सय बढी घर डुबानको जोखिममा

मोहन बुढाऐर

धनगढी — दुई दिनदेखिको निरन्तर वर्षाले कैलालीको दक्षिण–पूर्वी क्षेत्र डुबानको जोखिममा परेको छ । स्थानीय नदी कान्द्रा, काँडा, बान्द्रा र मोहना नदीमा आएको बाढीले डुबानको खतरा बढेको स्थानीयले बताएका छन् ।

कैलालीको कान्द्रा नदीमा आएको बाढीको सतह । बाढीले बस्ती जोखिममा परेको छ । तस्बिर : मोहन

जिल्लाको दक्षिणी–पूर्वी क्षेत्रमा भजनी नगरपालिका, कैलाली र जानकी गाउँपालिका पर्छन् ।
भजनी–५ लालबोझी रेडक्रस शाखा अध्यक्ष हेमन्त हमालका अनुसार वडा नम्वर ५ का एक सय बढी घरधुरी कान्द्रा नदीको जोखिममा परेका छन् ।

Yamaha


उनका अनुसार भजनी–५ कुटीका राजेश यादवको घरखेत नदीले कटान गरेको छ । ‘नदीमा पानीको सतह बढ्दै गएको छ,’ हमालले भने, ‘वर्षा नरोकिए भजनी नगरपालिकाका अधिकांश वडाका बस्ती डुबानमा पर्ने खतरा छ ।’ उनले निरन्तरको वर्षाले स्थानीयलाई जीउज्यानकै सुरक्षा कसरी गर्ने समस्या सिर्जना हुने बताए ।

भजनीको वडा नम्बर ५ र ७ स्थानीय कान्द्रा नदी र मोहना नदीको टापुमा पर्छ । उनले भने, ‘वर्षाका यी दिनले स्थानीयलाई रातको निद र दिनको भोक लुटेको छ ।’ भजनी इलाका प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक राजेन्द्र चन्दले माथि चुरेमा परिरहेको वर्षा नरोकिए भजनी नगरपालिका ३, ४, ५, ७ र ८ वडा डुबानको खतरामा रहेको बताए । उनले बाढीको जोखिममा रहेका बासिन्दालाई सजग तथा सचेत भएर बस्न आह्वान गरेको बताए । लालबोझीका स्थानीय लालबहादुुर साउद भन्छन्, ‘लगातार २/३ दिन चुरेमा भारी वर्षा भयो भने लालबोझी मात्रै हैन कैलालीको तल्लोतटीय क्षेत्र पूरै डुबानमा पर्छ ।’ डुबानमा परेकाहरूको उद्धार गर्न अझ कठिन हुन्छ ।

दुवै नदीले घेरिएको लालबोझी डुबानमा पर्‍यो भने हेलिकप्टरबाट मात्रै उद्धार गर्न सकिने अवस्था आउने लालबहादुर बताउँछन् । ०६६ को बाढीमा लालबोझी पूरै डुबेको थियो । त्यसबेला रूख र घरको छतमा बसेका परिवारका सदस्यलाई हेलिकप्टरबाट उद्धार गरिएको थियो । स्थानीय सुनाराम डगौराले लगातारको बाढीले त्रास बढेको बताए । उनले अहिले बाढीबाट बच्न पूर्वतयारी भई बस्नुपर्ने बताउँछन् ।

बाढीका कारण मोहना र कान्द्रा नदीको कटान र पटानमा पर्ने लालबोझी गाउँबाट थुप्रै परिवार विस्थापित भइसकेका छन् । ‘बाढीको दु:खले बर्सेनि यहाँबाट स्थानीय विस्थापित हुँदै गएका छन्,’ गाउँका भलमन्सा सेवकराम चौधरीले भने, ‘कतै जान नसक्ने विपन्न परिवारले सधैं बाढीको पीडा सहेर बस्नुपरेको छ ।’
नदीमा आउने बाढीको ओभरफ्लो गाउँमा पसेर घर र खेत पटान गरेको छ । बाढी घट्दै जाने बेला कटान गर्दै जाने गरेको चौधरीले बताए । प्रमुख जिल्ला अधिकारी बाबुराम श्रेष्ठले आपतकालीन इकाई सञ्चालन केन्द्रमार्फत अहिल्यै कुनै खतराको घन्टी नबजेको बताए ।

उनले भने, ‘खतराको घन्टी बजेपछि उद्धारका लागि हाइअलटमा बसेका ३ वटै सुरक्षा निकाय परिचालन हुन्छन् ।’ उनका अनुसार आपतकालीन सूचना इकाई सञ्चालन केन्द्रले जिल्लाका विभिन्न नदीको सतह मापन गरी जानकारी दिने गरेको छ । उनले नदीहरूमा शुक्रवार रातिदेखि परिरहेको पानीले नदीको सतह बढ्दै गएको बताए ।

समुद्री सतहबाट जिल्लाको सबैभन्दा होचो भू–भागमा पर्ने भजनी नगरपालिका, जानकी गाउँपालिका र कैलारीको मोहना तटीय बस्ती सधैं स्थानीय नदीको डुबानमा पर्दै आएका छन् । त्यस क्षेत्रमा बाढीले हरेक वर्ष सयौं बिघामा लगाएको बालीलाई क्षति पुर्‍याउने र २०/३० बिघा जग्गा कटान गर्दै आएको छ ।
‘वर्षादको मौसम सुरु भएर नसकिँदासम्म बाढीको चिन्ताबाट डुबानग्रस्त बस्तीका बासिन्दा ढुक्क भएर बस्न सक्दैनन्,’ स्थानीय विजयलाल श्रेष्ठले भने, ‘यो सधैंको पीडा भइसक्यो ।’

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मनाङ यात्रामा अझै सकस

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — हिमाली जिल्ला मनाङ जाने एकमात्र बेंसीसहर–चामे सडकको लमजुङ खण्डमा पर्ने मस्र्याङ्दी गाउँपालिका–४ घट्टेखोला बुमछहरा नजिकै शुक्रबार ८ घण्टा सडक अवरुद्ध भयो ।

मनाङको चामे गाउँपालिका ३, कोतो र तिर्चङाल्डामा गएको पहिरो पन्छाएपछि गन्तव्यतर्फ जाँदै सवारी साधन । तस्बिर: कान्तिपुर

बढ्दो मस्र्याङ्दीले कटान गरेपछि भासिएको सडक पुर्न र कुनाबाट नयाँ ट्रयाक खोलेपछि अस्थायी रूपमा बाटो खुलेको स्थानीय होटल व्यवसायी पञ्चबहादुर गुरुङले बताए ।

उनका अनुसार पानी परेमा फेरि भासिने र पहिरो जाने सम्भावना छ । बेंसीसहर–चामे सडककै मनाङको चामे गाउँपालिका ३, तिर्चुङाल्डा र कोतोबीचको सडक भासिँदा १ साता सवारी आवागमन अवरुद्ध बन्यो । मानिस हिँड्नलाई वैकल्पिक बाटो बनाउनुपर्‍यो । यही भदौ ५ बाट सञ्चालनमा ल्याइएको बाटोमा फेरि पहिरो बग्न थालेको छ ।

मस्र्याङ्दीको कटानले करिब डेढसय मिटर सडक भासिनुका साथै पहिरो गएपछि चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्गका पर्यटक समेत अलपत्र परे । स्थानीय रमेश लामाका अनुसार बाटो त खुल्यो । पानी पर्न रोकिएको छैन । सवारीसँगै मानिस हिँड्न गाह्रो परेको छ । भ्राताङस्थित एग्रो मनाङ प्रालिका २ वटा डोजर ल्याएर बाटो खुलाइएको चामे गाउँपालिका अध्यक्ष लोकेन्द्र घलेले बताए ।

साउन १७ मा बेंसीसहर नगरपालिका ६, बेलौती बिसौना नजिकै उत्तीसघारी खरखरेमा पहिरो जाँदा एक रात एक दिन सडक अवरुद्ध बन्यो । करिब १ सय मिटर चौडाइमा गएको पहिरो हाल पनि बग्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् । उक्त पहिरोले माथिका करिब २० घरजति जोखिममा पारेको वडाअध्यक्ष भोजबहादुर रिमालले बताए । उनका अनुसार उक्त ठाउँमा हरेक वर्षायाममा पहिरो जान्छ ।

यी त उदाहरणमात्रै हुन् । बेंसीसहर–चामे सडकको कुल ६५ किलोमिटर लम्बाई सडकमा दिनका दिन पहिरो खस्छ । म्यार्दीखोलाले बेलिब्रिज बने पनि तिमाङखोला, थान्चोकखोला लगायतमा पुल छैन । उक्त ठाउँमा बाढीको समस्या छ । बाढी र पहिरोले दैनिक सवारी आवामगनमा अवरोध पुर्‍याएको स्थानीय बताउँछन् । सवारी नरोकिएको कुनै दिन छैन ।

बाटोबाटै झरिरहने पहिरोले गन्तव्यमा पुग्न नसकेको जिपचालक होमबहादुर गुरुङ बताउँछन् । ‘बर्खाको बाटो । बाढी र पहिरो छ । कतिबेला के हुन्छ थाहै छैन,’ उनले भने, ‘सडकका माटो सबै बाढीले बगाएपछि ढुंगामात्रै बाँकी छ, त्यस्तो ठाउँमा कसरी हिँड्ने ?’ चालक सोम मग्रातीका अनुसार बाढी पहिरोले धेरै सवारी गन्तव्यमा पुग्न सक्दैनन् । प्रयास गर्दा बाटो र बाढीमा फस्ने गरेको छ । कतिपय सवारी साधन बिग्रिएका छन् । ‘मनाङ गुड्ने जिपको पट्टा नभाँचिएको कुनै दिन छैन । कहिलेकाहीं बाटोमै अर्को गाडी फेर्नुपर्छ । बाढीपहिरोको मात्रै नभएर बाटो धेरै नराम्रो भएकाले गुडाउनै नमिल्ने भएको छ,’ उनले भने । हिउँदभरि मोटरसाइकल चलाउने मस्र्याङ्दी गाउँपालिका–४ ताघ्रिङका वडाअध्यक्ष सुमन गुरुङले हिलो र बाटो बिग्रिएकाले मोटरसाइकल चलाउन नसक्ने बताए ।

मनाङका डीएसपी खडबहादुर खत्री भौगोलिक विकटता, भौगोलिक अवस्था, निरन्तरको वर्षा र बाढीपहिरोले सवारी साधन नियमित सञ्चालन हुन नसकेको बताए । मनाङ खण्डमा पहिरोको समस्या भन्दा बढी बाढीको समस्या छ । एउटै पहिरोले एक सातासम्म सडक बन्द गरायो । सडकमा पहिरोको समस्या बढी मात्रामा लमजुङ खण्डमा हुने गरेको छ । बेंसीसहरदेखि लमजुङ र मनाङ सीमासम्म ३५ किलोमिटर छ । म्यार्दीदेखि चामेसम्म ३० किलोमिटर हो ।

लमजुङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी झंकनाथ ढकालका अनुसार बढी मात्रामा लमजुङ खण्डमा पहिरो खस्ने गर्छ । खरखरे, अर्खलेबेंसी, काप्रेभीर, च्याम्चे लगायत क्षेत्र पहिरो खसिरहने ठाउँ हुन् । ‘पहिरो गएपछि हामीले जसरी हुन्छ, छिटोभन्दा छिटो बाटो खुलाउने प्रयास गरेका छौं ।’ उनका अनुसार डिभिजन सडक कार्यालय दमौली, निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजना लगायतका डोजर प्रयोगबाट बाटो खुलाउने गरिएको छ । सडक डिभिजन कार्यालय दमौलीका डिभिजन इन्जिनियर भानु जोशीका अनुसार यस वर्ष म्यार्दीमा बेलिब्रिज बनाइएको छ । अब तिमाङखोलालगायत अन्य ठाउँमा बनाउने तयारी गरिएको छ ।

यसअघिसम्म सडक मर्मत गरिरहेको डिभिजन सडक कार्यालय, निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाले सडक स्तरोन्नति गर्न थालेपछि पछि हटेको छ । ‘हामी सडक स्तरोन्नतिका लागि लागेका छौं । ५ वर्षको अवधिमा हामीले धेरै बाटो सुधार पनि गरिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘प्राकृतिक प्रकोपलाई वर्षायाममा केही गर्न नसकिँदो रहेछ ।’

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT