कर्णाली कटान रोक्न देशावर

कर्णाली तटीय क्षेत्रका बासिन्दा नदी कटानको जोखिममा परेपछि बस्ती र खेत जोगाउन देशावर (श्रमदान) मा जुटेका छन्
गणेश चौधरी

टीकापुर — टीकापुर नगरपालिका–५ शाहीपुरमा कर्णाली नदीको कटान रोक्न देशावर (श्रमदान) गर्न लगाइएको छ ।

टीकापुर नगरपालिका–५ शाहीपुरमा कर्णाली नदीको कटान रोक्न बनाइएको जैविक तटबन्ध । तस्बिर : गणेश

जैविक तटबन्ध निर्माण गर्न जमरा कुलो जल उपभोक्ता समितिअन्तर्गतका किसानलाई देशावरका लागि बोलाइएको हो ।

कर्णाली तटीय क्षेत्रका बासिन्दा नदी कटानको जोखिममा परेपछि बस्ती र खेत जोगाउन देशावरका लागि गाउँवासीलाई बोलाइएको जमरा कुलो जल उपभोक्ता समिति अध्यक्ष लालवीर चौधरीले बताए । ‘जमरा कुलोको पानी लाग्ने ठाउँका बासिन्दा जोखिममा छैनन्,’ उनले भने, ‘तर, जोखिममा रहेको बस्ती एउटै रानी, जमरा र कुलरिया सिँचाइअन्तर्गतकै मौजा भएकाले सहयोगका लागि जमरा कुलो क्षेत्रका किसान पनि देशावरका लागि गएका हुन् ।’

जमरा कुलो जल उपभोक्ता समितिका करिब हजार किसानले जैविक तटबन्धका निर्माणका लागि देशावरमार्फत नि:शुल्क श्रमदान गरेको अध्यक्ष लालवीरले बताए । कैलालीको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा देशावर वर्षौंदेखि चल्दै आएको परम्परा हो ।

Yamaha

रानी जमरा र कुलरिया कुलो भएर खेतमा सिँचाइका लागि पानी ल्याउन उनीहरू बर्सेनि देशावरका लागि जुट्ने गरेका छन । बस्तीका सवै घरबाट जुटेर श्रमदानमा खटिने चलनलाई यहाँ देशावर भनिन्छ । जमरा कुलो उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष लालवीरका अनुसार जैविक तटबन्ध बनाएर नदी कटान नियन्त्रण गर्न बास र स्याउला प्रयोग गरिएको छ ।

पानी पनि यतिबेला घटेकाले देशावर मार्फत कटान रोक्न दिगो रूपमा जैविक तटबन्ध बनाइएकाले कटान कम भएको छ । देशावर मार्फत जैविक तटबन्ध निर्माण गर्नुपूर्व नदीले लगातार कटान गरिरहेको थियो । करिब ३ फिट मात्र डिल कटान गर्न बाँकी रहँदा देशावरमार्फत तटबन्ध निर्माण गरिएपछि नदी गाउँ पस्ने खतरा कम भएको स्थानीयले बताए । जैविक तटबन्ध निर्माणपछि कर्णालीको कटान रोकिदा नदी तटिय टीकापुरका बासिन्दा केही आशाबादी भएका छन् ।

देशावरमार्फत बनेको तटबन्धले जोगिने आशा जागेको टीकापुर–७ का भीम विकले बताए । ‘देशावरको तटबन्ध बलियो बनेको छ । यसले कटान रोकिएको छ । अब नदी गाउँ पस्ने खतरा अलि कम भयो,’ उनले भने ।कर्णाली किनारको नदी कटान प्रभावित क्षेत्रमा पक्की तटबन्ध निर्माण हुन बाँकी रहेको दौलतपुर घाट नजिकै करिब एक किलोमीटरमा कर्णाली नदीले कटान तीव्र बनाएको थियो ।

वर्षापछि पक्की तटबन्ध निर्माणको काम सुरु हुने रानी जमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । पक्की तटबन्ध बनेको ठाउँमा नदी कटान छैन ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ११:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नदी कटानले उठीबास

गणेश चौधरी

टीकापुर — कन्द्रा नदी कटानले भजनी ५ र ७ नम्बर वडाका स्थानीय जोखिममा परेका छन् । ती दुई वडाका भगतपुर र लालबोझीका अधिकांश परिवार विस्थापित भइसकेका छन् । केही परिवार विस्थापित हुने संघारमा छन् ।

स्थानीय केशव बुढाका अनुसार अहिले नदी बग्दै गरेको ठाउँमा यसअघि गाउँ थियो । गाउँमा नदी पसेपछि अधिकांश परिवारको उठीबास भयो । साबिकको गाविस कार्यालय र भन्सार सर्‍यो । धेरैको जमिन बगर बन्यो । विस्थापितमध्ये केही परिवार ऐलानी जग्गामा बसेका छन् । कोही आफन्तको जग्गामा बसेको गुनासो गर्छन् । नदी किनारका केही घर अहिले पनि कटानको जोखिममा छन् ।


नदी किनारमै सानो झुप्रो बनाएर बसेका रामरति चौधरीले आफ्नो आधा कट्ठा जति मात्र जग्गा बचेको सुनाइन् । उनले भनिन्, ‘जग्गा सबै नदीले लगेपछि आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाहरू शिविरमा बस्न गएका छन् ।’ घरजग्गा बगेका कतिपय परिवार जग्गा भाडामा लिएर झुपडी बनाएर बसेको उनको भनाइ छ ।


कन्द्रा नदीको कटान रोक्न स्थानीयले बर्सेनि जैविक बाँध बनाएर नियन्त्रणको प्रयास गरिरहेका छन् । तर, नदी कटान रोकिएको छैन । ‘बनाएको तटबन्ध सालैपिच्छे बग्छ, कटान रोकिन्न,’ रामरतिले भनिन् । बर्सेनि कन्द्रा नदीको कटानबाट गाउँले विस्थापित हुन थालेपछि भजनी नगरपालिकाले नदी डाइभर्सनको योजना अघि सारेको छ । पहिले नदी बग्ने बाटो खनेर धार नै परिवर्तन गर्ने योजना नगरपालिकाको छ । यसका लागि चालु आर्थिक वर्षमा करिब २ किलोमिटर खन्न ७० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ ।


भजनी नगरपालिकाका मेयर शेरबहादुर चौधरीले भने, ‘अहिले जता नदी बग्छ, त्यहाँ पहिला गाउँ थियो । पहिलेकै ठाउँमा नदी बगाउने योजनाका साथ काम गरिरहेका छौं । नदीको धार परिवर्तन गरेमा बर्सेनि तटबन्ध निर्माण गर्ने झन्झट पनि हट्छ । वडा ५ र ७ का गाउँहरू पनि सुरक्षित हुन्छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ ०९:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT