मल्हम बन्दै आवास गृह

कान्तिपुर संवाददाता

बैतडी — पाटन बजारको एक घरमा केही महिला र बालबालिका बस्छन् । तर घरको गेटमा चौबीसै घण्टा ताला लगाइएको हुन्छ । बिनाकाम त्यहाँभित्र कसैलाई छिर्न अनुमति छैन । काम विशेषले भित्रै पस्नै परे परिचय खुल्ने कागजपत्र खोजिन्छ । गोपनीयतालगायत कुरामा सचेत गराउँदै हस्ताक्षर गरेपछि मात्रै भित्र जान मिल्छ ।

घरभित्र महिला र बालबालिकाहरू बस्छन् । बैतडीकी उमा (नाम परिवर्तन) त्यस घरमा बस्नेमध्येकी एक हुन् । उनी त्यहाँ बस्न थालेको ७ महिना हुन थाल्यो । पतिबाट दिनहुँ हुने हिंसा सहन नसकेपछि उनी घर छाडेर त्यही घरमा बस्न थालेकी हुन् । उनले भनिन्, ‘रातदिनको शारीरिक र मानसिक यातनाले घर छाड्नुपर्‍यो । नत्र घर गरिखान कसलाई पो रहर हुँदैन र ।’ आफ्नै घरमा बस्न धेरै प्रयास गरे पनि सम्भव नभएको उनको भनाइ छ । माइतीहरूबाट मागेर घर धान्दा पनि खुसी नपाएको दुखेसो पोखिन् ।

Citizen


उमा जस्तै अरू पनि विभिन्न घरेलु हिंसापीडित महिलाहरू सुरक्षित आवास गृहमै बस्छिन् । एक अन्य महिला पनि यहाँ आएको ७ महिना भयो । पतिले घरमा खान, लगाउन र बस्न नदिएपछि अन्तिममा यही घरको शरण लिएको उल्लेख गर्दै उनले भनिन्, ‘कति दिन खोला, जंगल बसेँ । धेरैपटक प्रहरी कार्यालयमा गए पनि हिंसा छुटेन । त्यो दर्दनाक अवस्थाबाट कसरी फुत्किएँ, आफैंलाई थाहा छैन ।’ हाल एउटा संस्थाको सहयोगमा दुवैले सिलाइकटाइ तालिम लिइरहेका छन् ।

सुरक्षित महिला आवास गृहमा ५ महिला र ५ जना बालबालिका बस्छन् । यसरी हिंसापीडित भई घरवारविहीन भएका महिला तथा बालबालिकाहरूलाई यहाँ आश्रय दिइएको छ । हालसम्म एक बालिका, एक बालक र १ सय १३ हिंसा पीडितहरू यहाँ बसिसकेका छन् ।

उनीहरूलाई विभिन्न सीपमूलक तालिम सिकाइ स्वरोजगार बनाएर पठाइने गरिएको मनोविमर्शकर्ता सरस्वती लेखकले बताइन् । उनका अनुसार हालसम्म आएकामध्ये सय जनाको पुनःस्थापना भइसकेको छ । संस्था ०७३ मा स्थापना भएको हो । लैंगिक हिंसालाई शून्यमा पुर्‍याउने उद्देश्यले महिला र बालबालिकाहरूलाईआश्रय दिइरहेको यूएनएफपीएका जिल्ला कार्यक्रम अधिकृत गणेश शाहीले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पढ्दै कमाउँछन् विद्यार्थी

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — सरस्वती जैसी चौरजहारी नगरपालिका ११, खोलागाउँस्थित हिमालय माविको प्राविधिक धारअन्तर्गत कृषि जेटीए अध्ययन गरिरहेकी छन् । उनी नियमित कक्षामा सैद्धान्तिक कक्षा त लिन्छिन् नै, विद्यालयले गराउने प्रयोगात्मक कक्षामा पनि उनको सहभागिता हुन्छ ।

रुकुम पश्चिमको चौरजहारी नगरपालिका–११ को हिमालय माविका कृषि जेटीए तथा तीनवर्षे बाली विज्ञान विषयमा अध्ययनरत विद्यार्थीले उत्पादन गरेको च्याउ बिक्रीका लागि लैजाने तयारी गर्दै । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

उनलाई यतिले मात्रै पुगेको छैन । विद्यालयको सैद्धान्तिक तथा प्रयोगात्मक कक्षाका साथै आफैं थप प्रयोगात्मक कार्य गर्दै आएकी छन् ।

उनी बेमौसमी तरकारी तथा कुखुरापालन गरेर छुट्टै व्यावहारिक कक्षामा पनि सहभागी भइरहेकी छन् । प्राविधिक धारअन्तर्गत तीनवर्षे बाली विज्ञानको पहिलो वर्षमा पढ्ने मीनबहादुर केसी पनि विद्यालयले दिने सैद्धान्तिकका साथै प्रयोगात्मक कक्षामा नियमित सहभागी हुन्छन् । केसीले नछुटाउने अर्को कक्षा पनि छ, व्यावहारिक कक्षा । उनी पनि अन्य साथीभाइसँगै मिलेर बेमौसमी तरकारीका साथै कुखुरापालन गरिरहेका छन् ।

जैसी र केसीमात्रै होइन, उक्त विद्यालयको प्राविधिक धारका ८० विद्यार्थी पढाइका साथसाथै व्यावसायिक व्यावहारिक अभ्यासमा व्यस्त छन् । विद्यालयको सैद्धान्तिक र प्रयोगात्मक कक्षापछिको फुर्सदको समय उनीहरूले कृषि कर्ममा लगाउन थालेका छन् । ‘हामीले जे पढ्दै र सिक्दै छौं, त्यसको व्यावहारिक रूपमा कार्यान्वयन पनि गरिरहेका छौं,’ जैसीले भनिन्, ‘सिक्दै काम गर्दा अरू प्रभावकारी हुने देखियो ।’ विद्यालय आसपासका जग्गा भाडामा लिएर विद्यार्थीले पढाइसँगै आम्दानी गर्न थालेका छन् । उनीहरूले उत्पादन गरेको एक सय आठ किलो च्याउ बिक्री भइसक्यो ।

प्रतिकिलो दुई सयका दरले विद्यार्थीले यसबाट २१ हजार ६ सय रुपैयाँ कमाए । ‘चौरजहारी नगरपालिकाको कृषि शाखाले निःशुल्क बीउ दिएको थियो,’ जैसीले भनिन्, ‘त्यसैबाट उत्पादित पहिलो पटकको च्याउ बिक्री गरिसक्यौं, त्यसबाट भएको आम्दानी जम्मा गरेका छौं ।’ आफैंले पढ्दै गरेको विषयमा काम गर्दा रमाइलो हुने अनुभव उनको छ । ‘आफूले जे पढिरहेका छौं, त्यही काम गर्न सुरु गरियो, आम्दानी पनि हुन लागेको छ,’ केसीले भने, ‘पढ्दै काम गर्दा सजिलो र रमाइलो हुने रहेछ ।’

प्राविधिक धारतर्फका ८० विद्यार्थीले ६ समूह बनाएर तरकारी खेती र कुखुरापालन गरेका हुन् । सुरुमा ६ समूहले २६ पोकाका दरले एक सय ५६ पोका च्याउ लगाएर उत्पादन सुरु गरेका थिए । विद्यार्थीले जग्गा भाडामा लिएर तरकारी खेती गर्न थालेका हुन् । विद्यालयको दुई हजार सात सय वर्गमिटर जग्गा र दुई रोपनी जग्गा भाडामा तरकारी लगाएका छन् ।

वार्षिक १० हजार भाडा तिर्ने गरी स्थानीयको दुई रोपनी जग्गामा पनि तरकारी खेती सुरु भएको विद्यालयका कृषि प्रशिक्षक उदयराम ओलीले बताए । जग्गाको भाडा भने विद्यालय आफैंले तिरिदिने भएको छ । विद्यार्थीलाई उत्पादनमा जोड्न र सिकेको कुरा कार्यान्वयनका लागि हौसला प्रदान गर्न जग्गा भाडामा लिएर तरकारी खेती व्यवस्थापनको काम गरिदिएको ओलीले बताए ।

‘सैद्धान्तिक ज्ञानका साथै व्यावहारिक ज्ञान दिने पहिलो उद्देश्यले विद्यार्थीलाई खेती गर्न प्रेरित गरिएको हो,’ ओलीले भने, ‘त्यसबाट हुने आम्दानी विद्यार्थीकै हुन्छ ।’ विद्यार्थीको उत्पादनले बजार पाउन समस्या नहुने प्रअ भीमबहादुर ओलीले बताए । उनका अनुसार नगरपालिकाले पनि बिक्रीका लागि सघाउने भएको छ । पहिलो चरणको च्याउ बिक्री गरिसकेका विद्यार्थीले टमाटर, करेला, भिन्डीलगायत उमारिसकेका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT