जीवनजल छैन स्वास्थ्य संस्थामा

स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएसँगै निजी मेडिकलमा भीड लाग्न थालेको छ
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — जिल्लाका सबै स्वास्थ्य संस्थामा सरकारले उपलब्ध गराउनुपर्ने नि:शुल्क औषधि जीवनजललगायत अत्यावश्यक औषधिको अभाव भएको छ । औषधिको अभाव हुँदा बिरामीहरू निजी मेडिकलमा महँगो मूल्य तिर्न बाध्य छन् । 

बझाङका स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएपछि निजी क्लिनिकमा लागेको बिरामीको भीड । तस्बिर : वसन्तप्रताप

सिक्स कि कमोडिटिज भनिने ६ प्रकारका मुख्य तथा अत्यावश्यक औषधि जीवनजल र जिंक चक्कीसमेत सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा छैनन् । अभावका कारण बिरामीहरूले सितैमा पाउनुपर्ने औषधि पनि महँगो मूल्यमा खरिद गर्नु परिरहेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । वर्षातको समयमा बढी देखिने झाडापखाला रोगका बिरामीको संख्या बढिरहेका बेला प्रारम्भिक उपचारका लागि नभई नहुने यस्ता औषधिको अभाव हुँदा समस्या बढेको हो ।

Yamaha

‘स्वास्थ्य चौकीमा जीवनजल पनि पाइँदैन,’ तल्कोट गाउँपालिकाकी रूपा सुनारले भनिन्, ‘निजी मेडिकलमा जाँदा दस थरी औषधि दिएर सामान्य बिरामीबाट चर्काे शुल्क असुल्छन्,’ उनले सामान्य पखाला लागेको आफ्नो बच्चाको उपचार गर्नका लागि एक हजार ८ सय खर्च गर्नुपरेको बताइन् ।

तल्कोट गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख सिद्धराज भण्डारीले गाउँपालिकाले खरिद गर्न अनुमति नभएको र नि:शुल्क औषधिहरू जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले उपलब्ध नगराएका कारण लामो समयदेखि अभाव भएको बताए । उनले भने, ‘जिल्लामा माग गर्‍यो भने हामीसँग ढुवानी गर्ने रकम हुँदैन, कसरी ल्याउने भन्ने जवाफ आउँछ, गाउँपालिकालाई यस्ता औषधि खरिद गर्ने अनुमति नै छैन ।’

गाउँपालिकाभरिका स्वास्थ्य संस्थामा आउने बिरामीमध्ये १५ देखि २० प्रतिशतको हाराहारीमा पखाला र पानीजन्य रोगका बिरामी हुने गरेको बताउँदै उनले भने, ‘धेरै समस्या भइसक्यो, अब त नियममा जे भए पनि गाउँपालिका आफैंले खरिद गर्ने कि भन्ने सोचिरहेका छौं ।’ उनले सिक्स कि कमोडिटिजभित्र पर्ने र गर्भवती महिलालाई दिइने आइरन चक्की र धेरैले प्रयोग गर्ने परिवार नियोजनका साधनहरू डिपो, पिल्स र कण्डम जस्ता वस्तुको पनि अभाव रहेको बताए ।

जिल्लाकै सबैभन्दा बढी जनसंख्या रहेको बुंगल नगरपालिकामा माथिका बाहेक सिटामोल, मेट्रोनिडाजोल, एमोक्सासिलिन, एमक्लोर र बच्चाहरूको उपचारका लागि प्रयोग हुने सिरप (झोल औषधि) हरूको समेत अभाव छ । ‘नगरपालिकाको स्टोरमा कुनै पनि औषधि छैन । स्वास्थ्य संस्थाहरूमा पनि यस्ता औषधि सकिएका छन्,’ बुंगल नगरपालिकाको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख वीरबहादुर धामीले भने, ‘खरिदका लागि पहल त गरेका हौं तर रकम निकासा प्रक्रियामा ढिलाइ भएकाले तत्काल खरिद गर्न सकिएको छैन ।’ स्वास्थ्य संस्थामा औषधिको अभाव भएसँगै निजी मेडिकलमा भीड लाग्न थालेको छ ।

‘कुनै–कुनै दिन त दैनिक ६०/७० जनासम्म बिरामी आइरहेका छन्,’ पछिल्लो एक महिनादेखि मेडिकलमा बिरामी चाप बढ्दै गएकामा एकजना मेडिकल सञ्चालक अशोक मल्लले भने, ‘पानीजन्य
रोगको संक्रमणबाट पीडित भएकाहरू धेरैआउने गरेका छन् ।’ उनले मेडिकलमा सरदर दैनिक ३० देखि ३५ जनासम्म बिरामी आउने गरेको बताए ।

यता जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका निमित्त प्रमुख भानुभक्त जोशीले भने अत्यावश्यक मानिने जीवनजल, जिंक चक्कीलगायत ६ प्रकारका औषधिहरू जिल्लामा रहेको तर स्थानीय तहमा ढुवानी गर्ने खर्च कार्यालयमा नहुने भएकाले नपठाएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:५१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पर्यटकीय क्षेत्र शौचालयविहीन

गणेश चौधरी

टीकापुर — डल्फिन क्षेत्रमा शौचालय पनि बनेका छैनन् । सार्वजनिक शौचालय नहुँदा डल्फिन अवलोकन गर्न आउनेहरू आसपासमा स्थानीयका निजी शौचालय चहार्नुपर्ने बाध्यता रहेको छ ।

डल्फिन अवलोकन गर्न आएका आन्तरिक पर्यटक दयाराम चौधरीले भने, ‘डल्फिन अवलोकनमा आएकाहरूले कम्तीमा ३/४ घण्टा बिताउँछन् । अध्ययन अनुसन्धान गर्न आएकाहरूले त झन् पूरै दिन काट्नुपर्छ । तर पर्यटकका लागिएउटा पनि शौचालय निर्माणभएको रहेनछ ।’

टीकापुर नगरपालिका–७ को मोहना पथरैया र कान्द्रा नदीको दोभानमा डल्फिन अवलोकनमा आउने पर्यटकका लागि शौचालय, आराम घर तथा सूचना केन्द्र नहुँदा पर्यटकले सास्ती भोग्नु परिरहेको स्थानीय भोजराज ढुंगानाले बताए । डल्फिन अवलोकनमा आउने पर्यटकलाई स्थानीय नै सूचनादाता र गाइड बनिदिने गरेका छन् । डल्फिन अवलोकनका लागि आएका दयाराम चौधरीले भने, ‘स्थानीयले सहयोग नगरेको भए डल्फिन अवलोकन सम्भव थिएन ।’ मोहना, पथरैया र काढा नदी किनारमा डल्फिन हेर्दै जाँदा थकान पनि महसुस हुन्छ । थकित पर्यटकलाई आराम गर्न स–साना घरहरू बनाइदिएको भए राम्रो हुने उनले बताए ।

डल्फिन हेर्न एउटा टावर बनाइएको छ । तर त्यो टावरमा बसेर डल्फिन हेर्नेलाई खानेपानीको पनि व्यवस्था छैन । पानी पिउन पनि स्थानीयकै भर पर्नुपर्छ । स्थानीय भोजराज ढुंगानाले भने, ‘नगरपालिकाबाट अहिलेसम्म कुनै सहयोग भएको छैन । विभिन्न गैरसरकारी संघसंस्थाकै पहलमा यो टावर र संरक्षण चेतनाका कार्यक्रम भएका छन् ।’

डल्फिन संरक्षण र पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि नगरपालिकाले नीति तथा कार्ययोजना बनाएर अघि बढ्नुपर्ने ढुंगानाको सुझाव छ । उनले भने, ‘नगरपालिकाले डल्फिन संरक्षणको स्वामित्व लिन जरुरी छ । संघसंस्था र स्थानीयको सहयोग त छँदैछ ।’ करिब ३० वर्ष पहिले यो स्तनधारी जन्तु नेपालका कोसी, गण्डकी र महाकालीमा देखिए पनि हाल कर्णालीको चिसापानीदेखि कोठियासम्म र वर्षायाममा कैलालीको मोहना, कान्द्रा, पथरैया र काढा नदीमा पनि देख्न पाइन्छ ।

अति दुर्लभ मानिए पनि यसलाई संरक्षित क्षेत्रभित्र भने राखिएको छैन । प्राणीविद् डा. मुकेश चालिसेले भने, ‘नेपालमा विभिन्न जीवजन्तु संरक्षणका लागि २७ वटा संरक्षित क्षेत्र छन् । तर डल्फिन अहिलेसम्म संरक्षित क्षेत्र बाहिर छ । यो क्षेत्रलाई डल्फिन संरक्षण क्षेत्र बनाउन सकिन्छ ।’ चालिसेका अनुसार स्थानीयको सक्रियतामा डल्फिन सिकारनियन्त्रण भएको छ । तर डल्फिन देखिने नदी किनारमा व्यक्तिका जग्गाजमिन छन् ।

त्यसलाई पनि व्यवस्थित गर्नुपर्ने र नदीको सतह सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ । स्थानीयस्तरमै यसको संरक्षण र प्रचारप्रसार भएपछि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक आउन थालेका छन् । दैनिक २०/२५ जना आन्तरिक पर्यटक आउने गरेका स्थानीयले बताए । वर्षे सिजनमा यहाँ डल्फिन अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT