समानुपातिक सांसदलाई ‘बाइपास’

अर्जुन शाह

धनगढी — प्रदेशसभाका समानुपातिक सांसदहरू प्रदेश पूर्वाधार विकास कार्यक्रमको रकम नदिएकामा रुष्ट छन् । कतिपय प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदहरूको आफूहरूलाई योजना बाँडफाँटका बेला जानकारीसमेत नदिएको गुनासो छ ।

‘प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद अक्कलबहादुर रावलले कहिले बैठक गरेर कुन–कुन योजनामा रकम विभाजन गरे त्यसबारे कुनै जानकारी नै दिएनन्,’ अछाम निर्वाचन क्षेत्र २ ‘क’ बाट प्रतिनिधित्व गर्ने कांग्रेस समानुपातिक सांसद अम्बीकुमारी थापाले भनिन् ।

प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदले प्रदेश पूर्वाधार विकास कार्यक्रमको रकमबाट योजना बाँडफाँट गरेको पत्तै नपाएको उनले बताइन् । समानुपातिक सांसदले निर्वाचन क्षेत्र रोज्न पाउने नियमअनुरूप सांसद थापाले आफ्नै क्षेत्र रोजेर प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद रावललाई लिखित जानकारीसमेत गराएको भए पनि निर्णय गर्ने बेला कुनै खबर नगरिएको दाबी गरिन् । ‘जिल्ला समन्वय समितिका अधिकृत पदम माझीलाई धनगढी बोलाएर त्यहीं बैठकगरेर योजना बाँडफाँट गरेको सुनेँ,’ उनले भनिन् ।

सांसद रावलले भने समानुपातिक सांसद थापाले निर्वाचन क्षेत्र नरोजेकाले उनीसँग समन्वय नगरिएको बताए । ‘जिल्ला समन्वय समितिका अधिकृत र म बसेर माघ २२ गते निर्णय गरेका हौं । क्षेत्र रोजेको थापाको पत्र ३ दिनपछि पायौं । समानुपातिक सांसदले मंसिर मसान्तभित्रै निर्वाचन क्षेत्र रोजिसक्नुपर्ने समय तोकिएकोमा उक्त अविधिभित्र नरोज्ने सांसद छुटे,’ नेकपाका सचेतकसमेत रहेका
सांसद रावलले भने ।

आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले कार्यान्वयन गर्ने गरी प्रदेश पूर्वाधार विकास कार्यक्रमअन्तर्गत प्रदेशसभामा प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदको क्षेत्रमा २ करोड विनियोजन गरिएको छ । उक्त रकमबाट योजनाहरू विभाजन गर्दा प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रदेशसभाका सांसद संयोजक तथा समानुपातिक सांसद र जिल्ला समन्वय समितिका अधिकृत सदस्य रहने गरी योजना बाँडफाँट गर्नुपर्ने प्रावधान छ ।

प्रदेश सरकारले आफूहरूलाई सौतेनी व्यवहार गरेको समानुपातिक सांसदको आरोप छ । उनीहरूले प्रदेश सरकारद्वारा प्रत्यक्ष निर्वाचित र समानुपातिक सांसदको हैसियत फरक देखाउने काम भएको गुनासो गरे । सत्तारुढ दलका समानुपातिक सांसदहरू असन्तुष्टि दबाएर बसे पनि भित्रभित्र भने निक्कै खल्लो भएको उनीहरू बताउँछन् । ‘यो निर्णय उचित हैन,’ अछामकै मनाकुमारी साउदले भनिन् ।

आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री झपटबहादुर बोहरा समानुपातिक सांसदहरूको गुनासो जायजै भएको बताउँछन् । तर सरकारले निर्णय गरेको योजना कार्यान्वयन कार्यविधिअनुरूप उक्त रकम बाँडफाँट गरेको हुनुपर्ने प्रावधान रहेको उनको भनाइ छ । ‘समानुपातिक सांसदहरूका गुनासाहरू आएका छन्,’ उनले भने, ‘योजना बाँडफाँट गर्दा कार्यविधिले तोकेको मापदण्डअनुसार भए–नभएको हामी हेर्दैछौं ।’

कार्यविधिले निर्धारण गरेविपरीत प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदले समानुपातिक सांसदलाई पूर्वाग्रह राखेर छुटाएको भए पुनर्विचार हुने मन्त्री बोहराले बताए । ‘माघ महिनाको मसान्तसम्म कार्यविधिअनुरूप वितरण भए/नभएको हेर्ने तालिका छ,’ मन्त्री बोहराले भने । सत्तारुढ दलका समानुपातिक सांसदहरू प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदसँग समितिमा बस्दा किचलो नभए पनि कांग्रेस सांसदहरू सत्तारुढ दलका सांसदहरूसँग मिलेर योजना बाँडफाँटमा सहभागी हुने क्रममा पक्षपातमा परेको गुनासो गरिरहेका छन् ।
सदूरपश्चिम प्रदेशमा प्रत्यक्ष निर्वाचित ३२ वटा निर्वाचन क्षेत्रका लागि ६४ करोड बजेट विनियोजन गरिएको छ । ५३ सदस्यीय सुदूरपश्चिम प्रदेशसभामा २१ जना समानुपातिक सांसदहरू छन् ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फेरिएको सीवाईसी अत्तरिया

विनोद पाण्डे

धनगढी — सीवाईसी अत्तरियाका अध्यक्ष नरबहादुर राईको जोस धेरैले बिर्सेका छैनन् । धनगढी प्रिमियर लिग (डीपीएल) क्रिकेटको पहिलो संस्करणको अक्सनमा उनी यति उत्साहित थिए कि ज्ञानेन्द्र मल्ल, करण केसी, योगेन्द्रसिंह कार्कीजस्ता खेलाडीमाथि भाउ लगाउँदै अत्तरियामा ल्याएका थिए । 

सीवाईसी अत्तरियाको जर्सी सार्वजनिक गर्दै दक्षिण अफ्रिका जोन्टी रोड्स (बीच), कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीलगायत । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

डीपीएलमा राईको त्यस्तै जोस फेरि कहिल्यै देखिएन । चन्दा उठाउँदै, सामुदायिक हिसाबमा चलेको अत्तरियालाई आर्थिक संकटले च्यापिसकेको थियो । काठमाडौंको अक्सनपछि धनगढी फर्किएका राईलाई आर्थिक पक्ष जुटाउनै हम्मे पर्‍यो । त्यसैले उनी भन्दै थिए, ‘काठमाडौंमा अक्सनमा जोसमा त राम्रा खेलाडीलाई लिन झण्डा उठाइयो, अहिले यहाँ कहाबाट तिर्ने भइरहेको छ ।’

गत वर्षको दोस्रो संस्करणमा पनि अत्तरियाको पीडा उस्तै नै थियो । डीपीएल खेल्ने ६ मध्ये ५ फ्रेन्चाइज टोली धनगढीमै बसेका थिए । भन्नलाई त स्थानीयसँग सामीप्यता बढाउन अत्तरियामै बसेको भनिए पनि वास्तविकतामा प्रायोजकको अभावमा अत्तरियाको टोली धनगढीका होटलमा बस्न नसक्ने स्थितिमा पुगिसकेको थियो । अत्तरियाका सामान्य होटलमा बस्दा खेलाडीको पीडा उर्लिन थालिसकेको थियो ।

स्थिति आइसकेको थियो कि अत्तरियाको टोली पतनको स्थितिमा पुगेको थियो । मात्र औपचारिक निर्णयको पर्खाइमा ।

परिवर्तनको संवाहक
तेस्रो संस्करणको अक्सनमा राई थिएनन् । अत्तरियाका उपाध्यक्ष शर्मानन्द भट्ट, सदस्य अनुप भण्डारी, व्यवस्थापक रजत शाही, निर्देशक शशांक पोखरेलसहित अभिषेक केसी थिए । अत्तरियाको स्वामित्वमा स्पोर्टस एड र हिमालयन ह्वाइटहाउस स्कुल आएपछि पोखरेल र केसी थपिएका हुन् । स्पोर्टस एड र ह्वाइटहाउसले अत्तरियाको समान ३३ प्रतिशत शेयर लिएको छ ।

स्पोर्टस एडले नै नेपाल स्पोर्टस स्कुलसँग मिलेर दक्षिण अफ्रिकी क्रिकेटर जोन्टी रोड्स र रायन मरोनलाई नेपाल ल्याएको थियो । उनै रोड्स र मरोन अहिले अत्तरियामा छन् । रोड्स मेन्टर र मरोन प्रशिक्षक हुन् । रोड्स डीपीएलका पनि सद्भावना दूत हुन् । खेलकुद र शिक्षा क्षेत्रलाई जोड्ने गरी स्पोर्टस एड सेप्टेम्बरमा दर्ता भएको थियो र त्यसको दुई महिनापछि नै विश्व क्रिकेटका फिल्डिङ हस्ती रोड्सको टोलीलाई नेपाल ल्याएको थियो ।

‘मेकिङ अ डिफरेन्स’ स्पोर्टस एडको नारा छ । अर्थात् परिवर्तनको संवाहक । अहिले अत्तरियामा देखिएको परिवर्तन पनि यही नै हो । रोड्सको चाहना पनि यस्तै छ । उनी आफू विभिन्न देशका लिगहरूको टिमको प्रशिक्षक र मेन्टर भएर थाकिसकेको बताउँछन् । त्यसै कारण फरक रूपमा कसैले केही गर्न खोजेको छ भने त्यसमा उनी सामुदायिक हिसाबमा काम गर्न इच्छुक थिए ।

पहिलोपल्ट नेपाल आउँदा उनले नेपाली यू–१९ टोली र अन्य युवा खेलाडीलाई प्रशिक्षण दिएका थिए । त्यसलगत्तै उनी परिवारसहित अन्नपूर्ण पदयात्रामा आए र आफ्नो उद्देश्य राखे । अभिषेक केसी र डीपीएलका अध्यक्ष सुवास शाहीसँग पोखरामा छलफल भएपछि उनी अत्तरियामा आबद्ध हुनपुगे ।

‘जोन्टीको जुन व्यक्तित्व र खेलाडी जीवन छ, त्यस हिसाबमा उनी जुनै टिममा बसेको भए पनि हुन्थ्यो । अत्तरिया सामुदायिक हिसाबमा चलिरहेको भएर हामी त्यसमा आबद्ध भएका छौं,’ अत्तरियामा स्पोर्टस एडबाट लगानी गरेका केसीले भने, ‘जोन्टी र रायनले अत्तरियाको विद्यालयमा गएर क्याम्प गर्नेछन् । डीपीएल र अत्तरिया व्यावसायिक इभेन्ट भए पनि उनीहरू सामुदायिक हिसाबमा कार्य गर्नलाई बढी उत्साही छन् ।’

भन्दा हतार होला तर अत्तरियामा एउटा एकेडेमी बनाउने योजना रहेको केसी सुनाउँछन् । रोड्स र मरोनमार्फत दक्षिण अफ्रिकाको केपटाउनस्थित एक एकेडेमीसँग अत्तरियाको एकेडेमीलाई जोड्ने दूरगामी योजना पनि उनीहरू सँग छ । केसी भन्छन्, ‘सीवाईसी अत्तरियाले पहिला अरु पनि कार्य गथ्र्यो, अहिले क्रिकेटले बढी एक्सपोज गराएको छ । खेलाडीहरू र टिम सबै नयाँ व्यवस्थापनमा सन्तुष्ट छन् ।’

कागजी हिसाबमा अत्तरिया डीपीएल–३ को सबैभन्दा कमजोर टोली देखिएको छ । दीपेन्द्रसिंह ऐरीको कप्तानीमा रहेको अत्तरियामा सन्दीप जोरा, भुवन कार्की, सुवेन्दु पाण्डे, रामनरेश गिरी, प्रेम तामाङलगायत खेलाडी छन् । नेपाली भूमिमा चलेका भारतीय खेलाडी सन्नी पटेल र जयकिसन कोल्सावाला थपिएकाले टोलीलाई केही बल प्रदान गरेको छ । दुई महिनाअघि काठमाडौंमा अक्सन हुँदा अत्तरिया स्टार र चल्तीका खेलाडीको नाम आउँदा मौनजस्तै बसेको थियो ।

बरु त्यसको तुलनामा अत्तरियाले जितेन्द्रसिंह ठकुरी, रित गौतम, दीपेन्द्र राउत, अदिल अन्सारीजस्ता युवा र नयाँ खेलाडीलाई लिएको थियो । जितेन्द्र र रितले उमेर समूहमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरिसके पनि अदिल र दीपेन्द्र राष्ट्रिय क्रिकेटमा देखिन बाँकी खेलाडी हुन् । यो सबै रोड्स र मरोनको सल्लाहबमोजिम गरिएको थियो ।

यी चारै खेलाडीलाई नेपाल क्रिकेट स्कुलबाट रोड्स र मरोनले प्रशिक्षण दिएका थिए । ‘अक्सनमा यी खेलाडीमाथि भाउ नलाग्ने सम्भावना पनि रहन्थ्यो । तर प्रशिक्षण क्याम्पमा जोन्टी र रायनले हेरिसकेका थिए । त्यसमा जितेन्द्रको खेलबाट निकै प्रभावित भए । सोही कारण उनीहरूलाई हामीले नै निवेदन हाल्न भनेर अक्सनमा ल्याएका थियौं,’ केसीले भने ।

सन्दीप जोरा र कमलसिंह ऐरी पनि नेपाली यू–१९ खेलाडीको हैसियतमा रोड्स र मरोनको प्रशिक्षण क्याम्पमा आएका थिए । त्यसैले रोड्स र मरोन यी ६ खेलाडीसँग परिचित छन् । युवा खेलाडीलाई लिएर विकास गर्दै जाने र २०२३ सम्ममा माथिल्लो स्तरमा पुर्‍याउने भनेर अक्सनमा त्यहीअनुरुप खेलाडी लिइएको केसी बताउँछन् ।

डीपीएलपछि के त भन्ने प्रश्नमा केसले उनीहरूले ती खेलाडीलाई विभिन्न भ्रमणमा पठाउन लागिएको योजना सुनाए । ‘जोन्टीजस्ता व्यक्तित्व डीपीएलमाआउनु भनेको नेपाली क्रिकेटकै ठूलो विषय हो । अत्तरियाका लागि त भइहाल्यो ।उनको आगमनमा हामी सबै उत्साहीछौं,’ केसीले भने ।

रोड्सको आगमनले एक दिनमै अत्तरियाको खेलाडीमा आएको प्रभाव केसीले देखिइसकेका छन् । वर्षाले क्रिकेट मैदानहरू भिजाइएका कारण अत्तरियाको टोली फुटसल मैदानमा शारीरिक अभ्यास गर्न व्यस्त छ । ‘५० वर्षे जोन्टी आफूहरूभन्दा फिट देखिएकोमा युवा खेलाडीको मानसिकतामा धेरै परिवर्तन आइसकेको छ,’ रोड्सको प्रभाव नेपाली क्रिकेटमै देखिनेमा केसी विश्वस्त छन् ।

अत्तरिया टिमलाई मेन्टर गरेर एउटा खेलाडीले प्रतियोगितालाई लिने दृष्टिकोण र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउन चाहन्छु,’ धनगढी आएदेखि निकै सामान्य हिसाबमै घुलमिल गरिरहेका रोड्सले भने, ‘म डीपीएललाई लिएर निकै उत्साही छु र आफ्नो तर्फबाट यसमा महत्त्व दर्शाउन चाहन्छु ।’

अत्तरियाको प्रमुख प्रायोजकमा हिमालयन ह्वाइटहाउस स्कुल एन्ड कलेज छ । विनोद दासदेखि पारस खड्कासम्म यही कलेजका विद्यार्थी थिए । यही कारण कलेज धेरै चिनियो । अहिले हाइटहाउस यस्तै नाम कमाउने आशामा ठूलो योजनासाथ अत्तरियामा जोडिएको यसका अध्यक्ष युवराज शर्मा सुनाउँछन् ।

सिर्जनशील युवा
सिर्जनशील युवा क्लब अर्थात सीवाईसी । यही नामले टोलीले धनगढीमा पहिलो फ्रेन्चाइज लिग धनगढी क्रिकेट लिग (डीसीएल) मा खेलेको थियो । त्यसको अर्को वर्ष डीसीएल र होटल डिभोटी एसपीए कपलाई गाभिँदै डीपीएल बनाइयो । सीवाईसीको पहिचानसँग अत्तरिया पनि जोडियो ।

आर्थिक पक्षले धान्न नसकेपछि फ्रेन्चाइज लिगमा पतनको स्थितिमा पुगेको सीवाईसी अत्तरियाको रूप अहिले फेरिएको छ । हाइटहाउससँग प्रायोजन सम्झौता गरिरहँदा राईमा ३ वर्षअघिको उत्साह फर्केर आएको देखिन्थ्यो । यसपालि टोली सन्तुलित बनेको र जोन्टी अनि रायनको आगमनले उत्साहित बनाएको बताइरहँदा उनी आफ्नो खुसी लुकाउन सकिरहेका थिएनन् ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्