बाढी–पहिरो रोक्न जैविक तटबन्ध

गणेश चौधरी

टीकापुर — कर्णाली नदी किनारको क्षेत्रमा नदीको बहाव बढ्ने क्रमसँगै खेतीयोग्य जमिन तीव्ररूपले कटान हुन थालेको छ । पक्की तटबन्ध नभएको ठाउँमा नदी कटान बढेको हो ।

कर्णाली नदीबाट कटान तीव्र भएपछि स्थानीय जैविक तटबन्धबाट रोकथामको प्रयास गर्दै । तस्बिर : गणेश । कान्तिपुर

रानी जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजनाले तटबन्ध निर्माण गर्न बाँकी रहेको ठाउँमा कटान बढ्न थालेको हो ।नदी कटान तीव्र भएपछि स्थानीय जैविक तटबन्धबाट रोकथामको प्रयासमा जुटेका छन् ।

कर्णाली नदीले टीकापुर नगरपालिकाको शाहीपुर गाउँ नजिक नदी किनारमा बनाइएको बाँध भत्काउन थालेपछि स्थानीय भयभीत बनेका छन् । कटान नियन्त्रण गर्न स्थानीय जैविक तटबन्ध निर्माण गर्न थालेका छन् ।

Yamaha

जैविक तटबन्धका लागि रानी जमरा–कुलरिया कुलो सिँचाइ आयोजना कार्यालयबाट प्लास्टिक डोरी, बोरा तथा जाली उपलब्ध गराइएको छ ।

आयोजनाका प्रमुख सुशील आचार्यले जेठमा मात्र पक्की तटबन्ध निर्माणको ठेकेदारसित सम्झौता भएको र यतिबेला वर्षाका कारण काम सुरु हुन नसकेको बताए ।

‘अहिले कटान भइरहेको ठाउँमा करिब एक किलोमिटर तटबन्ध निर्माण हुन बाँकी छ,’ रानी जमरा सिँचाइ आयोजना प्मुख आचार्यले भने, ‘वर्षायामपछि पक्की तटबन्ध निर्माणको काम हुन्छ । अहिलेलाई जैविक तवरले कटान रोकथामका लागि स्थानीय र रानी जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको संयुक्त पहल जारी छ ।’

समयमा नदी नियन्त्रण नभए कर्णाली टीकापुर नगरपालिकाको ५, ७ , ८ र ९ नम्बर वडाका गाउँमा कर्णालीको भँगालो पस्न सक्ने खतरा देखिएको स्थानीयवासी बताउँछन् । रानी जमरा–कुलरिया कुलो सिँचाइ आयोजनामार्फत कर्णाली तथा मोहना नदी नियन्त्रणको काम सम्पन्न नभइसकेकाले बाढीको जोखिमबाट पूरै ढुक्क हुने स्थिति नरहेको टीकापुर नगरपालिकाका प्रवक्ता दीर्घ ठकुल्लाले बताए । उनले भने, ‘पहिलाको जस्तो डर अब छैन तर पूरै ढुक्क हुने अवस्था भने छैन । बर्सेनि घरखेत कटान हुन्थ्यो । तटबन्ध बनेपछि नदी कटान कम भएको छ । तटबन्ध नभएको ठाउँबाट नदी गाउँमा पस्ने खतरा छ ।’

कर्णाली नदीमा बर्सेनिजसो आउने बाढीका कारण यहाँको खेतीयोग्य जग्गा नदी कटान र डुबानमा पर्ने भएका कारण नदी नियन्त्रणका लागि रानी जमरा र कुलरिया कुलो सिँचाइ आयोजनाले तटबन्ध निर्माण गरिरहेको छ । नदी नियन्त्रणका लागि बढी खतरा रहेको ठाउँमा पहिलो प्राथमिकताका आधारमा तटबन्ध निर्माण भइरहेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ ।

विगतका वर्षमा बाढीका कारण कैलालीको पूर्वी भेगका गाउँ नै विस्थापित भइरहेका थिए । टीकापुर नगरपालिका–५ शाहीपुरका बासिन्दा विस्थापित भएर टीकापुरको वीरेन्द्र विद्या मन्दिरको जग्गा कब्जा गरी बसेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७५ ०९:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

टीकापुरमा घट्यो व्यापार

गणेश चौधरी

टीकापुर — ‘टीकापुर घटनाले आक्रान्त बनेको टीकापुर अझै तंग्रिन सकेन’ शनिबार बिहान खडक चोक नजिकै रहेको आफ्नो साइकल पसल खोल्दै गरेका द्वारिका तिमिल्सिनाले चियाको अफर गर्दै भने ।

उनले भने, ‘घर बहाल तिर्नै मुस्किल छ । लगानी गरिहालियो । व्यापार छोडौं भएको सामान कता फाल्ने । निल्नु न ओकल्नु जस्तो छ ।’

कोठाभित्र राखिएका साइकल उनले आफ्ना साइकल मिस्त्रीलाई पसल अगाडि निकाल्न लगाए । नयाँ साइकल लहरै आकर्षक ढंगले लाइनमा सजियो । चिया पिउँदै तिमिल्सिनाले भने, ‘सधैंभरि यसैगरी साइकल निकाल्ने र साँझ थन्क्याउने काम मात्र हुन्छ । बिक्री शून्यप्राय: छ ।’ ‘टीकापुर घटनापछि करिब एक महिना कफर््यु लाग्यो । कफर््युका बेला सामान लिन टीकापुर बजार वरपरका बासिन्दा सीमावर्ती भारतीय बजार तिकुनिया गए । घटना सेलाएपछि पनि यो क्रम रोकिएन । अझै जारी छ,’ उनले भने ।

टीकापुर उद्योग वाणिज्य संघले केही दिनअघि यहाँको व्यापार सुधार्ने विषयमा छलफल गरेको थियो । त्यो छलफलबाट पनि उपलब्धि हुन नसकेको उनले बताए ।

तिमिल्सिनाका अनुसार महँगी पनि अति नै बढेकाले सस्तोको खोजीमा अधिकांश उपभोक्ता तिकुनिया नै जाने गरेका छन् । उनले भने, ‘टीकापुरका व्यापारी पूरै विस्थापित हुने अवस्था आएको छ । सरकारी तथा निजी क्षेत्र मिलेर पहल गर्न जरुरी छ ।’ टीकापुर घटना आरोपमा पक्राउ परेका थारूको मुद्दाको फैसला नहुनुले सामाजिक सद्भावले गति लिन नसकेको र सद्भाव अभावले बजारमा पनि किनबेच गर्नेको कमी रहेको स्थानीयको बुझाइ छ । नेपाली कांग्रेस कैलाली क्षेत्र नं. १ का अध्यक्ष भुवनेश्वर अधिकारी टीकापुर घटना आरोपमा जेलमा परेकाको अदालतले फैसला नगरेर अडकाइराखेर समस्या समाधान हुन नसकेको बताउँछन् ।

उनले भने, ‘घटनामा नाबालक पनि परे । प्रहरी पनि परे । थारू पनि पीडित भए । घटना आरोपमा थारूहरू जेलमा छन्, उनीहरूको चाँडो छिनोफानो हुन जरुरी छ ।’

नेकपाका स्थानीय नेता दानबहादुर विकले अदालत मौन भई बन्दीलाई अन्योलमा राखिरहेको बताए । उनले भने, ‘कि न्यायालयले स्पष्ट जवाफ दिनुपर्ने, कि टीकापुर घटना राजनैतिक घटना बनाउन जरुरी छ ।’ २०७२ भदौ ७ गते थरुहट, थारुवान माग गर्दै आन्दोलनरत आन्दोलनकारी र प्रहरीबीच भिडन्त भएको थियो । भिडन्तमा एसएसपी लक्ष्मण न्यौपानेसहित ८ प्रहरीको ज्यान गएको थियो । घटनास्थल नजिकै घरमा रहेका डेढवर्षे बालक टेकबहादुर साउदको पनि गोली लागि मृत्यु भएको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७५ १०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT