थारू गाउँमा अस्टिम्कीको रौनक

गणेश चौधरी

टीकापुर — व्रतालु महिला थालमा चामल, चामलमाथि माटोको दियो (पाला) बालेर लोटामा चोखो जल लिएर सोह्र शृंगारसहित अस्टिम्की घरमा छिरे । त्यसपछि अँध्यारो अस्टिम्की घर पालाको दियालोले उज्यालो भयो ।

कैलालीको टीकापुरमा अष्टिम्की चित्रमा टिका लगाउदै थारु महिला । तस्बिर : कान्तिपुर

अस्टिम्की घरको भित्तामा भएका चित्रहरूमा पालैसित उनीहरूले टीका लगाए । ती चित्रमा सृष्टिको कथा वर्णन गरिएको छ । अस्टिम्कीको हस्तलिखित चित्रको माथिल्लो भागमा चन्द्र र सूर्यको चित्र कोरिएको छ । पिँधमा जलमण्डलमा पाइने माछा, गंगटा र गड्यौलालगायतका चित्र छन् । मध्य भागमा कृष्ण रूखमा बसेर बाँसुरी बजाइरहेका छन् ।

माथिल्लो पंक्तिमा पाँच पाण्डव र त्यसमुनि गोपिनीहरू । अस्टिम्की चित्रमा रावण, हलो जोतिरहेको मानिस, कुकुर, हात्ती, घोडा, बाँदर, बोटवृक्ष र चरालगायतका चित्र छन् । यसबाट थारूहरू प्रकृतिपूजक हुन् भन्ने प्रमाणित हुने गरेको शिक्षक चित्रबहादुर चौधरीले बताए । उनले भने, ‘सृष्टिसँग जोडिएका सबै चीज अस्टिम्की चित्रमा हुन्छन् । यो सृष्टिकालदेखिको लोक इतिहास हो ।’

Yamaha

थारू वृद्धवृद्धाका अनुसार कृष्ण जन्माष्टमीको अघिल्लो दिन थारू महिला दिनभरि नदी खोलामा माछा मार्ने र त्यही माछासित राति ‘दरभात’ खाएर जन्माष्टमीको दिन व्रत बस्छन् । दिनभरिको व्रतपछि साँझ पूजापाठ गर्छन् । पूजापाठपछि सबै आ–आफ्नो घरमा फर्किन्छन् । फलाहारपछि पुन अस्टिम्की घरमा फर्किन्छन् । रातभरि अस्टिम्की गीत गाउँछन् । थारू गाउँमा अहिले अस्टिम्कीकै रौनक छ ।

‘पहिल ट सिरिजल जलथल धरती, सिरिजी ट गइल रि कैली री कुश डाब’ अर्थात् संसारमा सबभन्दा पहिला पानीको सृष्टि भयो । त्यसपछि धरतीको । अनि अन्य चीजको । यो सृष्टिको कथा रातभरि अहोरात्र चलिरहन्छ । भोलिपल्ट बिहान पुन: अस्टिम्की पुज्छन् र पूजामा प्रयोग गरिएका चामलबाहेकका चीज नदीमा विसर्जन गर्छन् ।

अस्टिम्कीको पूजापाठपछि व्रतालु महिला घरमा गएर खाना पकाउँछन् । तरकारी ३, ५ या ७ थरीको बनाई आफ्नो भागबाट प्रसाद भात र तरकारी केही भाग छुट्याएर आगोमा राख्ने गरिन्छ । जसलाई ‘अग्यारी देना’ भनिन्छ । अस्टिम्कीको खाना आफ्ना दाजुभाइ, इष्टमित्रलाई खुवाउने चलन रहेको छ । थारूहरू यसलाई ‘अग्रासन’ भन्छन् । यति गरिसकेपछि अस्टिम्की पर्व सकिन्छ ।तर यस अवसरमा गाइने अस्टिम्की लोककाव्य दसंैसम्म गाउँदै नाचिने सखिया नाचमा विधिवत् रूपले समापन हुन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०९:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘प्रदेश सरकार असफल’

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — कांग्रेस संसदीय दलका नेता रणबहादुर रावलले मुख्यमन्त्रीको आफ्नो कुनै योजना र कार्यक्रम नभएको भन्दै सरकारको आलोचना गरेका छन् ।

आइतबार बित्तिय संस्था कर्मचारी संघले आयोजना गरेको प्रदेशस्तरीय अन्तरक्रियामा बोल्दै उनले मुख्यमन्त्रीसहित सरकारका मन्त्रीहरूको बोलीमा समेत कुनै ठेगान नभएको बताए ।
‘सुरुमै कसैले पनि भारतमा गएर चौकिदारी गर्नु पर्दैन भन्ने मुख्यमन्त्रीले रोजगारी दिनका लागि के गरे ? दैनिक सयौं युवा चौकीदारीका लागि भारत पस्दै गर्दा उनीहरूलाई रोक्ने योजना किन ल्याइएन ?’ उनले भने ।

प्रदेश सरकारले बजेट ल्याएको एक महिना बित्दासमेत कार्यक्रम बनाउन नसकेकोमा रावलले आपत्ति जनाए ।

उनले अहिलेको सरकार सुरुदेखि नै असफलताको बाटोतर्फ डोरिएको दावी गरे । अहिलेको सरकार कांग्रेस निकट आस्था राख्ने ट्रेड यूनियनका ब्यक्तिहरूलाई छानिछानी दु:ख दिन
थालेको बताए ।

‘अरुको बिचारको सम्मान गर्न नसक्ने कम्यूनिष्टहरू नै अधिनायकवादीको रुपमा देखिन थालेका छन्,’ उनले भने ।

कांग्रेस कैलालीका सभापति नरनारायण शाहले अन्य ट्रेड यूनियनभन्दा कांग्रेसका शुभेच्छुकहरू फरक देखिनुपर्ने औल्याए ।

शाहले भने, ‘कांग्रेसका कार्यकर्ताहरूको शैली र ब्यवहार अन्य राजनीतिक दलका कार्यकर्ताहरूभन्दा फरक हुनुपर्छ । बित्तिय संस्था कर्मचारी संघका केन्द्रिय अध्यक्ष पदमराज रेग्मीले कांग्रेसले आफ्ना सदस्यहरूलाई संरक्षण गर्न नसकेको गुनासो गरे ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT