बर्सेनि बढ्दै खाद्यान्न र तरकारी आयात

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — तीनवटै तहको निर्वाचनमा सबै राजनीतिक दलको एउटै नारा थियो, ‘अब मुलुक समृद्धितिर जान्छ, कृषि उत्पादनमा विशेष जोड दिन्छौं र आत्मनिर्भर बन्छौं ।’

कञ्चनपुर भन्सार कार्यालयमा भारतबाट आयात भइरहेको फलफूल तथा तरकारीका गाडी । तस्बिर : भवानी

तीन वर्षअघि संविधान जारी भएपछि भारतीय पक्षले अघोषित नाकाबन्दी लगाउँदा पनि यो विषयले खुब चर्चा पायो । भारतबाट आयात हुने कृषिजन्य वस्तुलाई विस्थापित गर्ने लक्ष्यसाथ विभिन्न कार्यक्रम पनि घोषणा भए । तर अहिले पनि भारतबाट खाद्यान्न तथा तरकारी आयात हुने क्रम भने विगतकै अनुपातमा निरन्तर बढिरहेको छ ।

प्रदेश ७ लाई कृषिको उर्वरभूमि मानिन्छ । खाद्यान्न तथा तरकारी उत्पादनमा हालका वर्षमा उल्लेख्य प्रगति भएको कृषि क्षेत्रमा लागेकाहरू बताउँछन् । तर भारतबाट आयात हुने तथ्यांक हेर्ने हो भने ठीक उल्टो छ ।

Yamaha

प्रदेश ७ मा भन्सारमा दर्ता भएर मात्रै १ वर्षमा १ अर्ब बढीको खाद्यान्न र तरकारी आउने गरेको छ । क्षेत्रीय प्लान्ट क्वारेन्टाइन कार्यालय गड्डाचौकीको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षमा कैलाली र कञ्चनपुरमा वैध नाकाबाट मात्रै १ अर्ब १५ करोडको खाद्यान्न, तरकारी र फलफूल आयात भएको छ । जुन अघिल्लो वर्षकै हाराहारीमा हो ।

क्वारेन्टाइनको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष ०७४/०७५ मा ४६ हजार ८५५ मेट्रिक टन तरकारी, फलफूल र खाद्यान्न आयात भएको छ । आलु मात्रै ४० करोडको भित्रिएको छ । यसैगरी टमाटर, प्याज, काउलीलगायतका तरकारी अहिले पनि ठूलो परिमाणमा आयात भइरहेको छ । कैलाली र कञ्चनपुर धान उत्पादनका लागि देशकै अग्रणी जिल्ला मानिन्छन् । तर यहाँकै नाकाबाट गत आर्थिक वर्षमा ११ करोडको चामल आयात भएको छ ।

‘पहाडतिर खेतीयोग्य जमिन बांँझो छाड्ने क्रम बढ्दैछ, तराई घरघडेरीले मासिँदैछ,’ कृषि ज्ञान केन्द्र (तत्कालीन कृषि विकास कार्यालय) कञ्चनपुरका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत सागर ढकालले भने, ‘अब उत्पादकत्व बढाउनेतिर जोड दिनुपर्छ ।’ उनका अनुसार एक वर्षमा तीन खेतीसम्म गर्न सकिने भए पनि अहिले धान र गहुँ मात्रै लगाउने काम भइरहेको छ ।

आधाभन्दा बढी समय खेत बांँझै हुन्छ । बाली सघनता बढाएर उत्पादन वृद्धि गर्न सकिने उनको भनाइ छ । केही वर्षयता प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाअन्तर्गत विभिन्न ठाउँमा विभिन्न किसिमका खाद्यान्न तथा तरकारी र फलफूल उत्पादनका पकेट, जोन, सुपर जोन लगायतका कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् ।

तर यसबाहेक कृषकसम्मै पुग्ने खालका योजना ल्याउनुपर्ने कृषि प्राविधिकहरू बताउँछन् । ‘कृषकको आम्दानी बढाउनेतर्फ केन्द्रित हुनुपर्छ,’ ढकालले भने, ‘उच्च मूल्य भएका वस्तुहरूको पहिचान गरी तिनको उत्पादनसँगै बजारको समेत अध्ययन हुनुपर्छ ।’ उनले उत्पादकत्व वृद्धिका लागि मल, बीउसँगै सिंँचाइको उचित व्यवस्थापनमा जोड दिनुपर्ने बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:३१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जिल्ला अस्पतालबाट चौबीसै घण्टा सेवा

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — चौरजहारी नगरपालिका–१४ की २८ वर्षीया दुर्गा चन्दलाई गत साउन १५ गते बिहान ३ बजे जिल्ला अस्पताल पुर्‍याइयो ।

सुत्केरी व्यथा लागेर अस्पताल ल्याइएकी उनको रगत र पिसाब जाँच गर्नुपर्ने भयो । उनले त्यो समयमा पनि जिल्ला अस्पतालमा प्रयोगशालाको सेवा पाइन् । रगत र पिसाब जाँचका लागि उनी अस्पताल बाहिर जानुपरेन ।

सिस्ने गाउँपालिका–३, रुकुमपूर्वकी २५ वर्षीया सुशीला खड्काको पनि रगत र पिसाब जाँच गर्नुपर्ने भयो । साउन महिनाको २२ गते राति साढे ११ बजे अस्पताल पुगेकी उनको रगत र पिसाबको जाँच पनि जिल्ला अस्पतालकै प्रयोगशालामा भयो ।

अघिल्लो वर्ष पनि अस्पताल आएकी खड्काले दिउँसो २ बजेभन्दा पछि अस्पतालबाट ल्याब सेवा पाएकी थिइनन् । चन्द र खड्का मात्रै होइन उपचार वा सुत्केरी व्यथा लागेर जिल्ला अस्पताल आउने कुनै पनि बिरामी रगत, दिसा, पिसाब, खकारलगायतको ल्याब परीक्षणका लागि अस्पताल बाहिर जानुपर्दैन ।

अस्पतालले २४ सै घण्टा प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याएपछि बिरामीलाई ठूलो सहयोग पुगेको छ । अस्पताल आफंैले बिरामीको समस्यालाई मध्यनजर गरी गत जेठ २० गतेयता अस्पतालमा रहेको प्रयोगशाला २४ सै घण्टा सञ्चालन गरेको छ ।

यसअघि जिल्ला अस्पताल आउने बिरामीले बिहान १० देखि दिउँसो २ बजे सम्ममात्रै ल्याब परीक्षण सेवा पाउँदै आएका थिए । त्यसपछिको समयमा ल्याब परीक्षणका लागि निजी प्रयोगशालामा जानुपर्ने बाध्यता थियो ।

२०४५ सालमा स्थापना भएको जिल्ला अस्पतालले ३० वर्षपछि २४ सै घण्टा ल्याब सेवा सञ्चालनमा ल्याएको जिल्ला अस्पताल प्रमुख डा. सुशील पोखरेलले बताए । ‘जिल्ला अस्पतालले २४ सै घण्टा ल्याब सेवा दिनुपर्ने प्रावधान त छैन,’ उनले भने, ‘बिरामीलाई सहज होस् भनेर ल्याब सेवालाई २४ सै घण्टा बनाइएको छ ।’

सरकारी अस्पतालमा आएका बिरामीलाई बाहिर पठाउन राम्रो नहुने तथा कुनै पनि रोगको निदानका लागि ल्याब परीक्षण जरुरी हुने भएकाले अस्पतालकै प्रयोगशालालाई २४ घण्टा निरन्तर चलाउन सुरु गरिएको उनले बताए । त्यसका लागि कर्मचारीलाई थप काम गर्ने गरी कार्य विभाजन गरिएको छ ।

थप सेवा सुविधा पाउने गरी कर्मचारी खटाइएको डा.पोखरेलले बताए । अस्पतालको आन्तरिक स्रोत र मुसिकोट नगरपालिकाबाट ल्याबमा थप काम गर्नेहरूलाई भत्ताको व्यवस्था गरिएको छ ।

दुई जना ल्याब टेक्नेसियनले पालैपालो ल्याब सेवा दिने गरेका छन् । ल्याब असिस्टेन्ट वीरेन्द्र खड्काले एक रातमा सरदर ६ जनाको ल्याब परीक्षण हुने गरेको बताए । ‘रातिको समयमा औसतमा ६ जनाको ल्याब परीक्षण हुन्छ,’ उनले भने, ‘बिहान ५ देखि ९ र बेलुका ५ बजेदेखि ९ बजेसम्म पनि थप बिरामीको ल्याब परीक्षण भइरहेको छ ।’ उनले सुत्केरी हुन आउने र आकस्मिक भर्ना हुने बिरामी २४ सै घण्टाको ल्याब सेवाबाट बढी लाभान्वित भएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT