बालविवाहविरुद्ध किशोरी

बालविवाह हुन लागेको जानकारी पाएपछि उनीहरुले अभिभावकलाई सम्झाउने गरेका छन् 
मेनुका ढुंगाना

अछाम — अछाममा बालविवाह न्यूनीकरण गर्न स्थानीय किशोरी जुट्न थालेका छन् । बालविवाह घटाउन विभिन्न प्रयास गरिएपनि कमि नआएपछि उनीहरू अग्रसर हुन थालेका छन् । जिल्लाका विभिन्न स्थानीय विद्यालयका किशोरीले यो अभियान सुरु गरेका हुन् ।

बालविवाहविरुद्धको अभियानमा लागेका अछाम ढकारीका किशोरी । तस्बिर : मेनुका/कान्तिपुर

संगठित रुपमा अघि बढे समाजमा जरा गाडेको बालविवाह जस्तो कुरिती अन्त्य गर्न सकिने भन्दै स्थानीय किशोरी समुहवद्ध भएका छन् । उनीहरूले बालविवाह हुन लागेको जानकारी पाएपछि अभिभावक र किशोरीलाई सम्झाउने गर्छन । जिल्लाका धेरै ठाउँमा हुनै लागेका बालविवाह समेत रोक्न थालेका छन् । बालविवाह रोकथामको लागि समूहमा छलफल हुने गरेको छ । समुहमा बसेर किशोरीहरू आपसमा अन्य समस्यासमेत हल गर्ने गरेको ढकारी ३ कि पानसरा थापाले बताइन् । गाउकै कालिका माविमा कक्षा ११ र १२ मा पढिरहेका उनीहरू आफैं समूहमा आबद्ध भएर बालबिबाह विरुद्ध लागेका हुन् ।

बालविवाहबाट हुने हानी, कानुनी प्रावधान तथा सजायबारे सर्वसाधारणलाई जानकारी गराउन थालेको पानसरा बताउछिन । यसअघि विभिन्न संघसंस्थाले जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा बालविवाह न्यूनीकरणको लागि धार्मिक अगुवा, धामी, झाक्री, पुजारीलाई समेत तालिम दिइएको थियो । धामी, पुजारीले बालविवाहका बेफाइदाबारे जानकारी गराउँदा सर्वसाधारणमा राम्रो प्रभाव पर्ने भएपछि धार्मिक अगुवालाई अघि सारिएको हो ।

‘चेतना अभाव र धार्मिक अन्धविश्वासले यहाँ बालविवाह गर्ने क्रम रोकिएको छैन । छोरीलाई कम उमेरमै कन्यादान गर्दा पुण्य पाइन्छ भन्ने मान्यताले बालविवाह जटिल समस्याको रुपमा रहेको छ’ अर्की किशोरी पद्मा शाहीले भनिन् । बालविवाहबारे चेतना मात्र होइन समाजका अन्य गलत संस्कारलाई समेत हटाउने प्रयास गर्दै आएको उनले बताइन् ।

‘जाँड रक्सी, जुवातास र बहुविवाह लैंगिक हिंसालगायतका विकृतिबारे पनि समाजमा जानकारी गराउछौं’ उनले भनिन, ‘पछिल्लो समय अभिभावकको मञ्जुरी नलिइ किशोरीहरू आफैं भागेर विवाह गर्ने क्रम बढेकाले किशोरीहरूलाई सचेत गराउन आवश्यक भएर जनचेतनाका कार्यक्रम सञ्चालन गरेका छौं।’

बालविवाह न्यूनीकरण गर्न किशोरीहरू अग्रसर भएपछि बालविवाहमा कमी आउने भएकाले उनीहरूको क्षमता बढाएर संगठित गरिएको ढकारी गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष लक्ष्मी साउँदले बताइन् । गाउँमा कानुनी प्रावधान, सजायको व्यवस्थासँगै यसबाट हुने शारीरिक, मानसिक र आर्थिक समस्याबारे सचेत गराएर अन्धविश्वासका नाममा हुने कुरीति नियन्त्रण गर्न सकिने उपाध्यक्ष साउँदले बताइन् । दिगो विकासका लक्ष्यमध्ये बालविवाह न्यूनीकरण पनि एक हो, लक्ष्य प्राप्ति गर्न र हाम्रो समाजलाई समन्नुति तिर लैजानका लागि बालविवाह घटाउन आवश्यक भएको उनले बताइन् ।

तथ्यांक कार्यालय डोटीका अनुसार अछाममा सबै भन्दा ठूलो हिस्साको विवाह १५ देखि १९ वर्षको उमेरमा हुने गरेको छ । यो उमेरभित्र ५६.३ प्रतिशत विवाहित व्यक्तिहरूको पहिलो विवाह भएको पाइएको छ । अछाममा सबै भन्दा बढी करिव ४५.४५ प्रतिशत पुरुषहरूको १५-१९ बर्षको उमेरमा विबाह भएको छ । ६३.९ प्रतिशत महिलाको विवाह १५-१९ वर्ष उमेरमा नै भएको पाइन्छ ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७६ १३:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विकास बजेट खर्च भएन

प्राविधिक अभाव र बजेट ढिलो आउँदा समयमै काम हुन सकेन
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — आर्थिक वर्ष सकिनै लाग्दा पनि यहांँका स्थानीय तहले विकास तर्फको बजेट खर्च गर्न सकेका छैनन् । टुक्रे योजनामै अल्झिएका स्थानीय तहले आर्थिकबर्षको २ महिना बाँकी रहदा पनि आधा बजेट पनि खर्च गर्न सकेनन्। 

कतिपय ठाउँमा भरखर टेण्डर आव्हान भएको छ भने उपभोक्ता समिति पनि हालै गठन भईरहेका छन् । जनप्रतिनिधिहरूले आफुनिकटका व्यक्तिलाई समितिमा राख्न खोज्दा समेत विवाद भएर लामो समय लागेको देखिन्छ । केहि ठाउँमा स्थान्यीले अवरोध गरेका कारण पनि ढिलाई भएको छ ।

‘अधिकांस ठाउँमा सडक सांँघुरो छ, चौडा बनाउन खोज्दा स्थानीयले मानेनन्,’ बेलौरी नगरपालिकाका प्रमुख पोतीलाल चौधरीले भने, ‘धेरै योजना सडकका नै छन्, त्यहि भएर बजेट खर्च हुन नसकेको हो ।’ उनका अनुसार बेलौरीमा विकासतर्फ करिब १५ करोड बजेट मध्ये ५/६ करोड मात्रै खर्च भएको छ ।

बेलौरीमा उपभोक्ता समितिमार्फत सञ्चालन भएको योजना अन्तिम चरणमा पुगेका छन् । टेण्डरबाट सञ्चालन गर्नुपर्ने योजनामा भने निकै ढिलाई भएको छ । केहि योजनाको भरखर सम्झौता भएको नगर प्रमुख चौधरीले बताए । उनका अनुसार समयमै सम्झौता भएका योजनामा ठेकेदारले काम नगर्दा समेत योजना सम्पन्न हुन नसकेको हो । नगर प्रमुख चौधरीका अनुसार १० वटा योजनाको काम टेण्डरबाट भईरहेको छ ।

७ नगरपालिका र २ गाउँपालिका रहेको कञ्चनपुरमा प्रायजसोले सडक निर्माणलाई नै प्राथमिकता दिएका छन् । ग्रामीण भेगमा साँघुरा सडक चौडा गर्ने क्रममा स्थानीयले विरोध जनाउदा निर्माण कार्य ढिलो भएको देखिन्छ । ‘सडक निर्माणमा धेरै ठाउँमा स्थानीयले विवाद गरे,’ बेलडाडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष धन बहादुर थापाले भने, ‘विवाद मिलाउनमै धेरै समय लाग्यो ।’

बेलडाडी गाउँपालिकामा विकासतर्फ करिब ७ करोड बजेट आएको थियो, जसमध्ये आधा पनि खर्च हुन सकेको छैन । प्रदेशबाट ढिलो गरि बजेट आउनु र प्राविधिकको समस्याका कारण पनि खर्च हुन नसकेको अध्यक्ष थापाले बताए । उनका अनुसार प्रदेश सरकारबाट बेलडाडी क्याम्पस भवन निर्माणका लागि हालै बजेट आएको छ । त्यसको टेण्डरका लागि भरखरै प्रक्रिया सुरु भएको उनले बताए ।

स्थानीय तहमा प्राविधिक नहुँदा पनि समस्या भएको जनप्रतिनिधिहरू बताउँछन् । एक स्थानीय तहभित्रका सबै योजना एक/दुई जना प्राविधिकले हेर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउछन् । ‘हाम्रो नगरपालिकामा १५ जना प्राविधिकको दरबन्दी छ’ बेलौरीका नगर प्रमुख चौधरीले भने, ‘तर अहिले ४ जना मात्रै यहांँ कार्यरत छन् ।’ उनका अनुसार अहिले एक इन्जिनियर र ३ जना ओभरसियरले जेनतेन काम गरिरहेका छन् ।

स्थानीय तहका सबै वडामा एक/एक प्राविधिकको दरबन्दी छ । अहिले नगरपालिका वा गाउँपालिकाको कार्यालयमा समेत दरबन्दी अनुसार प्राविधिक छैनन् । एउटै प्राविधिकलाई २/३ वडाको काम हेर्ने जिम्मा दिएको पुनर्वास नगरपालिकाका प्रमुख जीवन थापाले बताए । ‘केहि प्रक्रियाका कारण र केहि प्राविधिक अभावका कारण समस्या भएको छ,’ उनले भने, ‘तै पनि हामी यो आर्थिक वर्षभित्रै योजना सक्नेगरि काम गरिरहेका छौं ।’

पुनर्वासमा विकासतर्फको २१ करोडमध्ये ५१ प्रतिशत खर्च भईसकेको छ । उपभोक्ता समितिमार्फत सञ्चालन भएको योजनाको काम सम्पन्न भईसकेको छ । टेण्डरबाट हुने कामको भर्खरै सम्झौता भएको छ । उनले केहि योजनाको काम सम्पन्न भएर पनि भुक्तानी हुन मात्रै बांँकीरहेको बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७६ १३:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्