बच्चा बोकेर शिविरमा

कान्तिपुर संवाददाता

अछाम — पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका–९, कालेकाँडाकी नमुना थापामगर नागरिकता लिन दुधे बालकसहित चिल्तडामा सञ्चालित शिविर पुगिन् । नमुनाले ५ वर्षदेखि नागरिकता बनाउन खोजेकी थिइन् ।

सदरमुकाम आउन ३ दिन र त्यसका लागि कम्तीमा ५ हजार खर्च आवश्यक पर्ने भएकाले धोको अधुरै थियो । अहिले भने शिविरबाटै नागरिकता पाएपछि दंग छिन् ।

Citizen

‘सदरमुकाम पुग्नै ३ दिन लाग्छ,’ उनले भनिन्, ‘पैसाको चाँजोपाँजो मिलाउनुपर्ने, घरमा छोराछोरी र गाईबस्तुको हेरचाह गर्ने कोही नभएकाले नागरिकता बनाउन सकेकी थिइनँ ।’ गाउँकै बिमला गिरी पनि २ बच्चासहित शिविर आइन् । उनले पनि सदरमुकाम टाढा भएकाले नागरिकता बनाउन पाएकी थिइनन् । ३४ वर्षको उमेरमा बल्ल बनाइन् । ‘घरकै काम गर्न, बालबच्चाको रेखदेख गर्न समय पुग्दैन । मंगलसैन गएर नागरिकता लिने योजना पटकपटक बनाए पनि जान सकिएको थिएन,’ उनले भनिन् ।

सदरमुकाम मंगलसैन पुग्न कालेकाँडाबाट दैलेख भएर आउनुपर्ने बाध्यता छ । नगरकै वडामा समेत सडक नपुगेकाले दैलेखको आठबीस नगरपालिका पुगेर गाडी चढ्नुपर्ने बाध्यता रहेको गिरीले बताइन् ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कालेकाँडा, शोडषा, ऋषिदह, भुलु, रहफ, बलाता, बस्ती, रामारोशनलगायतका विकट गाउँमा शिविर सञ्चालन गरेर नागरिकता वितरण गरेपछि विकट क्षेत्रका स्थानीयले गाउँमै सेवा पाएका हुन् ।

‘सदरमुकाम जानुपर्दा धेरै महिलाले नागरिकता बनाउन पाएका थिएनन् । न त चुनावमा आफ्नो मताधिकार नै प्रयोग गर्न पाएका थिए,’ बिमलाले भनिन् । ग्रामीण भेगका स्थानीयलाई गाउँबाटै सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको एकीकृतघुम्ती शिविरबाट नागरिकता पाएपछि दुर्गम गाउँका महिलाहरू खुसीभएका छन् ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सधैं पानीकै पिरलो

विप्लव महर्जन

सल्यान — बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाका ४० प्रतिशत घरधुरी लामो समयदेखि खानेपानी समस्यामा छन् । नगरका मूलखोला, लाखर, कफल्लेनी, च्युरा देवस्थलको सल्लीबजार, घाटगाउँ, नाम्रा, घाँजरीपीपलको मैदुचौतारा, संग्रही र बांमेलगायतका गाउँका स्थानीय बासिन्दाले लामो समयदेखि खानेपानी समस्या भोग्दै आइरहेका छन् । 

हुम्लाको डाँडाफयाकी किशोरी पानी भर्दै । स्वच्छ खानेपानी अभावमा विकट गाउँमा जरुवाकै पानी मुख्य स्रोत बन्ने गरेको छ । तस्बिर : कान्तिपुर

पुराना योजना मर्मत नहुँदा र नयाँ निर्माणप्रति सरकारी निकायले चासो नदिँदा स्थानीय बासिन्दा खानेपानी समस्यामा परेका हुन् । ३५ हजार जनसंख्या रहेको नगरमा झन्डै १० हजार बासिन्दा खानेपानी समस्यामा रहेको नगरपालिकाले जनाएको छ । वर्षौंदेखि गाउँमा खानेपानी नहुँदा घन्टौं पैदल हिंडेर गाग्रीमा पानी बोक्नुपर्ने बाध्यताले स्थानीयलाई सास्ती भएको छ ।

मूलखोला लाखरकी ४० वर्षीया दिलमाया खत्रीले तीन घण्टा पैदल हिंडेर खानेपानी ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको बताइन् । धेरै दु:ख गरेर पानी ल्याउनुपर्ने भए पनि खानमात्र पुग्ने गरेको उनी बताउँछिन् । ‘लामो समयदेखि खानेपानी समस्या भोग्दै आइरहेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘विभिन्न निकायमा खानेपानी समस्या समाधानका लागि हारगुहार गरियो तर, सबैतिरबाट बेवास्ता भइरहेको छ ।’

स्थानीय विमला रोकाले पनि एक गाग्री पानीको लागि धेरै कष्ट भोग्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताइन् । गाउँमा खानेपानील्याउन मुहान टाढा भएकाले समस्याभएको उनले बताइन् । नजिकै मुहान भए स्थानीयले जनश्रमदान गरेर पनि खानेपानी योजना निर्माण गर्नसक्ने उनको भनाइ छ । सरकारी निकायले धेरै खर्च लाग्ने भन्दै पुराना योजना मर्मतमा ध्यान नदिएको उनकोभनाइ छ ।

दुई दशकदेखि नगरभित्रका अधिकांश गाउँमा खानेपानी समस्या रहेको मूलखोला लाखरका प्युपर खत्रीले बताए । पानीका लागि सास्ती भएपछि अड्कलेर खानुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार आधा राति नै उठेर पानी ल्याउन मुहानमा जानुपर्ने बाध्यता छ । उनले खानेपानी समस्याका कारण महिला बढी जोखिममा रहेको जानकारी दिए । खानेपानी समस्याका कारण स्कुले बालबालिकाको पढाइसमेत प्रभावित भएको उनी बताउँछन् ।

स्थानीय ममता खड्काका अनुसार वर्षातको समयबाहेक अन्य समयमा स्थानीयले खानेपानीका लागि सास्ती भोग्नुपरेको बताइन् । ‘वर्षातको समयमा गाउँमै मूल जाग्छन् र टाढा जानु पर्दैन,’ उनले भनिन्, ‘फागुन लाग्नेबित्तिकै मुहान सुक्ने गरेकाले गाउँभन्दा टाढा जानुपर्ने बाध्यता छ ।’ उनले खाना खानेभन्दा बिहान कतिखेर उठेर पानी लिन जाने भन्ने पिरलो हुने गुनासो पोखिन् । पानीको अभावका कारण सरसफाइलगायत काममा समस्या भएको उनी बताउँछिन् । उनका अनुसार खानेपानी समस्याकै कारण शौचालय प्रयोगमा समेत समस्या भएको छ ।

नगरप्रमुख गोविन्दकुमार पुनले नगरभरिका अधिकांश गाउँमा खानेपानी समस्या भएकाले गुरुयोजना निर्माण गरी आवश्यक कार्य गरिने बताए । उनका अनुसार गत वर्ष दुई योजना सम्पन्न गरेपछि एक सय ५० परिवार खानेपानी सुविधाबाट लाभान्वित भएका छन् । ‘नयाँ योजना सञ्चालन गर्न धेरै बजेट लाग्ने भएकाले सोचेअनुसार खानेपानीको क्षेत्रमा काम गर्न सकिएको छैन,’ उनले भने, ‘गुरुयोजना निर्माण गरी प्राथमिकताका आधारमानयाँ योजना सञ्चालन गरिनेछ ।’ उनका अनुसार यो वर्ष प्रदेश सरकारसँगको साझेदारीमा चार योजना सञ्चालन गर्न थालिएको छ । बस्ती डाँडामा भएका कारण नगरमा बढी खानेपानी समस्या रहेको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्