सखियो चलो जनकपुर...

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — पाका पुरुष एकैनासको पोशाक लगाएर रंगिएका छन् । उनीहरू गोलो घेरामा उभिएर मधुरो स्वरमा गीत गाइरहेका छन् । गीतअनुसार नै शरीर र खुट्टाको ताल मिलेको छ ।

कञ्चनपुरको महेन्द्रनगरमा रुपाली होली खेल्दै स्थानीय । तस्बिर : कान्तिपुर

गोलाकार बिचमा मादल र ढोलक बजाउनेहरू रमाइरहेका छन् । उनीहरूलाई दिउसोको चर्को घामको प्रवाह छैन । महेन्द्रनगरको गोबरियाक्षेत्रमा देखिएको रुपाली होलीकोरुप हो यो ।

Citizen


डडेलधुराको रुपाल क्षेत्रबाट बसाइसराई गरेर यहा आएकाहरूले वर्षौदेखि यसरी नै होली खेल्दै आएका छन् । गाउँमा रुपालीहोली हेर्न अन्य क्षेत्र र सुमदायका स्थानीय पनि उत्साहित देखिन्छन् ।

रुपाली होली खेल्ने शैली र त्यसमा गाइने गीतले सबैलाई यसतर्फ आकर्षित गरेको छ । होलीको एकादशीदेखि फागु पुर्णिमा सम्म रुपालबाट बसाई सरेका सबैका घरमा पुगेर यो होली खेलिन्छ । सबैका घरमा मिठाई खाने र दक्षिणा लिने गरिन्छ ।

‘हामी होलीलाई रस लिएर खेल्छौ, यसलाई धार्मिक र मार्मिक रुपमा मनाउछौं,’ वाल्यकाल देखि नै होली गीत गाउँदै आएका भीमदत्त नगरपालिका १५ गोबरियाका पदमादत्त जोशीले भने, ‘हाम्रो होली रसपुर्ण हुन्छ, अरुको जस्तो ठाडो हुदैन ।’ उनका अनुसार रुपाली होलीमा युवादेखि बृद्ध सम्म सबै रमाउछन् । उनीहरूले होलीको श्लोक यसरी भट्टयाए ।

‘सीता रामको ब्या सकियो
चलो जनकुपुर जाना है,
सीता स्वयम्बर यज्ञ रचो है
कठिन धनुषको बात हो,
सखियो चलो जनकपुर जाना है’

यस्तै गीत गाएर होली खेलिन्छ । रुपाली होलीमा राम जानकी र जनकपुरका कथा, पाण्डवका गीत र कृष्णका कथा लय मिलाएर गाइन्छ । ‘यि गीतहरूको आफ्नै महत्व र विशेषता छ,’ डडेलधुराको भागेश्वर गाउपालिका २ रुपालका मनिराज जोशीले भने, ‘हाम्रो होली जति खेल्यो उती रसपुर्ण र आनन्ददायी हुन्छ ।’

रुपाली होली खेल्दा डेउडा खेलेजस्तै पैतालाको ताल पनि मिलाइन्छ । गीत अनुसार एक पटक खडा भएर गाइन्छ भने एक पटक पैतालाको ताल मिलाएर एक फन्को चारैतिर लगाएर सबै गीत गाउदै अघि बढछन् । फेरी एक पटक बसेर गाउछन् भने त्यहि अनुसार अगाडी बढछन् ।

अहिले होलीमा छाडा प्रवृत्ति भित्रिदैछ । युवाहरू रंग लगाउने, लोला हान्ने र छाडा गीतहरू गाउने गरेका भेटिन्छन् । बुढापाकाहरू होली खेलेको बिरलै देखिन्छ । रुपाली होलीले मनोरञ्जन मात्रै दिएको छैन, परम्परागत संस्कार पनि जोगाएको छ ।

होली खेलेर संकलन भएको रकम मन्दिर तथा विद्यालयको भवन निर्माणमा खर्च हुने गरेको रुपाली होली समितिका अध्यक्ष समेत रहेका पदमादत्त जोशीले बताए । उनका अनुसार समितिमा डेढ सय बढी सदस्य आवद्ध छन् । होली खेल्न पनि त्यति नै सदस्य सहभागी हुन्छन् ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७५ ०९:५६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जातिय विभेदबिरुद्ध पैदलयात्रा

मोहन बुढाऐर

धनगढी — जातिय विभेदको अन्त्यका लागि ३ जना दलित अगुवाले सुरु गरेको महाकाली–मेची पदयात्रा बुधबार धनगढी पुगेको छ ।

ब्यवहारमै जातिय छुवाछुतको अन्त्य नभएको भन्दै काठमाडौंका असोक दर्नाली, गोर्खाकी रिता परियार र कपिलबस्तुका होमराज अर्चायले कञ्चनपुरबाट सुरु गरेको पदयात्रा धनगढी पुगेको हो । चैत्र ३ गते कञ्चनपुरको माहाकाली नगरपालिकाबाट पदयात्रा सुरु भएको थियो ।

यहा दलित अधिकारकर्मीले उनीहरूको स्वागत गरे । स्वागतको क्रममा धनगढीको मुख्य चौराहदेखि पार्क मोडसम्म बाजागाजासहित र्‍याली प्रर्दशन गरियो । कोणसभाको समेत आयोजना गरियो । दलित अगुवाले पदयात्रालाई अध्याँरोबाट उज्यालोतर्फको यात्रा भनेका छन् ।

‘मुलुकमा जातिय दलन सुदूरपश्चिममा बढी छ,’ टोलीकी सदस्य रिता परियारले भनिन्, ‘यहाँको तुलनामा पुर्वी नेपालतिर कम छुवाछुत रहेकाले यसलाई अध्याँरोबाट उज्यालो तर्फको पदयात्रा भनेका हौ ।’ उनले मेचीको नेपाल–भारत सीमाना पुगेर पदयात्रा टुंगिनेबताईन् । करिव ४५ दिनको पदयात्रा हुनेछ ।

उनीहरूले पैदल याक्राका त्रममा जातीय विभेदमा रहेका जाती, बर्ग, समूदायसँग छलफल र अन्तरक्रिया गरिने जानकारी दिएका छन् । ‘पदयात्राको मुख्य उद्देश्य जातिय विभेदविरुद्ध जनचेतना फैलाउने हो,’ परियारले भनिन, ‘त्यसैले बाटोभरि भेट्ने सबैलाई जनचेतना सम्वन्धि पर्चा पम्पलेट दिदैँ अभियानमा लाग्न स्थानीय दलित अधिकारकर्मिलाई उत्प्रेरित गर्ने पनि हो ।’ उनले यस कर्ममा स्थानीय तहका जनप्रनितिधि, अधिकारकर्मि, सञ्चारकर्मी लगायतसँग जातिय विभेदको अन्त्यका लागि पहल गर्न अनुरोध गरिने बताईन् ।

कोण सभामा धनगढी उप महानगरपालिकाका प्रमुख नृप बहादुर वडले जातिय विभेद विरुद्धका अभियानमा नगरपालिकाको हातेमालो रहने बताए । अहिलेको युगमा कुनै पनि प्रकारको भेदभाव हुने प्रथा, प्रचलन कायम हुनु दुखद भएको बताउदै भने, ‘जातिय विभेद गर्नेलाई प्रचलित कानुन बमोजिम कार्वाही गर्न–गराउन धनगढी उपमहानगरपालिका प्रतिवद्ध छ ।’

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७५ ०९:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT