आसमा योजनाहरू बन्ने क्रम जारी छ । नियमअनुसार असार २५ सम्म मात्र सरकारी कार्यालयहरूले भुक्तानी दिन पाउँछन् । स्थानीय तहहरूमा भुक्तानीका लागि बढी तँछाडमछाड छ । केन्द्रको सिंहदरबार गाउँमै पुगे पनि काम गर्ने प्रवृत्तिमा भने अझै सुधार नआएको संकेत यसले गरेको छ ।

कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालय डोटीले स्थानीय तहहरूले यो अन्तिम सातामात्रै कुल बजेटको ३० प्रतिशत रकम भुत्तानी गरेका छन् । अझै १५ देखि २० प्रतिशत बजेटको भुक्तानी आइतबार र सोमबारमा वितरण भइरहेको छ । ‘८० जति योजनाहरूको दुई दिनमा भुक्तानी हुने गरि रात दिन खटेर काम गरिरहेका छौं,’ केआईसिंह गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सिद्धराज शर्माले भने, ‘समयमै काम गर्नु, काजगात ल्याएर भुक्तानी लिनुस भन्दा पनि उपभोक्ताहरू अन्तिम समयमा आउँदा कर्मचारीलाई हैरान भएको छ ।’

केआईसिंह गाउँपालिकामा मात्र होइन, डोटीका ९ वटै स्थानिय तहको अवस्था उही हो । दिपायल सिलगढी र शिखर नगरपालिका, बोगटान, पूर्वीचौकी, सायल, आदर्श, जोरायल, बडीकेदार गाउँपालिकाका सदरमुकामहरूमा यतिबेला उपभोक्ता समितिका पदाधिकारीहरूको घुइँचो छ ।

भुक्तानीका लागि कार्यालयमा घुइँचो बढ्दा दुई/तीन दिन कुर्नु परिरहेको उपभोक्ताहरूको गुनासो छ । सबैभन्दा बढी सडक, खानेपानी, सिँचाइ जस्ता आयोजनाका भुक्तानी हुन बाँकी छन् । यद्यपि जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरू पहिल्यै भुक्तानी लिएर असारको अन्तिम सातासम्म कार्यक्रम आयोजना गरि खर्चने पनि अधिकांशले सुरसार गरिरहेको शिखर नगरपालिकाका बारबाटाका वीरबहादुर बिष्टले बताए ।

अन्तिम समयमा आएर भुक्तानी दिँदा कतिपय योजनाहरूको काम प्रभावकारी भए नभएको बुझ्न नसकिने कर्मचारीहरूको गुनासो छ । ‘यही मौका कर्मचारीले छोपेर कमिसन पनि माग्ने ठाउँ पाउँछन्,’ केआईसिंह गाउँपालिका तिखात्तरका मीन मलासीले भने, ‘नियत नै बिगारेर कतिपयले ढिलो गरी काम गर्ने गरेका छन् ।’ कतिपय उपभोक्ता भने यस्तो भीडभाडको फाइदा पनि उठाउने गर्छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार २५, २०७५ १०:२६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सीमाबाट फर्काइए बालबालिका

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — विद्यालयमा बर्खे बिदा सुरु भएसँगै ठूलो संख्यामा बालबालिका भारत जान लागेका छन् । अधिकांश बालबालिका कामको खोजीमा अभिभावककहांँ जाने बहानामा सीमापारि जान लागेका हुन् ।

शनिबार मात्रै कञ्चनपुरको गड्डाचौकी नाकाबाट भारत जान लागेका २२ बालबालिकालाई सीमा क्षेत्रबाट फर्काइएको छ । १५/१६ वर्षका ती बालबालिकाहरूलाई भारतीय सीमा सुरक्षाबल (एसएसबी) र प्रहरीले फर्काएको हो ।

कैलाली, कञ्चनपुर र अछामका विभिन्न ठाउँबाट आएका बालबालिकाहरू भारतका विभिन्न ठाउँ जान लागेका हुन् । अधिकांश स्कुले बालबालिका भएको र विद्यालयमा बिदा भएपछि भारततिर जान लागेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरका डीएसपी ज्ञानबहादुर सेठीले बताए ।

कैलालीको घोडाघोडी र जोशीपुर तथा अछाम रामारोशनका १४ जनालाई टनकपुर नाका हुँदै भारत जान लागेको अवस्थामा एसएसबीले रोकेर प्रहरीको जिम्मा लगाएको हो । उनीहरूलाई गाउँकै शंकरसिंह बोगटीले भारतको हल्द्वानी लैजान लागेको हुन् ।

‘बालबालिकाका आमाबुवा त्यहीं भएकाले उतै लैजान लागेको देखिन्छ,’ डीएसपी सेठीले भने, ‘तर सबै बालबालिका १५/१६ वर्षमुनिका रहेकाले काममा लगाउन नमिल्ने हुँदा फर्काइएको हो ।’ उनीहरूलाई अभिभावक बोलाएर घरतर्फ पठाइने डीएसपी सेठीले जानकारी दिए ।

यस्तै, ८ जनालाई गड्डाचौकीबाट प्रहरीले फर्काएको हो । उनीहरू पनि काम गर्न नसक्ने खालका छन् । तर, यी बालबालिकाले भने कसैले घुम्न त कसैले काम गर्न जान लागेको भने पनि कुन ठाउँ जाने भन्ने पनि थाहा नभएको इलाका प्रहरी कार्यालय गड्डाचौकीका इन्चार्ज सइ डिकरदेव पन्तले बताए । ‘८ जनामध्ये २/३ जनाबाहेक कसैले पनि पैसा बोकेको छैन तर उनीहरू दिल्ली, चम्पावत र हल्द्वानी जान लागेको भन्छन्,’ उनले भने, ‘तिनीहरूका अभिभावक त्यहांँ भएको भने पनि नाम र ठेगानासमेत जानकारी छैन ।’

पन्तका अनुसार कैलालीको लम्की चुहा नगरपालिका ९ प्रतापपुरका ३, कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका ७ हल्दुखालका २ र कैलालीकै जोशीपुरका ३ जनालाई गड्डाचौकीबाट फर्काइएको हो । उनीहरूलाई आइतबार बिहानै आफन्तको जिम्मा लगाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

यतिबेला विद्यालयमा बर्खे बिदा सुरु भएको छ । गाउँमा खेतीपातीको काम पनि सकिन लागेको छ । अधिकांश बालबालिका आफ्ना अभिभावक भएको ठाउँमा केही दिन काम गर्न जाने गर्छन् । तर, यो मौका छोपेर दलालहरूले बालबालिकालाई जोखिमपूर्ण काममा लगाउने, बेपत्ता पार्ने तथा विभिन्न आपराधिक क्रियाकलापमा लगाउने जोखिम पनि त्यत्तिकै हुन्छ । यही भएर सुरक्षाकर्मीले सीमामा रोकेर आफन्तको जिम्मा लगाई घर फिर्ता गराउँदै आएको छ ।

केही दिनयता दिनहुँ ठूलो संख्यामा बालबालिकाहरू भारत जान लागेका छन् । कोही अभिभावकसँग त कोही एक्लैदुक्लै पनि जान लागेका देखिन्छन् । कतिपयलाई त कहाँं जाने भन्ने पनि जानकारी हुँदैन । साथीभाइ र दलालको लहलहैमा लागेर समेत बालबालिकाहरू जाने गरेको सीमावर्ती बजार वनबासामा महिला तथा बालिकाको क्षेत्रमा कार्यरत संस्था रिड्सका महासचिव भुवन गड्कोटी बताउँछन् ।

उनले अभिभावककहाँ जाने बालबालिकाका लागि स्थानीय प्रशासनले कुनै लिखित कागजात दिने व्यवस्था गरिदिए केही हदसम्म जोखिम कम हुने बताए । तर, अहिले जाने कसैसँग पनि कुनै प्रमाण नहँुदा रोक्न र जान दिन निकै समस्या हुने गरेको उनले जानकारी दिए ।

यसअघि जेठ अन्तिम साता पनि गड्डाचौकी नाकाबाटै भारत जान लागेका १८ जनालाई फर्काएर आफन्तको जिम्मा लगाइएको थियो । अछामको ढकारी गाउँपालिकाको ढुंगाचालनाका ती बालबालिका पनि अभिभावक भएको ठाउँमा जान लागेका थिए ।

तिनीहरू पनि १४/१५ वर्षका भएकाले जोखिमपूर्ण काममा लगाइने भन्दै एसएसबीले फिर्ता गराएको हो । उनीहरू गाउँलेसँगै भारतको सिमला जान लागेका थिए ।

प्रकाशित : असार २५, २०७५ १०:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT