‘छोरीले जहिल्यै बुवा खोज्छिन्’

बेपत्ता विरुद्धको दिवस
‘काखमा ६ महिनाकी छोरी खेलाइरहेका मेरा पति त्यसपछि कहिल्यै घर फर्किएनन्’
मेनुका ढुंगाना

अछाम — सशस्त्र द्वन्द्वमा बेपत्ता पारिएका व्यक्तिका परिवारले आफ्ना आफन्तजनको हालसम्म अत्तोपत्तो लाग्न नसकेकोमा पीडा व्यक्त गरेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय बेपत्ताविरुद्धको दिवसका अवसरमा बिहीबार सदरमुकाम मंगलसेनमा आयोजित कार्यक्रममा बेपत्ता व्यक्तिका परिवारले राज्यले वास्तै गर्न छाडेको भन्दै दु:ख व्यक्त गरे ।

०५५ मा घरमै बसेका पतिलाई १८ जनाको समूहले अपहरण गरेर लगेको चौरपाटी ६ दुनीका ४० वर्षीया काली विकले बताइन् । ‘घरमा १८ जनाको ठूलै समूह आयो । खाना पकाउनुस् । नत्र जे पनि हुन सक्छ भन्दै धम्क्याए । हामीले मजदुरी गरेर ल्याएको अन्न पकाएर खुवायौं । त्यसपछि भोलि पठाइदिन्छौं भनेर पतिलाई घरबाटै लिएर गए,’ कालीले भक्कानिँदै भनिन्, ‘काखमा ६ महिनाकी छोरी खेलाइरहेका मेरा पति त्यसपछि कहिल्यै घर फर्किएनन् ।’


१५ वर्षसम्म फर्किएलान् भन्ने आसमै बसिन्, विक । ‘विवाह भएको ४ वर्ष मात्र भएको थियो,’ उनले भनिन्, ‘अरूको घरमा काम गरेर २ छोराछोरी हुर्काउन निकै सकस भइरहेको छ । मेरा दु:ख राज्यले कहिल्यै देखेन । छोरीले जहिल्यै बुवा खोज्छिन्, बुवाको अनुहारसमेत सम्झना नभएकी छोरीलाई म के जवाफ दिऊँ?’

Yamaha


अहिलेसम्म न मृत्यु भयो भनेर काजकिरिया गरिएको छ । न बेपत्ता भएको पूरा राहत पाइयो । राहतस्वरूप १० लाख दिने भनिए तापनि अहिलेसम्म ५ लाख मात्र पाएको उनले बताइन् । चौरपाटी–५ लुंग्राका चन्द्रराज पाण्डे पनि बेपत्ता भएको १२ वर्ष भयो । हालसम्म उनको अवस्थाको बारेमा राज्यले कुनै खोजीनिती नगरेको छोरी टंकी पाण्डेले बताइन् । ‘भारतबाट घर फर्किने क्रममा ०६१ मा डोटीको बुडरबाट सुरक्षाकर्मीले अपहरण गरेका हुन् । साथमै रहेका गाउँले आआफ्ना घर आए । मेरो बुवा घर फर्किनुभएन,’ उनले भनिन्, ‘हालसम्म कसैले पनि वास्ता गरेनन् ।’ जीवित रहेको वा मृत्यु भइसकेको अवस्थाका बारेमा राज्यले जानकारी दिनुपर्ने उनले बताइन् । ‘मृत्यु भइसकेको भए हामी संस्कारअनुसार काजकिरिया गर्छौं,’ उनले भनिन् । सरकारसँग पटकपटक ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि कुनै चासो नदेखाएको उनको गुनासो छ ।


बान्निगढी–४ तिमिल्सैनकी अमृता मिजारका पति बेपत्ता भएको १५ वर्ष भयो । गुजाराका लागि ३५ वर्ष भारतमा बिताएका उनका पति परिवार भेट्न ०५५ मा घर फर्किने क्रममा दिपायलबाट अपहरणमा परे । ‘साथमा भएका सबै घरमा आए । श्रीमान्ले ल्याएको सबै नासो बसले जयगढ बस काउन्टरमा छोडिदिए । नासो पाएँ, मान्छे पाइनँ,’ उनले भनिन् । हुर्कनै लागेका ४ छोराछोरीलाई कठिन संघर्ष गरेर हुर्काउँदा पनि राज्यले कुनै राहत नदिएकोमा उनले दुखेसो पोखिन् ।


‘त्यतिखेरका विद्रोही पक्ष र राज्य पक्ष मिले तर सहिद, बेपत्ता, घाइते तथा द्वन्द्व पीडितप्रतिको सच्चा सम्मान गर्न जानेनन् ।


व्यक्तिगत लाभ र नातावाद कृपावादको कारण हामी ओझेलमा पर्‍यौं,’ उनले भनिन् । अछाममा रेडक्रसले संकलन गरेको तथ्यांकअनुसार १४ जना बेपत्ता भएका छन् । स्थानीय शान्ति समितिमा ५४ जना बेपत्ता भएको भन्दै निवेदन परेको छ । हालसम्म १० जना बेपत्ताका परिवारले मात्रै ५ लाख राहत पाएका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १२:३२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मोबाइलले सुविधासँगै विकृति ल्यायो

मेनुका ढुंगाना

अछाम — दशकयता तीव्र गतिमा प्रविधिको विकास भएसँगै गाउँगाउँमा मोबाइल फोनका प्रयोगकर्ताहरू बढेका छन् । सञ्चारले एकातिर सुविधा थपेको छ भने अर्कोतिर कुरीति बढाएको छ । बालविवाह र महिला हिंसाजस्ता घटनामा मोबाइलको दुरुपयोगकै भूमिका हुने गरेको छ ।

मोबाइल, इन्टरनेटलगायतका प्रविधिको दुरुपयोगले अछाममा बालविवाह चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोषका जिल्ला कार्यक्रम अधिकृत भरत गोतामेले बताए । ‘सञ्चार क्षेत्रको विकास भएसँगै पछिल्लो समयमा ग्रामीणस्तरमा पनि सबै नागरिकको हातहातमा मोबाइल फोन, इन्टरनेट सेवा पुगेको छ । मोबाइल इन्टरनेटले अछामका किशोरकिशोरी उमेर नपुगेरै भागेर बिहे गर्ने चलन बढ्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘बृहत्तर यौनिक शिक्षामा जोड दिन नसक्नुले पनि चुनौती थपिएको छ ।’


मोबाइल तथा इन्टरनेटको दुरुपयोगले बालबालिकाको पढाइमा समेत असर पारेको अछाम बहुमुखी क्याम्पसका प्रमुख छत्रबहादुर विष्टले बताए । ‘इन्टरनेट र मोबाइलको दुरुपयोगले बालविवाह र महिला हिंसा मात्रै नभएर मानव बेचबिखनजस्ता जघन्य अपराधमासमेत वृद्धि भएको छ ’ उनले भने, ‘सञ्चारको पहुँचमा सबै पुग्नु खुसीको कुरा हो, सञ्चारले एक ठाउँको खबर अर्को ठाउँमा कम समयमा सुन्न सकिन्छ, देश विदेश कुन ठाउँमा के भएको छ भन्ने हेर्न पनि सकिन्छ ।’


तर, अछामका किशोरकिशोरी भने सञ्चारको दुरुपयोग गर्दै भागेर बिहे गर्ने साधन बनाएको उनको भनाइ छ । फेसबुक, फोनमा कुरा गर्दै मायामा परेर उमेर नपुग्दै भागेर जाने चलन यहाँ पछिल्लो समयमा बढ्दै गएको छ । यसले गर्दा समाजमा सञ्चार माध्यमको दुरुपयोग भएको बालबालिकाका क्षेत्रमा काम गर्नेहरू बताउँछन् ।


‘बालविवाहका कारण धेरैजसो महिला हिंसामा परेका छन् । उनीहरू मोबाइलकै दुरुपयोगका कारण बालविवाह गर्न बाध्य भएका छन्, जिल्ला बाल सञ्जाल अछामकी अध्यक्ष अस्मिता अधिकारीले भनिन्, ‘बाल विवाह न्यूनीकरण गर्न अभियानसमेत सुरु गरिएको भए पनि प्रभावकारी हुन सकेको छैन । बालबालिकाको उमेर नपुग्दै मागेर बिहे गर्ने चलन पनि अछाममा धेरै छ । कन्यादान गर्‍यो भने आफू मरेपछि राम्रो हुन्छ भन्ने गलत मान्यताले जरो गाडेको समाजमा स्वयम् आफैं किशोरकिशोरी भाग्ने चलन बढ्दा झनै समस्या भएको उनी बताउँछन् ।


पछिल्लो समयमा प्राथमिक तहका विद्यार्थीको हातहातमा मोबाइल देखिन्छ । बालविवाह न्यूनीकरण गर्न विद्यालय तहमा मोबाइल बोक्न दिन नहुने सामाजिक अभियन्ताहरू बताउँछन् । सञ्चार प्रविधिको विकासले विकृति मात्रै नल्याई खुसी पनि ल्याएको महिलाहरूको तर्क छ । वर्षौंसम्म टाढा भएका परिवारसँग प्रत्यक्ष कुराकानी गरेर नजिक भएको अनुभूति हुने मंगलसैन–३ की इन्द्रा नगार्जीले बताइन् ।


‘पढाइ–लेखाइ नभए पनि मोबाइल चलाउन जान्दा भारत गएका श्रीमान्लाई सम्पर्क गर्न निकै सजिलो भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘चिठी पठाए ५ महिना लाग्थ्यो, अहिले जुनसुकै बेला पनि सम्पर्क हुन्छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ १२:५०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT