धनी गरिबको सूचीमा परेको भन्दै विरोध

मेनुका ढुंगाना

अछाम — गरिब परिचयपत्र बाँड्ने क्रममा जिल्लाको पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका– ६ तोलीका स्थानीयले वास्तविक गरिबले परिचयपत्र नपाई मापदण्डमा नपर्नेहरूले पाएको भन्दै वडा कार्यालय तोडफोड गरेका छन् । कार्यालयका कर्मचारीलाई हातपातसमेत गरे ।

‘तोलीमा १० वटा गरिबी परिचयपत्र वितरण गसिकेपछि ६ जना स्थानीयले कर्मचारीलाई कुटपिट गरे’ पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकाका निमित्त प्रसाशकीय अधिकृत अष्टराज गौतमले भने ‘विवादका कारण त्यो ठाउँमा गरिबी परिचयपत्र बाँड्न सक्ने स्थिति छैन ।’

वडा कार्यालयमा संकलित राजस्वसमेत तोडफोडका बेला हिनामिना भएको बताउँदै गौतमले क्षतिको यकिन वितरण नआएको बताए । घटनामा संग्लग्न स्थानीय ६ जनालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । हाल अन्य वडामा गरिबी परिचयपत्र वितरण सुरु गरिएको गौतमले बताए । ०६८/६९ मा सर्वेक्षण गर्दा गरिब भएका परिवारका सदस्य अहिले सरकारी जागिरे र आर्थिक स्थिति बलियो भइसकेकाले पनि विरोध हुन थालेको उनले बताए ।

पूर्वयोजनाअनुसार नै तोलिमा कर्मचारीमाथि हातपात भएको बताउँदै पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकाका उपप्रमुख अम्बिका चलाउनेले गरिबी परिचयपत्र वितरणमा कठिनाइ भएको बताइन् । ‘धनीले गरिबी परिचयपत्र पाएको हो भने उजुरी आउनुपर्‍यो, छानबिन गरेर गरिबलाई दिने प्रक्रिया अघि बढाउँछौं ।’ उनले भनिन् ‘परिचयपत्र वितरणको लागि सर्वेक्षण गरिसकेपछि मात्रै नगरपालिका गठन भएकाले यसमा नगरपालिकाको कुनै संलग्नता छैन ।’ जिल्लाका अन्य स्थानीय तहहरूमा पनि वास्तविक गरिबले परिचयपत्र नपाएको र धनीले पाएको भन्दै विरोध भइरहेको छ ।

गरिब घरपरिवार पहिचान तथा परिचयपत्र वितरण बोर्डले संकलन गरेको तथ्यांकअनुसार अछाममा झन्डै ४७ प्रतिशत गरिबी रहेको पाइएको छ । तथ्यांकअनुसार यस जिल्लामा १० हजार ७१ घरपरिवार अति गरिब, ६ हजार ४ सय ६४ मध्यम र ४ हजार ३ सय १९ घरपरिवार सामान्य गरिब रहेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । अछाममा १० वटा स्थानीय तह छन् । यीमध्ये सबैभन्दा बढी ढकारी गाउँपालिकामा ६९ प्रतिशत गरिबी रहेको पाइएको छ । उक्त गाउँपालिकामा २ हजार २ सय ५७ परिवार गरिबीको रेखामुनि देखिएका छन् ।

पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकामा ६६ दशमलव ७ प्रतिशत गरिबी देखिएको छ । यस नगरपालिकामा २ हजार ६ सय ७२ गरिब रहेको बोर्डका सूचना प्रविधि अधिकृत भीमबहादुर चलाउनेले बताए । तथ्यांकअनुसार तुर्माखाद गाउँपालिकामा गरिबी दर सबैभन्दा न्यून भएको स्थानीय तह देखिएको छ । तुर्माखाँद गाउँपालिकामा ३१ दशमलव ४ प्रतिशत रहेको छ ।

गरिब घरपरिवारलाई रातो, पहेंलो र नीलो गरी ३ प्रकारको परिचयपत्र तयार गरी हरेक घरपरिवारको विवरणसहित १० वटै स्थानीय तहमा वितरणका लागि हस्तान्तरण भइसकेको जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालयले जनाउके छ । अति गरिबले रातो, मध्यमले पहेंलो र सामान्य गरिबले निलो परिचयपत्र पाउनेछन् । उक्त परिचयपत्र आफ्नो गाउँ तथा नगरपालिकाबाट लिन सक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।

बोर्डले तथ्यांकहरूलाई विभिन्न १८ वटा सूचकहरूमा मापन गरेर तीन तहको गरिबीमा राखेको बताएको छ । तीनै तहका गरिब परचियपत्र पाएका व्यक्तिहरूलाई हाललाई स्वास्थ्य बिमा नि:शुल्क गरिएको बताइएको छ ।बोर्डले जिल्लामा आर्थिक वर्ष ०६८/६९ मा सामाजिक परिचालकहरूद्वारा तथ्यांक संकलन गराएको थियो । त्यही तथ्यांकलाई विश्लेषण गरी अति गरिब, मध्यम, सामान्य र गैरगरिबमा विश्लेषण गरिएको कार्यालयले जनाएको छ ।

Yamaha

तथ्यांक संकलनका क्रममा गरिबीको सूचीमा पर्नेहरू गैरगरिब तथा गैरगरिबीको सूचीमा पर्नेहरू गरिबमा परेको भेटिए उजुरी दिन सकिने अधिकृत चलाउने बताउँछन् । परिचयपत्र ५/५ वर्षमा पुनरावलोकन हुने चलाउनेले बताए । हाल केही स्थानीय तहले परिचयपत्र वितरण गर्न सुरु गरेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७५ १०:३०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पहिराेले पैदल बाटो हिँड्न पनि कठिन

अधिकांश गोरेटो बाटो माथिबाट खसेको पहिरोले भत्किएका छन्
मेनुका ढुंगाना

अछाम — रामारोशन गाउँपालिका–७ सुतारमा २ वर्षको अवधिमा ग्रामीण सडकबाट खसेको पहिरोमा परी ६ बालबालिकाको मृत्यु भइसकेको छ । गत वर्ष सुतारका स्थानीय कृष्ण सिंहकी ५ वर्षीया छोरी पूजा सिंहको सडकमा खस्दै गरेको पहिरोको ढुंगा लागेर ज्यान गयो ।

अर्का स्थानीय मानसिंह अयडीकी ४ वर्षीया छोरी निर्मलाको सडकमा जमेको पानीमा डुबेर मृत्यु भएको थियो । ‘डोजर प्रयोग गरेर जथाभावी सडकको ट्रयाक खोल्दा २ वर्षमा ६ बालबालिकाले ज्यान गुमाउनुपर्‍यो,’ स्थानीय एकेन्द्र साउदले भने ।

वर्षाद्मा सडकको पहिरो खसेर गोरेटो बाटोमा पैदल हिँड्न पनि कठिन छ । अधिकांश गोरेटो बाटो माथिबाट खसेको पहिरोले भत्किएका छन् । पैदल हिँड्ने गोरेटो बाटो माथिबाट डोजरद्वारा सडक बनाउँदा अधिकांश गोरेटो बाटो अवरुद्ध भएका हुन् । वृद्धवृद्धा र बालबालिकालाई त यस्तो बाटोमा हिँड्नै सास्ती छ ।

सदरमुकाम मंगलसेनसँगै जोडिएको पीपलतोली बस्तीमा आवतजावत गर्ने बाटो नै बन्द भएको छ । २५ घर रहेको उक्त टोलमा जाने गोरेटो बाटोमै सडक निर्माण हुँदा गोरेटो बाटो खोलामा परिणत भएको स्थानीय कोषराज ढुंगाना बताउँछन् । ‘पहिरोको कारण अस्पतालको क्वाटर र पीपलतालीका दर्जनौं घर जोखिमा छन्,’ ढुंगानाले भने, ‘बाटोमै पहिरो जाँदा पानी परेको दिन केटाकेटी विद्यालय जान पाउँदैनन् ।’

यस टोलका २७ जना बालबालिका पानी परेको दिन स्कुल नजाने गरेको स्थाानीयले बताए । ‘सिकिस्त बिरामी, गर्भवती, सुत्केरी र वृद्धवृद्धालाई अस्पताल लैजाने बाटो छैन,’ स्थानीय धनसरा सुवेदीले भनिन्, ‘आमा समूहले पटक–पटक मर्मतको माग गर्दा पनि कसैले वास्ता गरेका छैनन् । हाम्रा केटाकेटी स्कुल जानबाट वञ्चित छन् ।’ स्थानीय तहले गाउँ–गाउँमा सडक निर्माणलाई प्राथामिकतामा पारेका छन् । तर सडक निर्माणको मापदण्ड कुनैपनि स्थानीय तहले कार्यान्वयन गरेका छैनन् । स्थानीय तह आफैंले पनि सडक निर्माणको कुनै मापदण्ड बनाएका छैनन् । उपभोक्ता समिति र दलका नेतालाई जहाँ मन लाग्यो त्यहीँ सडक निर्माण भइरहेको स्थानीय बासिन्दाहरू बताउँछन् । ‘गाउँका जान्नेबुझ्नेहरू नै आफ्नो घरछेउमा सडक लैजान खोज्छन्,’ सुतारका स्थानीय लाल चँदाराले भने, ‘डोजर प्रयोगमा कडाइ नगरेसम्म विकासको सट्टा विनाश मात्र हुने देखिन्छ ।’

मापदण्ड बनाएर मात्रै नयाँ ट्रयाक खोल्न डोजर प्रयोगका लागि अनुमति दिनुपर्ने भए पनि यो नियम कार्यान्वयन हुन नसकेको इन्जिनियर माधव अधिकारी बताउँछन् ।

प्राविधिक अध्ययन नगरी जथाभावी निर्माण गरिएका सडक र त्यहाँ प्रयोग गरिएका डोजरकै कारण पहिरोको जोखिम बढेको जिल्ला विपद् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजनाले जनाएको छ । डोजरको प्रयोगपछि अछामका २० बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा छन् ।

६१ भन्दा बढी बस्तीलाई प्रभावित क्षेत्रका रूपमा राखिएको छ । सो योजनाअनुसार १७ हजार ४७६ घरधुरी प्रभावित सूचीमा छन् । त्यस्तै, जिल्लाका ६७ विद्यालय, १५ स्वास्थ्य संस्था, एक सय ३२ खानेपानीका धारा, ४८ कुलो, २१ पानीघट्ट र १४ लघु जलविद्युत् आयोजना पहिरोको उच्च जोखिममा रहेको प्रतिकार्य योजनामा उल्लेख छ ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७५ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT