विकास बजेट खर्च भएन

प्राविधिक अभाव र बजेट ढिलो आउँदा समयमै काम हुन सकेन
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — आर्थिक वर्ष सकिनै लाग्दा पनि यहांँका स्थानीय तहले विकास तर्फको बजेट खर्च गर्न सकेका छैनन् । टुक्रे योजनामै अल्झिएका स्थानीय तहले आर्थिकबर्षको २ महिना बाँकी रहदा पनि आधा बजेट पनि खर्च गर्न सकेनन्। 

कतिपय ठाउँमा भरखर टेण्डर आव्हान भएको छ भने उपभोक्ता समिति पनि हालै गठन भईरहेका छन् । जनप्रतिनिधिहरूले आफुनिकटका व्यक्तिलाई समितिमा राख्न खोज्दा समेत विवाद भएर लामो समय लागेको देखिन्छ । केहि ठाउँमा स्थान्यीले अवरोध गरेका कारण पनि ढिलाई भएको छ ।

‘अधिकांस ठाउँमा सडक सांँघुरो छ, चौडा बनाउन खोज्दा स्थानीयले मानेनन्,’ बेलौरी नगरपालिकाका प्रमुख पोतीलाल चौधरीले भने, ‘धेरै योजना सडकका नै छन्, त्यहि भएर बजेट खर्च हुन नसकेको हो ।’ उनका अनुसार बेलौरीमा विकासतर्फ करिब १५ करोड बजेट मध्ये ५/६ करोड मात्रै खर्च भएको छ ।

बेलौरीमा उपभोक्ता समितिमार्फत सञ्चालन भएको योजना अन्तिम चरणमा पुगेका छन् । टेण्डरबाट सञ्चालन गर्नुपर्ने योजनामा भने निकै ढिलाई भएको छ । केहि योजनाको भरखर सम्झौता भएको नगर प्रमुख चौधरीले बताए । उनका अनुसार समयमै सम्झौता भएका योजनामा ठेकेदारले काम नगर्दा समेत योजना सम्पन्न हुन नसकेको हो । नगर प्रमुख चौधरीका अनुसार १० वटा योजनाको काम टेण्डरबाट भईरहेको छ ।

७ नगरपालिका र २ गाउँपालिका रहेको कञ्चनपुरमा प्रायजसोले सडक निर्माणलाई नै प्राथमिकता दिएका छन् । ग्रामीण भेगमा साँघुरा सडक चौडा गर्ने क्रममा स्थानीयले विरोध जनाउदा निर्माण कार्य ढिलो भएको देखिन्छ । ‘सडक निर्माणमा धेरै ठाउँमा स्थानीयले विवाद गरे,’ बेलडाडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष धन बहादुर थापाले भने, ‘विवाद मिलाउनमै धेरै समय लाग्यो ।’

बेलडाडी गाउँपालिकामा विकासतर्फ करिब ७ करोड बजेट आएको थियो, जसमध्ये आधा पनि खर्च हुन सकेको छैन । प्रदेशबाट ढिलो गरि बजेट आउनु र प्राविधिकको समस्याका कारण पनि खर्च हुन नसकेको अध्यक्ष थापाले बताए । उनका अनुसार प्रदेश सरकारबाट बेलडाडी क्याम्पस भवन निर्माणका लागि हालै बजेट आएको छ । त्यसको टेण्डरका लागि भरखरै प्रक्रिया सुरु भएको उनले बताए ।

स्थानीय तहमा प्राविधिक नहुँदा पनि समस्या भएको जनप्रतिनिधिहरू बताउँछन् । एक स्थानीय तहभित्रका सबै योजना एक/दुई जना प्राविधिकले हेर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउछन् । ‘हाम्रो नगरपालिकामा १५ जना प्राविधिकको दरबन्दी छ’ बेलौरीका नगर प्रमुख चौधरीले भने, ‘तर अहिले ४ जना मात्रै यहांँ कार्यरत छन् ।’ उनका अनुसार अहिले एक इन्जिनियर र ३ जना ओभरसियरले जेनतेन काम गरिरहेका छन् ।

स्थानीय तहका सबै वडामा एक/एक प्राविधिकको दरबन्दी छ । अहिले नगरपालिका वा गाउँपालिकाको कार्यालयमा समेत दरबन्दी अनुसार प्राविधिक छैनन् । एउटै प्राविधिकलाई २/३ वडाको काम हेर्ने जिम्मा दिएको पुनर्वास नगरपालिकाका प्रमुख जीवन थापाले बताए । ‘केहि प्रक्रियाका कारण र केहि प्राविधिक अभावका कारण समस्या भएको छ,’ उनले भने, ‘तै पनि हामी यो आर्थिक वर्षभित्रै योजना सक्नेगरि काम गरिरहेका छौं ।’

पुनर्वासमा विकासतर्फको २१ करोडमध्ये ५१ प्रतिशत खर्च भईसकेको छ । उपभोक्ता समितिमार्फत सञ्चालन भएको योजनाको काम सम्पन्न भईसकेको छ । टेण्डरबाट हुने कामको भर्खरै सम्झौता भएको छ । उनले केहि योजनाको काम सम्पन्न भएर पनि भुक्तानी हुन मात्रै बांँकीरहेको बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७६ १३:०५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

खेतबारीमा आगो

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — गहुँबाली भित्र्याएपछि यतिबेला कृषक धानबालीका लागि खनजोतको तयारीमा छन् । उनीहरू गहुँको ठुटा तथा अन्य झारपात सफा गरिरहेका छन् । तर अधिकांशले खेत सफा गर्दा आगो लगाउने गर्छन् । यसरी आगो लगाउनुले थोरै फाइदा बढी नोक्सान हुने कृषि प्राविधिकहरू बताउँछन् । 

कृषकहरूले रोग कीरा नलाग्ने र खेत पनि सफा हुने भएकाले आगो लगाउने गरेका हुन् । गबारो रोग नलाग्ने र अन्य रोगका किरासमेत मर्ने धानबाली राम्रो हुने भएकाले आगो लगाउने गरेको कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका १९ बाग्फाँटाका कृषक दामोदर पाण्डेय बताउँछन् । 'गहुँका ठुटा नजलाए धानमा गबारो रोग लाग्छ,' उनले भने, 'गत वर्ष फौंजी किराले पनि धानमा धेरै नोक्सान गर्‍यो ।'

तर कृषि प्राविधिक भने यसरी खेतमा आगो लगाउँदा रोग कीरासँगै खेतीपातीका लागि सहयोगी हुने मित्रजीवसमेत मर्ने बताउँछन् । यसले वातावरण प्रदूषणसँगै राम्रा वनस्पतिसमेत नाश हुने उनीहरू बताउँछन् । 'आगोले जलेर र माटोको तापक्रम वृद्धि भएर विभिन्न रोगका कीरा त मर्छन्,' प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना धान जोन कञ्चनपुरका कृषि अधिकृत राम चन्द्र भट्टले भने, 'तर त्यसभन्दा बढी मित्रजीवहरू पनि मर्छन् ।'

यसरी जलाउनुभन्दा चाँडै खेत जोतिदिए गहुँको ठुटा तथा अन्य पदार्थ कुहिएर माटोमा प्रांगारिक पदार्थ बढ्ने प्राविधिकहरू बताउँछन् । तर आगो लगाउँदा माटोमा मिसिनुपर्ने कार्बन उडेर वातावरणसमेत प्रदूषण हुने गर्छ । 'खेतमा आगो लगाउँदा फाइदाभन्दा नोक्सान धेरै छ,' कृषि ज्ञान केन्द्र कैलाली कञ्चनपुरका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत गोकुल बोहराले भने, 'केही सीमित रोग त नियन्त्रण गर्छ तर माटोलाई चाहिने गड्यौंला, पुतली र अन्य धेरै मित्रजीवहरू पनिनष्ट गरिदिन्छ ।'

कञ्चनपुरमा यतिबेला अधिकांश ठाउँमा खेतमा आगो लगाएको देखिन्छ । हावाहुरीका बेला खेतको आगो घर टहरामा आएर ठूलो क्षति हुने खतरा पनि हुन्छ । वनजंगलका किनारमा आगोबाट डढेलोको रूप पनि लिने गरेको छ ।

केही वर्षयता खेतीपातीमा यन्त्रको प्रयोग बढ्दै गएको छ । गहुँ तथा धान काट्ने मेसिनले ठुटाहरू ठूलो छाड्ने भएकाले त्यसलाई जलाउन थालिएको हो । केही वर्षयता यो क्रम निकै बढेको पाइन्छ । 'किसानहरूले आगो लगाएर माटोलाई चाहिने प्रांगारिक पदार्थ हावामा उडाइरहेका छौं,' बोहराले भने, 'एक/दुई वर्षयता यो चलन निकै बढेको छ ।'

कृषकमा जनचेतना अभाव तथा एक-अर्काको देखासिकिले यो क्रम बढेको हो । यसबाट हुने नोक्सानका विषयमा तत्काल जानकारी गराउनु आवश्यक देखिन्छ । स्थानीय तहहरूले नीति नै बनाएर यसलाई नियन्त्रणमा अग्रसर हुनुपर्ने देखिएको देखिएको छ । 'कृषकलाई जनचेतनासँगै कडाइ गर्नुपर्ने देखिन्छ,' बोहराले भने ।

प्रकाशित : वैशाख २०, २०७६ १०:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT